ସ ସୌଷ୍ଠଵୋପେତମଦୀନଵାଦିନଃ କପେର୍ନିଶମ୍ଯାପ୍ରତିମୋଽପ୍ରିଯଂ ଵଚଃ। ଦଶାନନଃ କୋପଵିଵୃତ୍ତଲୋଚନଃ ସମାଦିଶତ୍ ତସ୍ଯ ଵଧଂ ମହାକପେଃ
କପିର ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ଦଶମୁଖ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ କରି, ମହାକପିଙ୍କୁ ମାରିବା ଆଦେଶ ଦେଲା।
thumb|ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଚାଶ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ।
ସ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଜ୍ଞାପଯଦ୍ ଵଧଂ ତସ୍ଯ ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ମହାତ୍ମା ବାନରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଆଦେଶ ଦେଲା।
ତଂ ରକ୍ଷୋଽଧିପତିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତଚ୍ଚ କାର୍ଯମୁପସ୍ଥିତମ୍। ଵିଦିତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ କାର୍ଯଂ କାର୍ଯଵିଧୌ ସ୍ଥିତଃ
କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆସିଥିବା ଦେଖି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ଭାବିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥସ୍ତତଃ ସାମ୍ନା ପୂଜ୍ଯଂ ଶତ୍ରୁଜିଦଗ୍ରଜମ୍। ଉଵାଚ ହିତମତ୍ଯର୍ଥଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଉପକାରୀ ଏବଂ ଚତୁର୍ କଥା କହିଲେ।
କ୍ଷମସ୍ଵ ରୋଷଂ ତ୍ଯଜ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସୀଦ ମେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ। ଵଧଂ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ପରାଵରଜ୍ଞା ଦୂତସ୍ଯ ସନ୍ତୋ ଵସୁଧାଧିପେନ୍ଦ୍ରାଃ
ରାକ୍ଷସ ରାଜା, କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ି ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟ ଅନ୍ୟାୟ ଜାଣିଥିବେ, ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ଦୂତକୁ ମାରିବା ନାହିଁ।
ରାଜନ୍ ଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତେଶ୍ଚ ଗର୍ହିତମ୍। ତଵ ଚାସଦୃଶଂ ଵୀର କପେରସ୍ଯ ପ୍ରମାପଣମ୍
ରାଜା, ବାନରକୁ ମାରିବା ଧର୍ମ ବିରୋଧୀ ଏବଂ ଲୋକର ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିନ୍ଦିତ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ।
ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ରାଜଧର୍ମଵିଶାରଦଃ। ପରାଵରଜ୍ଞୋ ଭୂତାନାଂ ତ୍ଵମେଵ ପରମାର୍ଥଵିତ୍
ତୁମେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, କୃତଜ୍ଞ, ରାଜଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ଜାଣିଥିବା, ଏବଂ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାତା।
ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ଯଦି ରୋଷେଣ ତ୍ଵାଦୃଶୋଽପି ଵିଚକ୍ଷଣାଃ। ତତଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିପଶ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରମ ଏଵ ହି କେଵଲମ୍
ତୁମେ ଯେତେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉ, ଯଦି କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ କେବଳ ଶ୍ରମ ହେବାକୁ ଥାଏ, ତାର ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପକାର ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରସୀଦ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଦୁରାସଦ। ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦୂତଦଣ୍ଡୋ ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏହିପରି ତୁମେ କୃପା କର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ବିଚାର କରି, ଦୂତକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ନିଷ୍ପତି କର।
ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। କୋପେନ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ବିଭୀଷଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ, ବଡ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କଥା କହିଲା।
ନ ପାପାନାଂ ଵଧେ ପାପଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ। ତସ୍ମାଦିମଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଵାନରଂ ପାପକାରିଣମ୍
ଅପରାଧୀଙ୍କୁ ମାରିବାରେ କିଛି ପାପ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିବା ବୀର; ତେଣୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବାନରକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
ଅଧର୍ମମୂଲଂ ବହୁଦୋଷଯୁକ୍ତ- ମନାର୍ଯଜୁଷ୍ଟଂ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଭୀଷଣୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ
ଅଧର୍ମର ମୂଳ ଏବଂ ଅନେକ ଦୋଷ ଭରା, ଅନାର୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରସୀଦ ଲଙ୍କେଶ୍ଵର ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ। ଦୂତା ନ ଵଧ୍ଯାଃ ସମଯେଷୁ ରାଜନ୍ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ
କୃପା କର, ଲଙ୍କାର ନାୟକ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା; ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟର କଥା ଶୁଣ। ଦୂତମାନେ କେବେଉ ମାରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ରାଜା; ଏହି କଥା ସଦା ଏବଂ ସବୁଠି ଜନେ ସଜ୍ଜନ କହିଛନ୍ତି।
ଅସଂଶଯଂ ଶତ୍ରୁରଯଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ କୃତଂ ହ୍ଯନେନାପ୍ରିଯମପ୍ରମେଯମ୍। ନ ଦୂତଵଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ସନ୍ତୋ ଦୂତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟା ବହଵୋ ହି ଦଣ୍ଡାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ଶତ୍ରୁ ବଡ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଅପରିମିତ କ୍ଷତି କରିଛି; ତଥାପି ସଜ୍ଜନମାନେ ଦୂତକୁ ମାରିବାକୁ କହିନାହାନ୍ତି। ଦୂତମାନେ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦଣ୍ଡ ଜଣାଯାଇଛି।
ଵୈରୂପ୍ଯମଙ୍ଗେଷୁ କଶାଭିଘାତୋ ମୌଣ୍ଡ୍ଯଂ ତଥା ଲକ୍ଷଣସଂନିପାତଃ। ଏତାନ୍ ହି ଦୂତେ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଦଣ୍ଡାନ୍ ଵଧସ୍ତୁ ଦୂତସ୍ଯ ନ ନଃ ଶ୍ରୁତୋଽସ୍ତି
ଅଙ୍ଗର ବିକୃତି, ଚାବୁକ ଦେଇ ପିଟିବା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିବା, ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଚିହ୍ନିତ କରିବା—ଏହି ଦୂତମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଦୂତକୁ ମାରିବା କଥା ଆମେ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ।
କଥଂ ଚ ଧର୍ମାର୍ଥଵିନୀତବୁଦ୍ଧିଃ ପରାଵରପ୍ରତ୍ଯଯନିଶ୍ଚିତାର୍ଥଃ। ଭଵଦ୍ଵିଧଃ କୋପଵଶେ ହି ତିଷ୍ଠେତ୍ କୋପଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ହି ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତଃ
ଧର୍ମ ଓ ଲାଭରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନର ଜ୍ଞାନରେ ନିଶ୍ଚିତ, ତୁମେ ଯେପରି, କିପରି କ୍ରୋଧରେ ଆସିପାରିବ? ଗୁଣବତୀ ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେନାହାନ୍ତି।
ନ ଧର୍ମଵାଦେ ନ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତେ ନ ଶାସ୍ତ୍ରବୁଦ୍ଧିଗ୍ରହଣେଷୁ ଵାପି। ଵିଦ୍ଯେତ କଶ୍ଚିତ୍ତଵ ଵୀର ତୁଲ୍ଯ- ସ୍ତ୍ଵଂ ହ୍ଯୁତ୍ତମଃ ସର୍ଵସୁରାସୁରାଣାମ୍
ଧର୍ମ କଥାରେ, ଲୋକ ଚାଳିତରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନର ଧାରଣରେ, ତୁମ ପରି କେହି ନାହିଁ, ବୀର; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ପରାକ୍ରମୋତ୍ସାହମନସ୍ଵିନାଂ ଚ ସୁରାସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଜଯେନ। ତ୍ଵଯାପ୍ରମେଯେଣ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସଙ୍ଘା ଜିତାଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧେଷ୍ଵସକୃନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରାଃ
ତୁମର ଅପରିମିତ ପ୍ରତାପ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜିତିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଜିତିଯାଇଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ତୁମେ ପ୍ରାୟ ଅନେକବାର ଜିତିଛ।
ଇତ୍ଥଂଵିଧସ୍ଯାମରଦୈତ୍ଯଶତ୍ରୋଃ ଶୂରସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ତଵାଜିତସ୍ଯ। କୁର୍ଵନ୍ତି ଵୀରା ମନସାପ୍ଯଲୀକଂ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିମୁକ୍ତା ନ ତୁ ଭୋଃ ପୁରା ତେ
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିବା ବୀର, ଅଜିତ, ତୁମେ ପରି ଶୂର ଓ ସତ୍ୟବାନ ବୀରମାନେ ମନରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବେ, କିନ୍ତୁ ଏପରି କାମ କେବେ କରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଚାପ୍ଯସ୍ଯ କପେର୍ଘାତେ କଂଚିତ୍ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଗୁଣମ୍। ତେଷ୍ଵଯଂ ପାତ୍ଯତାଂ ଦଣ୍ଡୋ ଯୈରଯଂ ପ୍ରେଷିତଃ କପିଃ
ଏହି କପିକୁ ମାରିବାରେ କିଛି ଉପକାର ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ବଦଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ।
ସାଧୁର୍ଵା ଯଦି ଵାସାଧୁଃ ପରୈରେଷ ସମର୍ପିତଃ। ବ୍ରୁଵନ୍ ପରାର୍ଥଂ ପରଵାନ୍ ନ ଦୂତୋ ଵଧମର୍ହତି
ସେ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ଅନ୍ୟମାନେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟର କାମ ପାଇଁ କହୁଛି, ଦୂତ ହେଉଛି, ଦୂତକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
ଅପି ଚାସ୍ମିନ୍ ହତେ ନାନ୍ଯଂ ରାଜନ୍ ପଶ୍ଯାମି ଖେଚରମ୍। ଇହ ଯଃ ପୁନରାଗଚ୍ଛେତ୍ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ଏହା ଛଡା ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ, ରାଜା, ଆଉ କେହି ଆକାଶର ବାସିନ୍ଦା ଏହି ବଡ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ଏଠାକୁ ପୁନି ଆସିପାରିବ।
ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ଯ ଵଧେ ଯତ୍ନଃ କାର୍ଯଃ ପରପୁରଂଜଯ। ଭଵାନ୍ ସେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଦେଵେଷୁ ଯତ୍ନମାସ୍ଥାତୁମର୍ହତି
ତେଣୁ, ଶତ୍ରୁପୁର ଜିତିଥିବା ବୀର, ଏହାକୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ତୁମେ ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିଅ।
ଅସ୍ମିନ୍ ଵିନଷ୍ଟେ ନହି ଭୂତମନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଯସ୍ତୌ ନରରାଜପୁତ୍ରୌ। ଯୁଦ୍ଧାଯ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିଯ ଦୁର୍ଵିନୀତା- ଵୁଦ୍ଯୋଜଯେଦ୍ ଵୈ ଭଵତା ଵିରୁଦ୍ଧୌ
ଏହି କପି ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ ଆଉ କେହି ଅସ୍ତି, ଯେ ଦୁଇଜଣ ଅନୁଶାସନ ନ ମାନୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ, ନରରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମ ସତ୍ରୁ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିପାରିବ।
ପରାକ୍ରମୋତ୍ସାହମନସ୍ଵିନାଂ ଚ ସୁରାସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଜଯେନ। ତ୍ଵଯା ମନୋନନ୍ଦନ ନୈର୍ଋତାନାଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିର୍ନାଶଯିତୁଂ ନ ଯୁକ୍ତମ୍
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବୀର, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତାପ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଜୟ; ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ।
ହିତାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ସମାହିତାଶ୍ଚ କୁଲେଷୁ ଜାତାଶ୍ଚ ମହାଗୁଣେଷୁ। ମନସ୍ଵିନଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠାଃ କୋପପ୍ରଶସ୍ତାଃ ସୁଭୃତାଶ୍ଚ ଯୋଧାଃ
ଏଠାରେ ଶୂର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଉଚ୍ଚ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଯୋଧାମାନେ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପ୍ରବୀଣ, ରୋଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ରଖାଯାଉଛନ୍ତି ।
ତଦେକଦେଶେନ ବଲସ୍ଯ ତାଵତ୍ କେଚିତ୍ ତଵାଦେଶକୃତୋଽଦ୍ଯ ଯାନ୍ତୁ। ତୌ ରାଜପୁତ୍ରାଵୁପଗୃହ୍ଯ ମୂଢୌ ପରେଷୁ ତେ ଭାଵଯିତୁଂ ପ୍ରଭାଵମ୍
ତେଣୁ, ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ତୁମ ସେନାର କିଛି ଅଂଶ ଆଜି ଯାଉନ୍ତୁ । ସେମାନେ ସେ ଦୁଇ ମୂଢ଼ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଧରିନେଉନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିପାରିବେ ।
ନିଶାଚରାଣାମଧିପୋଽନୁଜସ୍ଯ ଵିଭୀଷଣସ୍ଯୋତ୍ତମଵାକ୍ଯମିଷ୍ଟମ୍। ଜଗ୍ରାହ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସୁରଲୋକଶତ୍ରୁ- ର୍ମହାବଲୋ ରାକ୍ଷସରାଜମୁଖ୍ଯଃ
ନିଶାଚରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଓ ପ୍ରିୟ ଉପଦେଶକୁ ବୁଝିବା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୫.
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଚାଶିଏଁ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା ।