ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତସ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିଯତରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପିତୁର୍ନିଦେଶାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବାପାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତା ସୀତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା। ରାମୋ ନାମ ମହାତେଜା ଧର୍ମ୍ଯଂ ପନ୍ଥାନମାଶ୍ରିତଃ
ସେ ରାମ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଜନସ୍ଥାନେ ଭ୍ରଷ୍ଟା ସୀତେତି ଵିଶ୍ରୁତା। ଵୈଦେହସ୍ଯ ସୁତା ରାଜ୍ଞୋ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ, ସୀତା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭିଦେହର ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ।
ମାର୍ଗମାଣସ୍ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସହାନୁଜଃ। ଋଷ୍ଯମୂକମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଚ ସଂଗତଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ, ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ସହ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ।
ତସ୍ଯ ତେନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯାପି ରାମେଣ ହରିରାଜ୍ଯଂ ନିଵେଦିତୁମ୍
ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ଏବଂ ରାମ ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେବାକୁ ଶପଥ କଲେ ।
ତତସ୍ତେନ ମୃଧେ ହତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ଵାଲିନମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଥାପିତୋ ରାଜ୍ଯେ ହର୍ଯୃକ୍ଷାଣାଂ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ରାଜପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେଲେ ।
ତ୍ଵଯା ଵିଜ୍ଞାତପୂର୍ଵଶ୍ଚ ଵାଲୀ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ। ସ ତେନ ନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଶରେଣୈକେନ ଵାନରଃ
ଆପଣ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲିଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣୁଥିଲେ; ସେ ଏକ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।
ସ ସୀତାମାର୍ଗଣେ ଵ୍ଯଗ୍ରଃ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସତ୍ଯସଂଗରଃ। ହରୀନ୍ ସମ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ହରୀଶ୍ଵରଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପଠାଇଲେ ।
ତାଂ ହରୀଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ନିଯୁତାନି ଚ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗନ୍ତେ ହ୍ଯଧଶ୍ଚୋପରି ଚାମ୍ବରେ
ହଜାର ହଜାର ବାନର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ତଳେ, ଉପରେ ଓ ଆକାଶରେ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଵୈନତେଯସମାଃ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ ତତ୍ରାନିଲୋପମାଃ। ଅସଙ୍ଗଗତଯଃ ଶୀଘ୍ରା ହରିଵୀରା ମହାବଲାଃ
କେହି କେହି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି, କେହି କେହି ପବନ ସମାନ; ଅଟକାଯାଉନଥିବା, ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ବୀରମାନେ ।
ଅହଂ ତୁ ହନୁମାନ୍ନାମ ମାରୁତସ୍ଯୌରସଃ ସୁତଃ। ସୀତାଯାସ୍ତୁ କୃତେ ତୂର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ମୁଁ ହେଉଛି ହନୁମାନ୍, ପବନଦେବଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନ; ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ସମୁଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ପାର ହୋଇଛି ।
ସମୁଦ୍ରଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵୈଵ ତ୍ଵାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁରିହାଗତଃ। ଭ୍ରମତା ଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଗୃହେ ତେ ଜନକାତ୍ମଜା
ସମୁଦ୍ର ଲାଘି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଘରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛି ।
ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଧର୍ମାର୍ଥସ୍ତପଃକୃତପରିଗ୍ରହଃ। ପରଦାରାନ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ନୋପରୋଦ୍ଧୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଏହିପରି, ଆପଣ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଜଣାନ୍ତି, ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଅଟେ; ଅନ୍ୟର ଜୀବନ ସାଥୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନହି ଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧେଷୁ ବହ୍ଵପାଯେଷୁ କର୍ମସୁ। ମୂଲଘାତିଷୁ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ଭଵଦ୍ଵିଧାଃ
ଆପଣଙ୍କ ପରି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଅଧର୍ମ, ବଡ଼ ଅପାୟ ଓ ମୂଳରୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିନାହାନ୍ତି।
କଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମୁକ୍ତାନାଂ ରାମକୋପାନୁଵର୍ତିନାମ୍। ଶରାଣାମଗ୍ରତଃ ସ୍ଥାତୁଂ ଶକ୍ତୋ ଦେଵାସୁରେଷ୍ଵପି
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ରୋଷକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ି ରହିପାରିବେ କି?
ନ ଚାପି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରାଜନ୍ ଵିଦ୍ଯେତ କଶ୍ଚନ। ରାଘଵସ୍ଯ ଵ୍ଯଲୀକଂ ଯଃ କୃତ୍ଵା ସୁଖମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ରାଜା, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କେହି ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରି ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ତତ୍ ତ୍ରିକାଲହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମ୍ଯମର୍ଥାନୁଯାଯି ଚ। ମନ୍ଯସ୍ଵ ନରଦେଵାଯ ଜାନକୀ ପ୍ରତିଦୀଯତାମ୍
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି କାଳରେ ଉପକୃତ, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନ୍ତୁ; ଜାନକୀଙ୍କୁ ନରଦେବ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତୁ।
ଦୃଷ୍ଟା ହୀଯଂ ମଯା ଦେଵୀ ଲବ୍ଧଂ ଯଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍। ଉତ୍ତରଂ କର୍ମ ଯଚ୍ଛେଷଂ ନିମିତ୍ତଂ ତତ୍ର ରାଘଵଃ
ଏହି ଦେବୀକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି; ଯଦି ଏଠାରେ କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ଲାଭ ହୋଇଛି, ତାହାର ଶେଷ କାମ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ମୂଳ କାରଣ।
ଲକ୍ଷିତେଯଂ ମଯା ସୀତା ତଥା ଶୋକପରାଯଣା। ଗୃହେ ଯାଂ ନାଭିଜାନାସି ପଞ୍ଚାସ୍ଯାମିଵ ପନ୍ନଗୀମ୍
ମୁଁ ଶୋକରେ ଲିନ ଥିବା ସୀତାକୁ ଦେଖିଛି, ଯିଏ ତୁମ ଘରେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ଚିହ୍ନିନାହାନ୍ତି; ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଅଜଗର ପରି।
ନେଯଂ ଜରଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ସାସୁରୈରମରୈରପି। ଵିଷସଂସ୍ପୃଷ୍ଟମତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୁକ୍ତମନ୍ନମିଵୌଜସା
ଏହି ସୀତାକୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜରା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ବିଷ ଲାଗିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଯେପରି ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହଜିପାରେ ନାହିଁ।
ତପଃସଂତାପଲବ୍ଧସ୍ତେ ସୋଽଯଂ ଧର୍ମପରିଗ୍ରହଃ। ନ ସ ନାଶଯିତୁଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯ ଆତ୍ମପ୍ରାଣପରିଗ୍ରହଃ
ତପସ୍ୟାର ଉତ୍ତାପରେ ଆପଣ ଯେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଲାଭକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଜ ପ୍ରାଣ ଲାଭକୁ ମଧ୍ୟ।
ଅଵଧ୍ଯତାଂ ତପୋଭିର୍ଯାଂ ଭଵାନ୍ ସମନୁପଶ୍ଯତି। ଆତ୍ମନଃ ସାସୁରୈର୍ଦେଵୈର୍ହେତୁସ୍ତତ୍ରାପ୍ଯଯଂ ମହାନ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଆପଣ ନିଜ ପାଇଁ ଯେ ଅବଧ୍ୟତା ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ଏହାର ଶେଷ ପାଇଁ ବଡ଼ କାରଣ ଅଛି।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନ ଚ ଦେଵୋଽଯଂ ନ ଯକ୍ଷୋ ନ ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ମାନୁଷୋ ରାଘଵୋ ରାଜନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ହରୀଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାଣପରିତ୍ରାଣଂ କଥଂ ରାଜନ୍ କରିଷ୍ଯସି
ସୁଗ୍ରୀବ ଦେବ ନୁହେଁ, ଯକ୍ଷ ନୁହେଁ, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ରାଘବ ମାନବ, ରାଜା, ସୁଗ୍ରୀବ ହରିମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ; ତେଣୁ, ରାଜା, ଆପଣ କିପରି ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ?
ନ ତୁ ଧର୍ମୋପସଂହାରମଧର୍ମଫଲସଂହିତମ୍। ତଦେଵ ଫଲମନ୍ଵେତି ଧର୍ମଶ୍ଚାଧର୍ମନାଶନଃ
ଅଧର୍ମର ଫଳ, ଯାହା ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ, ଧର୍ମର ସଫଳତା ଆଣିପାରେ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଅଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ପ୍ରାପ୍ତଂ ଧର୍ମଫଲଂ ତାଵଦ୍ ଭଵତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଫଲମସ୍ଯାପ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯସେ
ଆପଣ ଧର୍ମର ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଧର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆପଣ ପାଇବେ।
ଜନସ୍ଥାନଵଧଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵାଲିନଶ୍ଚ ଵଧଂ ତଥା। ରାମସୁଗ୍ରୀଵସଖ୍ଯଂ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ହିତମାତ୍ମନଃ
ଜନସ୍ଥାନର ବଧ, ବାଲିଙ୍କ ବଧ ଓ ରାମ-ସୁଗ୍ରୀବ ସଂଯୋଗ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ; ନିଜ ପାଇଁ କଣ ଭଲ ତାହା ଭାବନ୍ତୁ।
କାମଂ ଖଲ୍ଵହମପ୍ଯେକଃ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରାମ୍। ଲଙ୍କାଂ ନାଶଯିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ତସ୍ଯୈଷ ତୁ ନ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଏକା ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ସହିତ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ନୁହେଁ।
ରାମେଣ ହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ହର୍ଯୃକ୍ଷଗଣସଂନିଧୌ। ଉତ୍ସାଦନମମିତ୍ରାଣାଂ ସୀତା ଯୈସ୍ତୁ ପ୍ରଧର୍ଷିତା
ରାମ ମକ୍ଷ ଓ ଭଲୁଆମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସୀତାକୁ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ଅପକୁର୍ଵନ୍ ହି ରାମସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦପି ପୁରଂଦରଃ। ନ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦନ୍ଯଃ କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୋ ଜନଃ
ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଆପଣ ପରି ଲୋକ କେମିତି ପାଇପାରିବେ?
ଯାଂ ସୀତେତ୍ଯଭିଜାନାସି ଯେଯଂ ତିଷ୍ଠତି ତେ ଗୃହେ। କାଲରାତ୍ରୀତି ତାଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଲଙ୍କାଵିନାଶିନୀମ୍
ଯିଏକୁ ଆପଣ ସୀତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି କାଳରାତ୍ରି; ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାର ନାଶ ଆଣିବେ।