ସ ଭଗ୍ନବାହୂରୁକଟୀପଯୋଧରଃ କ୍ଷରନ୍ନସୃଙ୍ନିର୍ମଥିତାସ୍ଥିଲୋଚନଃ। ସମ୍ଭିନ୍ନସଂଧିଃ ପ୍ରଵିକୀର୍ଣବନ୍ଧନୋ ହତଃ କ୍ଷିତୌ ଵାଯୁସୁତେନ ରାକ୍ଷସଃ
ତାଙ୍କର ବାହୁ, ଉରୁ, କଟି ଓ ଛାତି ଭଙ୍ଗିଗଲା, ହାଡ଼ ଓ ଆଖି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସନ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଗଲା, ରକ୍ତ ବହୁଥିଲା—ଏପରି ଭାବେ ବାୟୁପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ମାରିଦେଲେ।
ମହାକପିର୍ଭୂମିତଲେ ନିପୀଡ୍ଯ ତଂ ଚକାର ରକ୍ଷୋଽଧିପତେର୍ମହଦ୍ଭଯମ୍। ମହର୍ଷିଭିଶ୍ଚକ୍ରଚରୈଃ ସମାଗତୈଃ ସମେତ୍ଯ ଭୂତୈଶ୍ଚ ସଯକ୍ଷପନ୍ନଗୈଃ। ସୁରୈଶ୍ଚ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଭୃଶଜାତଵିସ୍ମଯୈ- ର୍ହତେ କୁମାରେ ସ କପିର୍ନିରୀକ୍ଷିତଃ
ମହାବାନର ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପିସିଦେଇ, ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତାମାନେ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯାଇ ଦେଖିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତଂ ଵଜ୍ରିସୁତୋପମଂ ରଣେ କୁମାରମକ୍ଷଂ କ୍ଷତଜୋପମେକ୍ଷଣମ୍। ତଦେଵ ଵୀରୋଽଭିଜଗାମ ତୋରଣଂ କୃତକ୍ଷଣଃ କାଲ ଇଵ ପ୍ରଜାକ୍ଷଯେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରକ୍ତସମାନ ଆଖି ଥିବା ଅକ୍ଷ କୁମାରଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ବୀର ସମୟ ଆସିଲା ବେଳେ ସମସ୍ତ ଶେଷରେ କାଳ ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ତୁରନ୍ତ ତୋରଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତସ୍ତୁ ରକ୍ଷୋଽଧିପତିର୍ମହାତ୍ମା ହନୂମତାକ୍ଷେ ନିହତେ କୁମାରେ। ମନଃ ସମାଧାଯ ସ ଦେଵକଲ୍ପଂ ସମାଦିଦେଶେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ସରୋଷଃ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସପତି ଦେଖିଲେ ଯେ ହନୁମାନ୍ ଅକ୍ଷ କୁମାରଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଦେବସମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତ୍ଵଦସ୍ତ୍ରବଲମାସାଦ୍ଯ ସସୁରାଃ ସମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ନ ଶେକୁଃ ସମରେ ସ୍ଥାତୁଂ ସୁରେଶ୍ଵରସମାଶ୍ରିତାଃ
ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ସାମ୍ନାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ମାରୁତଗଣ ସହିତ, ସେମାନେ ଦେବତାପତିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ କଶ୍ଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସଂଯୁଗେ ନ ଗତଶ୍ରମଃ। ଭୁଜଵୀର୍ଯାଭିଗୁପ୍ତଶ୍ଚ ତପସା ଚାଭିରକ୍ଷିତଃ। ଦେଶକାଲପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ତ୍ଵମେଵ ମତିସତ୍ତମଃ
ତିନି ଲୋକରେ କେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବାହୁବଳରେ ରକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟାରେ ସୁରକ୍ଷିତ, କିମ୍ବା ଦେଶ କାଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରିଛ।
ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଶକ୍ଯଂ ସମରେଷୁ କର୍ମଣାଂ ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯକାର୍ଯଂ ମତିପୂର୍ଵମନ୍ତ୍ରଣେ। ନ ସୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁ ସଂଗ୍ରହେଷୁ ନ ଵେଦ ଯସ୍ତେଽସ୍ତ୍ରବଲଂ ବଲଂ ଚ
ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଯୋଜନାରେ କୌଣସି କାମ ଅବିଚାରିତ ରହିନଥାଏ। ତିନି ସେନା ମଧ୍ୟରେ କେହି ନାହାନ୍ତି ଯିଏ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଜାଣିନଥାଏ।
ମମାନୁରୂପଂ ତପସୋ ବଲଂ ଚ ତେ ପରାକ୍ରମଶ୍ଚାସ୍ତ୍ରବଲଂ ଚ ସଂଯୁଗେ। ନ ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରଣାଵମର୍ଦେ ମନଃ ଶ୍ରମଂ ଗଚ୍ଛତି ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥମ୍
ମୋ ଓ ତୁମ ଉପଯୁକ୍ତ ତପସ୍ୟା, ବଳ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଅଛି। ତଥାପି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାନିଅଛି, ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନିହତାଃ କିଂକରାଃ ସର୍ଵେ ଜମ୍ବୁମାଲୀ ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ଅମାତ୍ଯପୁତ୍ରା ଵୀରାଶ୍ଚ ପଞ୍ଚ ସେନାଗ୍ରଗାମିନଃ
ସମସ୍ତ କିଙ୍କର ମାରାଯାଇଛନ୍ତି, ରାକ୍ଷସ ଜମ୍ବୁମାଳୀ ଓ ପଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର ବୀର ଏବଂ ସେନାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ବଲାନି ସୁସମୃଦ୍ଧାନି ସାଶ୍ଵନାଗରଥାନି ଚ। ସହୋଦରସ୍ତେ ଦଯିତଃ କୁମାରୋଽକ୍ଷଶ୍ଚ ସୂଦିତଃ। ନ ତୁ ତେଷ୍ଵେଵ ମେ ସାରୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯରିନିଷୂଦନ
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜିତ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି; ତୁମର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଅକ୍ଷ କୁମାର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଏସବୁ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ଚିନ୍ତା କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।
ଇଦଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିହତଂ ମହଦ୍ ବଲଂ କପେଃ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ପରାକ୍ରମଂ ଚ। ତ୍ଵମାତ୍ମନଶ୍ଚାପି ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସାରଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଵେଗଂ ସ୍ଵବଲାନୁରୂପମ୍
ଏହି ମହାସେନା ନଶ୍ଟ ହେବା, ବାନରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି, ଏବଂ ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ତୁମ ବେଗ ଦେଖାଅ।
ବଲାଵମର୍ଦସ୍ତ୍ଵଯି ସଂନିକୃଷ୍ଟେ ଯଥା ଗତେ ଶାମ୍ଯତି ଶାନ୍ତଶତ୍ରୌ। ତଥା ସମୀକ୍ଷ୍ଯାତ୍ମବଲଂ ପରଂ ଚ ସମାରଭସ୍ଵାସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠ
ତୁମେ ଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହ ଶମିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହୁଏ। ତେଣୁ ନିଜ ଓ ପକ୍ଷପକ୍ଷୀର ଶକ୍ତି ଭଲଭାବେ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରି, ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ଵୀର ସେନା ଗଣଶୋ ଚ୍ଯଵନ୍ତି ନ ଵଜ୍ରମାଦାଯ ଵିଶାଲସାରମ୍। ନ ମାରୁତସ୍ଯାସ୍ତି ଗତିପ୍ରମାଣଂ ନ ଚାଗ୍ନିକଲ୍ପଃ କରଣେନ ହନ୍ତୁମ୍
ହେ ବୀର, ବଡ଼ ବଡ଼ ବଜ୍ର ଘାତରେ ମଧ୍ୟ ସେନାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଲୁଟିପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ବାୟୁର ଗତିକୁ କେହି ମାପିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଯାହାକୁ କେବଳ ପ୍ରୟାସରେ ନଶ୍ଟ କରିହେବ ନାହିଁ।
ତମେଵମର୍ଥଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ ସ୍ଵକର୍ମସାମ୍ଯାଦ୍ଧି ସମାହିତାତ୍ମା। ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁଷୋଽସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ଵ୍ରଜାକ୍ଷତଂ କର୍ମ ସମାରଭସ୍ଵ
ଏହି ଦିନର କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ନିଜ କର୍ମରେ ଦୃଢ ମନ ରଖି, ନିଜ ଧନୁର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କାମକୁ ଆରମ୍ଭ କର।
ନ ଖଲ୍ଵିଯଂ ମତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ସମ୍ପ୍ରେଷଯାମ୍ଯହମ୍। ଇଯଂ ଚ ରାଜଧର୍ମାଣାଂ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଚ ମତିର୍ମତା
ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରେଷଣ କରୁଛି, ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛାରୁ ନୁହେଁ; ଏହି ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏହି ମୋର ଭାବନା।
ନାନାଶସ୍ତ୍ରେଷୁ ସଂଗ୍ରାମେ ଵୈଶାରଦ୍ଯମରିଂଦମ। ଅଵଶ୍ଯମେଵ ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ କାମ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଜଯୋ ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନାର ଦକ୍ଷତା ଅବଶ୍ୟ ଜଣା ଯିବା ଦରକାର, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ଅନିବାର୍ୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ।
ତତଃ ପିତୁସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଦକ୍ଷସୁତପ୍ରଭାଵଃ। ଚକାର ଭର୍ତାରମତିତ୍ଵରେଣ ରଣାଯ ଵୀରଃ ପ୍ରତିପନ୍ନବୁଦ୍ଧିଃ
ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ପରିକ୍ରମା କଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତୈଃ ସ୍ଵଗଣୈରିଷ୍ଟୈରିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପ୍ରତିପୂଜିତଃ। ଯୁଦ୍ଧୋଦ୍ଧତକୃତୋତ୍ସାହଃ ସଂଗ୍ରାମଂ ସମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତ
ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶ୍ରୀମାନ୍ ପଦ୍ମଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ରାକ୍ଷସାଧିପତେଃ ସୁତଃ। ନିର୍ଜଗାମ ମହାତେଜାଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ପର୍ଵଣି
ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଚକ୍ଷୁ, ରାକ୍ଷସ ନାୟକଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଦିନର ସମୁଦ୍ର ପରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲେ।
ସ ପକ୍ଷିରାଜୋପମତୁଲ୍ଯଵେଗୈ- ର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସ ତୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରୈଃ। ରଥଂ ସମାଯୁକ୍ତମସହ୍ଯଵେଗଃ ସମାରୁରୋହେନ୍ଦ୍ରଜିଦିନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଚାରିଟି ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଥିବା ରଥରେ ଚଢିଲେ, ଯେଉଁ ରଥ ବିଶ୍ତାର ଗତି ଥିଲା।
ସ ରଥୀ ଧନ୍ଵିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋଽସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରଃ। ରଥେନାଭିଯଯୌ କ୍ଷିପ୍ରଂ ହନୂମାନ୍ ଯତ୍ର ସୋଽଭଵତ୍
ସେ ରଥୀ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ପ୍ରବୀଣ, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ହନୁମାନ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ରଥନିର୍ଘୋଷଂ ଜ୍ଯାସ୍ଵନଂ କାର୍ମୁକସ୍ଯ ଚ। ନିଶମ୍ଯ ହରିଵୀରୋଽସୌ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟତରୋଽଭଵତ୍
ସେ ରଥର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଧନୁର ତାଣିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ହରିବୀର ହନୁମାନ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚାପମାଦାଯ ଶିତଶଲ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସାଯକାନ୍। ହନୂମନ୍ତମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ଜଗାମ ରଣପଣ୍ଡିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଯୁଦ୍ଧର ଦକ୍ଷ, ଧନୁ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ନେଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି ଆସିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତତଃ ସଂଯତି ଜାତହର୍ଷେ ରଣାଯ ନିର୍ଗଚ୍ଛତି ବାଣପାଣୌ। ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ କଲୁଷା ବଭୂଵୁ- ର୍ମୃଗାଶ୍ଚ ରୌଦ୍ରା ବହୁଧା ଵିନେଦୁଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ବାଣ ହାତରେ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଶୁଭ ହେଲା ଓ ବହୁ ଭୟଙ୍କର ପଶୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସମାଗତାସ୍ତତ୍ର ତୁ ନାଗଯକ୍ଷା ମହର୍ଷଯଶ୍ଚକ୍ରଚରାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଃ। ନଭଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ଚ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘା ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈଃ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ
ସେଠାରେ ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ମହାର୍ଷି, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଭରି, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଆଯାନ୍ତଂ ସ ରଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୂର୍ଣମିନ୍ଦ୍ରଧ୍ଵଜଂ କପିଃ। ନନାଦ ଚ ମହାନାଦଂ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଚ ଵେଗଵାନ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ସମାନ ତୀବ୍ର ରଥକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କପି ମହା ଦ୍ୱନି କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଗତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମାଶ୍ରିତଶ୍ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକଃ। ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ତଡିଦୂର୍ଜିତନିଃସ୍ଵନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଚିତ୍ର ଧନୁ ନେଇ, ଧନୁର ତାଣିବା ଶବ୍ଦ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ହେଲା।
ତତଃ ସମେତାଵତିତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗୌ ମହାବଲୌ ତୌ ରଣନିର୍ଵିଶଙ୍କୌ। କପିଶ୍ଚ ରକ୍ଷୋଽଧିପତେସ୍ତନୂଜଃ ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ରାଵିଵ ବଦ୍ଧଵୈରୌ
ଏହି ଦୁଇ ଜଣ, ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ମହାବଳ ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ନଥିବା—କପି ଓ ରାକ୍ଷସ ନାୟକଙ୍କର ପୁତ୍ର—ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେଉଳ ନାୟକ ପରି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ମହାରଥସ୍ଯ ଧନୁଷ୍ମତଃ ସଂଯତି ସମ୍ମତସ୍ଯ। ଶରପ୍ରଵେଗଂ ଵ୍ଯହନତ୍ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧ- ଶ୍ଚଚାର ମାର୍ଗେ ପିତୁରପ୍ରମେଯଃ
ବାୟୁପୁତ୍ର, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥୀ ଧନୁର୍ବାନର ଝଡ଼କୁ ଅଟକାଇ ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ।