ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଵଦନେ ଶିରସ୍ଯେକେନ କର୍ଣିନା । ବାହ୍ଵୋର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ନାରାଚୈର୍ଦଶଭିସ୍ତଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣରେ ମୁହଁରେ, କଣ୍ଟାଳି ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡରେ, ଏବଂ ଦଶଟି ଲୋହା ବାଣରେ ବାହୁ ଉପରେ ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛୁଶୁଭେ ତାମ୍ରଂ ଶରେଣାଭିହତଂ ମୁଖମ୍ । ଶରଦୀଵାମ୍ବୁଜମ୍ଫୁଲ୍ଲଂ ଵିଦ୍ଧଂ ଭାସ୍କରରଶ୍ମିନା
ତାମ୍ର ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ୍କାଳୀନ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମକୁ ରବିକିରଣ ଛିଦ୍ର କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ତସ୍ଯ ରକ୍ତଂ ରକ୍ତେନ ରଞ୍ଜିତଂ ଶୁଶୁଭେ ମୁଖମ୍ । ଯଥାକାଶେ ମହାପଦ୍ମଂ ସିକ୍ତଂ ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁଭିଃ
ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଚନ୍ଦନ ତିନିକି ବିନ୍ଦୁ ଛିଟିଯାଇଥିବା ପରି।
ଚୁକୋପ ବାଣାଭିହତୋ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ମହାକପିଃ । ତତଃ ପାର୍ଶ୍ଵେତିଵିପୁଲାଂ ଦଦର୍ଶ ମହତୀଂ ଶିଲାମ୍
ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ମହାବଳୀ ବାନର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତା'ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପାଖରେ ବଡ଼ ଏକ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ।
ତରସା ତାଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ବଲଵଦ୍ବଲୀ । ତାଂ ଶରୈର୍ଦଶଭିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାଡଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ତାହାକୁ ଜୋରରେ ଉପଡ଼ି ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ; କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ ଦଶଟି ବାଣରେ ତାହାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିପନ୍ନଂ କର୍ମ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୁମାଂଶ୍ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମଃ । ସାଲଂ ଵିପୁଲମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଏକ ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ି ଘୁରାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଭ୍ରାମଯନ୍ତଂ କପିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଲଵୃକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ସୁବହୂନ୍ ବାଣାନ୍ ଜମ୍ବୁମାଲୀ ମହାବଲଃ
ମହାବଳୀ ବାନର ହନୁମାନ୍ ସାଳ ଗଛ ଘୁରାଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମ୍ବୁମାଳୀ ବହୁ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସାଲଂ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଵାନରଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭୁଜେ । ଶିରସ୍ଯେକେନ ବାଣେନ ଦଶଭିସ୍ତୁ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେ ଚାରିଟି ବାଣରେ ସାଳ ଗଛକୁ କାଟିଦେଲେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ବାନରଙ୍କ ବାହୁକୁ, ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡକୁ, ଏବଂ ଦଶଟି ବାଣରେ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଶରୈଃ ପୂରିତତନୁଃ କ୍ରୋଧେନ ମହତା ଵୃତଃ । ତମେଵ ପରିଘଂ ଗୃହ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵେଗତଃ
ବାଣରେ ଶରୀର ଭରିଯାଇଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଏକାବଳିତ ହୋଇ, ହନୁମାନ୍ ସେଇ ଲୋହା ଗଦାକୁ ଧରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରାଇଲେ।
ଅତିଵେଗୋତିଵେଗେନ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ବଲୋତ୍କଟଃ । ପରିଘଂ ପାତଯାମାସ ଜମ୍ବୁମାଲେର୍ମହୋରସି
ଅସାଧାରଣ ତୀବ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଗଦାକୁ ଘୁରାଇ ଜମ୍ବୁମାଳୀଙ୍କ ମହାନ ଛାତି ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଚୈଵ ଶିରୋ ନାସ୍ତି ନ ବାହୂ ନ ଚ ଜାନୁନୀ । ନ ଧନୁର୍ନରଥୋ ନାଶ୍ଵାସ୍ତତ୍ରାଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ନେଷଵଃ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ଗୁଡ଼ା, ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ବା ବାଣ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ସ ହତସ୍ତରସା ତେନ ଜମ୍ବୁମାଲୀ ମହାବଲଃ । ପପାତ ନିହତୋ ଭୂଵୌ ଚୂର୍ଣିତାଙ୍ଗଵିଭୂଷଣଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କରି, ଜମ୍ବୁମାଳୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଭୂଷଣ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଜମ୍ବୁମାଲିଂ ଚ ନିହତଂ କିଙ୍କରାଂଶ୍ଚ ମହାବଲାନ୍ । ଚୁକ୍ରୋଧ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୋପସଂରକ୍ତ ଲୋଚନଃ
ଜମ୍ବୁମାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଙ୍କରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାବଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଚକଚକାଉଥିବା ଲାଲ ଆଖିରେ ବଡ଼ ରିସିଗଲେ।
ସ ରୋଷସଂଵର୍ତିତତାମ୍ରଲୋଚନଃ ପ୍ରହସ୍ତ ପୁତ୍ରେ ନିହତେ ମହାବଲେ । ଅମାତ୍ଯପୁତ୍ରାନତିଵୀର୍ଯଵିକ୍ରମାନ୍ ସମାଦିଦେଶାଶୁ ନିଶାଚରେଶ୍ଵରଃ
କ୍ରୋଧରେ ତାମ୍ର ଆଖି ହୋଇଥିବା ନିଶାଚରମାନେ ରାଜା, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବଳୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିବା ପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ପଞ୍ଚଚତ୍ୱାରିଂଶତ୍ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଚୋଦିତା ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସୁତାଃ। ନିର୍ଯଯୁର୍ଭଵନାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସପ୍ତ ସପ୍ତାର୍ଚିଵର୍ଚସଃ
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସପ୍ତ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଇ ମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ହେମଜାଲପରିକ୍ଷିପ୍ତୈର୍ଧ୍ଵଜଵଦ୍ଭିଃ ପତାକିଭିଃ। ତୋଯଦସ୍ଵନନିର୍ଘୋଷୈର୍ଵାଜିଯୁକ୍ତୈର୍ମହାରଥୈଃ
ସୁନା ଝାଲି ଘେରା ରଥ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣା ମହାରଥ ମାନେ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଣି ଚାପାନ୍ଯମିତଵିକ୍ରମାଃ। ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ତଃ ସଂହୃଷ୍ଟାସ୍ତଡିଦ୍ଵନ୍ତ ଇଵାମ୍ବୁଦାଃ
ତାପି ହୋଇଥିବା ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧନୁଷ ଧରି, ସେ ସେନାନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବା ପରି।
ଜନନ୍ଯସ୍ତାସ୍ତତସ୍ତେଷାଂ ଵିଦିତ୍ଵା କିଂକରାନ୍ ହତାନ୍। ବଭୂଵୁଃ ଶୋକସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ସବାନ୍ଧଵସୁହୃଜ୍ଜନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ମାଆମାନେ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଓ ସହଯୋଗୀମାନେ ଜଣିଲେ ଯେ କିଂକରମାନେ ମରିଗଲେ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ତେ ପରସ୍ପରସଂଘର୍ଷାତ୍ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ। ଅଭିପେତୁର୍ହନୂମନ୍ତଂ ତୋରଣସ୍ଥମଵସ୍ଥିତମ୍
ତାପି ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ, ଏକଠି ହୋଇ ତୋରଣ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ।
ସୃଜନ୍ତୋ ବାଣଵୃଷ୍ଟିଂ ତେ ରଥଗର୍ଜିତନିଃସ୍ଵନାଃ। ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲ ଇଵାମ୍ଭୋଦା ଵିଚେରୁର୍ନୈର୍ଋତାମ୍ବୁଦାଃ
ସେମାନେ ବାଣର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ରଥର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ରାକ୍ଷସମାନେ ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ପରି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ଅଵକୀର୍ଣସ୍ତତସ୍ତାଭିର୍ହନୂମାନ୍ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ଅଭଵତ୍ ସଂଵୃତାକାରଃ ଶୈଲରାଡିଵ ଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ତାହାପରେ ହନୁମାନ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଢାକି ଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆକାର ବର୍ଷାରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ପରି ଲୁଚିଗଲା।
ସ ଶରାନ୍ ଵଞ୍ଚଯାମାସ ତେଷାମାଶୁଚରଃ କପିଃ। ରଥଵେଗାଂଶ୍ଚ ଵୀରାଣାଂ ଵିଚରନ୍ ଵିମଲେଽମ୍ବରେ
ସେ କପି, ତାଙ୍କର ବାଣ ଓ ବୀରମାନଙ୍କ ରଥର ତେଜକୁ ଟଳି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ ତୈଃ କ୍ରୀଡନ୍ ଧନୁଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵୀରଃ ପ୍ରକାଶତେ। ଧନୁଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ଯଥା ମେଘୈର୍ମାରୁତଃ ପ୍ରଭୁରମ୍ବରେ
ସେ ବୀର, ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ଖେଳି, ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ବାୟୁଦେବ ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ମେଘମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସ କୃତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତ୍ରାସଯଂସ୍ତାଂ ମହାଚମୂମ୍। ଚକାର ହନୁମାନ୍ ଵେଗଂ ତେଷୁ ରକ୍ଷଃସୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ହନୁମାନ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖାଇଲେ।
ତଲେନାଭିହନତ୍ କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପାଦୈଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପରଂତପଃ। ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚାହନତ୍ କାଂଶ୍ଚିନ୍ନଖୈଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ ଵ୍ଯଦାରଯତ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ସେ, କେତେକୁ ତାଳିରେ, କେତେକୁ ପାଦରେ, କେତେକୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ମାରିଲେ, ଏବଂ କେତେକୁ ନଖରେ ଫାଟିଦେଲେ।
ପ୍ରମମାଥୋରସା କାଂଶ୍ଚିଦୂରୁଭ୍ଯାମପରାନପି। କେଚିତ୍ ତସ୍ଯୈଵ ନାଦେନ ତତ୍ରୈଵ ପତିତା ଭୁଵି
କେତେକୁ ଛାତିରେ ଚେପିଦେଲେ, କେତେକୁ ଉରୁରେ ଚେପିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି କେତେକ ସେଠାରେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତସ୍ତେଷ୍ଵଵସନ୍ ନେଷୁ ଭୂମୌ ନିପତିତେଷୁ ଚ। ତତ୍ସୈନ୍ଯମଗମତ୍ ସର୍ଵଂ ଦିଶୋ ଦଶ ଭଯାର୍ଦିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ ସେମାନେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚିଁଡ଼ିଯାଇଲେ।
ଵିନେଦୁର୍ଵିସ୍ଵରଂ ନାଗା ନିପେତୁର୍ଭୁଵି ଵାଜିନଃ। ଭଗ୍ନନୀଡଧ୍ଵଜଚ୍ଛତ୍ରୈର୍ଭୂଶ୍ଚ କୀର୍ଣାଭଵଦ୍ ରଥୈଃ
ହାତୀମାନେ ଖରାପ ଶବ୍ଦ କରି କନ୍ଦିଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ, ଛତା ଓ ପତାକା ସହିତ ରଥମାନେ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ରଵତା ରୁଧିରେଣାଥ ସ୍ରଵନ୍ତ୍ଯୋ ଦର୍ଶିତାଃ ପଥି। ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ସ୍ଵନୈର୍ଲଙ୍କା ନନାଦ ଵିକୃତଂ ତଦା
ରକ୍ତ ପଥରେ ବହୁଥିଲା ଏବଂ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଲଙ୍କା ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।