ଶୈଲାମ୍ବୁଦନିକାଶାନାଂ ଲଙ୍କାମଲଯସାନୁଷୁ। ନର୍ଦତାଂ କପିମୁଖ୍ଯାନାମାର୍ଯେ ଯୂଥାନ୍ଯନେକଶଃ
ଲଙ୍କା ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ, ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେର ଅନେକ ଦଳ ତୁମେ ଦେଖିବ, ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ।
ସ ତୁ ମର୍ମଣି ଘୋରେଣ ତାଡିତୋ ମନ୍ମଥେଷୁଣା। ନ ଶର୍ମ ଲଭତେ ରାମଃ ସିଂହାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଭୟଙ୍କର କାମବାଣରେ ହୃଦୟ ଆହତ ହୋଇ, ରାମ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ ପାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହାତୀ ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ରୁଦ ମା ଦେଵି ଶୋକେନ ମା ଭୂତ୍ ତେ ମନସୋ ଭଯମ୍। ଶଚୀଵ ଭର୍ତ୍ରା ଶକ୍ରେଣ ସଙ୍ଗମେଷ୍ଯସି ଶୋଭନେ
ଦେବୀ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିବା ନାହିଁ, ତୁମ ମନରେ ଭୟ ଆସିବାକୁ ଦିଅ ନାହିଁ। ଶଚୀ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ମିଳିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିଙ୍କ ସହ ମିଳିପାରିବ।
ରାମାଦ୍ ଵିଶିଷ୍ଟଃ କୋଽନ୍ଯୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ସୌମିତ୍ରିଣା ସମଃ। ଅଗ୍ନିମାରୁତକଲ୍ପୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ତଵ ସଂଶ୍ରଯୌ
ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛି? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ କିଏ ଅଛି? ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ପରି ତୁମର ଆଶ୍ରୟ।
ନାସ୍ମିଂଶ୍ଚିରଂ ଵତ୍ସ୍ଯସି ଦେଵି ଦେଶେ ରକ୍ଷୋଗଣୈରଧ୍ଯୁଷିତେଽତିରୌଦ୍ରେ। ନ ତେ ଚିରାଦାଗମନଂ ପ୍ରିଯସ୍ଯ କ୍ଷମସ୍ଵ ମତ୍ସଂଗମକାଲମାତ୍ରମ୍
ଦେବୀ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ଦେଶରେ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରୁହିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଗମନ ଅଧିକ ଦିନ ଦେରି ହେବ ନାହିଁ—ମୋ ସହିତ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।
thumb|ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଵାଯୁସୂନୋର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଉଵାଚାତ୍ମହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା
ବାୟୁପୁତ୍ର ମହାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯଵକ୍ତାରଂ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଯାମି ଵାନର। ଅର୍ଧସଂଜାତସସ୍ଯେଵ ଵୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵସୁଂଧରା
ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ବାନର, ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି ହେଉଛି, ଯେପରି ଅଧା ଚାଷ ହୋଇଥିବା ମାଟିକୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲେ ଖୁସି ହୁଏ।
ଯଥା ତଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଗାତ୍ରୈଃ ଶୋକାଭିକର୍ଶିତୈଃ। ସଂସ୍ପୃଶେଯଂ ସକାମାହଂ ତଥା କୁରୁ ଦଯାଂ ମଯି
ମୋ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ଦେହରେ ମୁଁ ଯେପରି ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଆଶା କରୁଛି, ସେପରି ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା ଦେଖା।
ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ଦଦ୍ଯା ହରିଗଣୋତ୍ତମ। କ୍ଷିପ୍ତାମିଷୀକାଂ କାକସ୍ଯ କୋପାଦେକାକ୍ଷିଶାତନୀମ୍
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କୁ ଏକ ପରିଚୟ ଦିଅ—ମୁଁ କାକକୁ ରେଗି ଯେ ଏକ ଆଖିଯୁକ୍ତ କାଠି ଛାଡ଼ିଥିଲି, ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବେ।
ମନଃଶିଲାଯାସ୍ତିଲକୋ ଗଣ୍ଡପାର୍ଶ୍ଵେ ନିଵେଶିତଃ। ତ୍ଵଯା ପ୍ରଣଷ୍ଟେ ତିଲକେ ତଂ କିଲ ସ୍ମର୍ତୁମର୍ହସି
ମୋ ଗାଲରେ ତୁମେ ଲଗାଇଥିବା ମନଃଶିଳାର ଟିକିଆ, ଯେଉଁଠାରେ ଟିକିଆ ହରାଇଯାଇଥିଲା, ସେଥିରେ ତୁମେ ଲଗାଇଥିଲ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମନେ ଅଛି।
ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ କଥଂ ସୀତାଂ ହୃତାଂ ସମନୁମନ୍ଯସେ। ଵସନ୍ତୀଂ ରକ୍ଷସାଂ ମଧ୍ଯେ ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମ
ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କିପରି ଦେଖିପାରିବେ ଯେ, ସୀତା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି?
ଏଷ ଚୂଡାମଣିର୍ଦିଵ୍ଯୋ ମଯା ସୁପରିରକ୍ଷିତଃ। ଏତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଯାମି ଵ୍ଯସନେ ତ୍ଵାମିଵାନଘ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚୂଡ଼ାମଣିକୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିଛି, ଏହା ତୁମକୁ ଦେଖାଉଛି। ଏହା ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରୁଛି।
ଏଷ ନିର୍ଯାତିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଯା ତେ ଵାରିସମ୍ଭଵଃ। ଅତଃ ପରଂ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତୁଂ ଶୋକଲାଲସା
ଏହି ଶୁଭ ଜଳଜ ମଣିକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛି। ଏଥିରୁ ଅଧିକ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଅସହ୍ଯାନି ଚ ଦୁଃଖାନି ଵାଚଶ୍ଚ ହୃଦଯଚ୍ଛିଦଃ। ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ସଂଵାସଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ମର୍ଷଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ହୃଦୟକୁ ବିଦାରିଦେଉଥିବା କଥା ସହିଯାଉଛି, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଛି।
ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ମାସଂ ତୁ ଜୀଵିତଂ ଶତ୍ରୁସୂଦନ। ମାସାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ହୀନା ନୃପାତ୍ମଜ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁଁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରିବି। ଏହି ମାସ ପରେ ତୁମ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଘୋରୋ ରାକ୍ଷସରାଜୋଽଯଂ ଦୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ନ ସୁଖା ମଯି। ତ୍ଵାଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷଜ୍ଜନ୍ତଂ ନ ଜୀଵେଯମପି କ୍ଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସରାଜ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମୋପାଇଁ ସୁଖଦ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା କଥା ଶୁଣିଲେ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵୈଦେହ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁଭାଷିତମ୍। ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଭରା ଦୁଃଖଦ କଥା ଶୁଣି, ବିରାଟ୍ ତେଜସ୍ୱୀ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ କହିଲେ।
ତ୍ଵଚ୍ଛୋକଵିମୁଖୋ ରାମୋ ଦେଵି ସତ୍ଯେନ ତେ ଶପେ। ରାମେ ଶୋକାଭିଭୂତେ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରିତପ୍ଯତେ
ଦେବୀ, ମୁଁ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରୁଛି—ତୁମ ଦୁଃଖରେ ରାମ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି। ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟା କଥଂଚିଦ୍ ଭଵତୀ ନ କାଲଃ ପରିଦେଵିତୁମ୍। ଇମଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଦୁଃଖାନାମନ୍ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭାମିନି
କିଛି ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ମିଳିଗଲା, ଏବେ ଦୁଃଖ କରିବା ସମୟ ନୁହେଁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ତୁମ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିପାରିବ।
ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ରାଜପୁତ୍ରାଵନିନ୍ଦିତୌ। ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନକୃତୋତ୍ସାହୌ ଲଙ୍କାଂ ଭସ୍ମୀକରିଷ୍ଯତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଷ୍ଟିହୀନ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଲଙ୍କାକୁ ଆଗୁନିରେ ପୁରିଦେବେ।
ହତ୍ଵା ତୁ ସମରେ ରକ୍ଷୋ ରାଵଣଂ ସହବାନ୍ଧଵୈଃ। ରାଘଵୌ ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି ନେଷ୍ଯତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ମାରି, ଦୁଇ ରାଘବ ତୁମକୁ, ବଡ଼ ଆଖିଥିବା ମହିଳା, ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଯିବେ।
ଯତ୍ତୁ ରାମୋ ଵିଜାନୀଯାଦଭିଜ୍ଞାନମନିନ୍ଦିତେ। ପ୍ରୀତିସଂଜନନଂ ଭୂଯସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ, ଯାହା ଦେଖି ରାମ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ଏବଂ ଅଧିକ ଖୁସି ହେବେ।
ସାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦତ୍ତମେଵାହୋ ମଯାଭିଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍। ଏତଦେଵ ହି ରାମସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତ୍ନେନ ଭୂଷଣମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଚିହ୍ନ ଦେଇଦେଇଛି; ଏହି ଗହଣାଟି ଯାହାକୁ ମୁଁ ସାବଧାନରେ ରଖିଛି, ଏହିଠାରେ ରାମ ଚିହ୍ନିପାରିବେ।'
ଶ୍ରଦ୍ଧେଯଂ ହନୁମନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ତଵ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି। ସ ତଂ ମଣିଵରଂ ଗୃହ୍ଯ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମଃ
ହେ ଶୂର ହନୁମାନ, ତୁମର କଥା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯିବ; ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ ବନରାଜ ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିଟି ନେଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵୀଂ ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ। ତମୁତ୍ପାତକୃତୋତ୍ସାହମଵେକ୍ଷ୍ଯ ହରିଯୂଥପମ୍
ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ବନରାଜଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଲାଫିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଦେଖି,
ଵର୍ଧମାନଂ ମହାଵେଗମୁଵାଚ ଜନକାତ୍ମଜା। ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀ ଦୀନା ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା
ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କନ୍ଦା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ୱରା ବଢ଼ାଇଲେ।
ହନୂମନ୍ ସିଂହସଂକାଶୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯଂ ସର୍ଵାନ୍ ବ୍ରୂଯା ଅନାମଯମ୍
ହନୁମାନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସିଂହ ସମାନ ଭାଇମାନେ, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଖବର ଦେଉ।
ଯଥା ଚ ସ ମହାବାହୁର୍ମାଂ ତାରଯତି ରାଘଵଃ। ଅସ୍ମାଦ୍ ଦୁଃଖାମ୍ବୁସଂରୋଧାତ୍ ତ୍ଵଂ ସମାଧାତୁମର୍ହସି
ଏବଂ ରାଘବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କର ହାତରେ, ଯେପରି ମୋତେ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।
ଇଦଂ ଚ ତୀଵ୍ରଂ ମମ ଶୋକଵେଗଂ ରକ୍ଷୋଭିରେଭିଃ ପରିଭର୍ତ୍ସନଂ ଚ। ବ୍ରୂଯାସ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ଗତଃ ସମୀପଂ ଶିଵଶ୍ଚ ତେଽଧ୍ଵାସ୍ତୁ ହରିପ୍ରଵୀର
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ମୋର ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଓ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଇଥିବା ଅପମାନ ବିଷୟରେ କହିବ; ଏବଂ ହେ ବନରାଜ, ତୁମର ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ।