ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ। ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନକୃତୋତ୍ସାହୌ ଲୋକାନ୍ ଭସ୍ମୀକରିଷ୍ଯତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ରାଜପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତୁମେଠାରେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦେବେ।
ହତ୍ଵା ଚ ସମରକ୍ରୂରଂ ରାଵଣଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍। ରାଘଵସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି ନେଷ୍ଯତି
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁର ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ସହିତ ମାରି, ରାଘବ ତୁମକୁ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତା, ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଯିବେ।
ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ ରାଘଵୋ ଵାଚ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାପି ତେଜସ୍ଵୀ ହରଯୋ ଵା ସମାଗତାଃ
ମୁଁ କେଉଁ ସନ୍ଦେଶ ରାଘବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତେଜସ୍ବୀ ସୁଗ୍ରୀବ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ କହିବି? ମତେ କୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ସୀତା ପୁନରଥାବ୍ରଵୀତ୍। କୌସଲ୍ଯା ଲୋକଭର୍ତାରଂ ସୁଷୁଵେ ଯଂ ମନସ୍ଵିନୀ
ହନୁମାନ୍ ଏପରି କହିଲାପରେ, ସୀତା ପୁଣି କହିଲେ— 'ମନୋବାନ୍ଛିତା କୌଶଲ୍ୟା ଯିଏ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।'
ତଂ ମମାର୍ଥେ ସୁଖଂ ପୃଚ୍ଛ ଶିରସା ଚାଭିଵାଦଯ। ସ୍ରଜଶ୍ଚ ସର୍ଵରତ୍ନାନି ପ୍ରିଯାଯାଶ୍ଚ ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋର ନାମରେ ତାଙ୍କର ଖବର ନିଅ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଅ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାଳା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚ ଵିଶାଲାଯାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍। ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ସମ୍ମାନ୍ଯାଭିପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚ
ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଶାସନ ଦୁର୍ଲଭ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନୁପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ରାମଂ ସୁମିତ୍ରା ଯେନ ସୁପ୍ରଜାଃ। ଆନୁକୂଲ୍ଯେନ ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଖମନୁତ୍ତମମ୍
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ସହ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଅନୁଗଚ୍ଛତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ପାଲଯନ୍ ଵନେ। ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବାହୁର୍ମନସ୍ଵୀ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେ ସିଂହଦେହ, ଦୃଢ଼ ବାହୁ, ଗମ୍ଭୀର ମନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବନରେ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ସାଥ ଦେଇଛନ୍ତି।
ପିତୃଵଦ୍ ଵର୍ତତେ ରାମେ ମାତୃଵନ୍ମାଂ ସମାଚରତ୍। ହ୍ରିଯମାଣାଂ ତଦା ଵୀରୋ ନ ତୁ ମାଂ ଵେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ସେ ରାମଙ୍କୁ ପିତା ପ୍ରତି ପୁଅ ଭଳି ଓ ମୋତେ ମାଆ ପ୍ରତି ଝିଅ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅପହୃତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵୃଦ୍ଧୋପସେଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଶକ୍ତୋ ନ ବହୁଭାଷିତା। ରାଜପୁତ୍ରପ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଦୃଶଃ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ମେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କ୍ଷମତାଶୀଳୀ, ଅଧିକ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମାନ।
ମତ୍ତଃ ପ୍ରିଯତରୋ ନିତ୍ଯଂ ଭ୍ରାତା ରାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ନିଯୁକ୍ତୋ ଧୁରି ଯସ୍ଯାଂ ତୁ ତାମୁଦ୍ଵହତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଦା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ସେ ସାହସରେ କରନ୍ତି।
ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵୋ ନୈଵ ଵୃତ୍ତମାର୍ଯମନୁସ୍ମରତ୍। ସ ମମାର୍ଥାଯ କୁଶଲଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ଵଚନାନ୍ମମ
ଯାହାକୁ ଦେଖି ରାଘବ ମଧ୍ୟ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ସେଠିପାଇଁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ସନ୍ଦେଶ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ।
ମୃଦୁର୍ନିତ୍ଯଂ ଶୁଚିର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରିଯୋ ରାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଯଥା ହି ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖକ୍ଷଯକରୋ ଭଵେତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଦା ମୃଦୁ, ପବିତ୍ର, କୁଶଳ ଓ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏପରି କର, ସେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍ କାର୍ଯନିର୍ଵାହେ ପ୍ରମାଣଂ ହରିଯୂଥପ। ରାଘଵସ୍ତ୍ଵତ୍ସମାରମ୍ଭାନ୍ମଯି ଯତ୍ନପରୋ ଭଵେତ୍
ଏହି କାମ ସଫଳ କରିବାରେ ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ, ବନରାଜ; ତୁମର ଚେଷ୍ଟାରେ ରାଘବ ମୋ ପ୍ରତି ଉତ୍ସାହିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଇଦଂ ବ୍ରୂଯାଶ୍ଚ ମେ ନାଥଂ ଶୂରଂ ରାମଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଜୀଵିତଂ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ମାସଂ ଦଶରଥାତ୍ମଜ
ଏହି କଥା ପୁଣିପୁଣି ମୋ ନାଥ, ବୀର ରାମଙ୍କୁ କହିବା— 'ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଧାରିବି।'
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମାସାନ୍ନ ଜୀଵେଯଂ ସତ୍ଯେନାହଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ। ରାଵଣେନୋପରୁଦ୍ଧାଂ ମାଂ ନିକୃତ୍ଯା ପାପକର୍ମଣା। ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ଵୀର ତ୍ଵଂ ପାତାଲାଦିଵ କୌଶିକୀମ୍
ଏକ ମାସ ପରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ— ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି; ରାବଣ ମୋତେ ଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଉପାୟରେ ଧରିଛି, ତୁମେ ବୀର, କୌଶିକୀଙ୍କୁ ପାତାଳରୁ ଯେପରି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
ତତୋ ଵସ୍ତ୍ରଗତଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଂ ଚୂଡାମଣିଂ ଶୁଭମ୍। ପ୍ରଦେଯୋ ରାଘଵାଯେତି ସୀତା ହନୁମତେ ଦଦୌ
ତାପରେ, ସୀତା ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ରରୁ ଦେବୀୟ ଚୂଡ଼ାମଣି ଖୋଲି, 'ଏହା ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ' ବୋଲି ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋ ଵୀରୋ ମଣିରତ୍ନମନୁତ୍ତମମ୍। ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯା ଯୋଜଯାମାସ ନହ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରାଭଵଦ୍ ଭୁଜଃ
ସେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ନେଇ, ବୀର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଆଠିରେ ପିନ୍ଧିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ବାହୁ ପାଇଁ ଏହା ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲା।
ମଣିରତ୍ନଂ କପିଵରଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ସୀତାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ସ୍ଥିତଃ
ମଣିରତ୍ନଟିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ବନରାଜ ହନୁମାନ ଶୀର୍ଷନମନ କଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସୀତାଦର୍ଶନଜେନ ସଃ। ହୃଦଯେନ ଗତୋ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ସଲକ୍ଷଣମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ମନରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ, ସ୍ମରଣ କଲେ।
ମଣିଵରମୁପଗୃହ୍ଯ ତଂ ମହାର୍ହଂ ଜନକନୃପାତ୍ମଜଯା ଧୃତଂ ପ୍ରଭାଵାତ୍। ଗିରିଵରପଵନାଵଧୂତମୁକ୍ତଃ ସୁଖିତମନାଃ ପ୍ରତିସଂକ୍ରମଂ ପ୍ରପେଦେ
ଜନକ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କ ଚୁଲିରୁ ପବନ ଦ୍ୱାରା ଖସିଥିବା, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିଟିକୁ ନେଇ, ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ଫେରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
thumb|ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉଣଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମଣିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସୀତା ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଅଭିଜ୍ଞାନମଭିଜ୍ଞାତମେତଦ୍ ରାମସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ତାପରେ, ସୀତା ମଣିଟିକୁ ଦେଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନିବେ।'
ମଣିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାମୋ ଵୈ ତ୍ରଯାଣାଂ ସଂସ୍ମରିଷ୍ଯତି। ଵୀରୋ ଜନନ୍ଯା ମମ ଚ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ଏହି ମଣି ଦେଖି ରାମ ତିନିଜଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ—ବୀର, ମୋର ମାଆ ଓ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ।
ସ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ସମୁତ୍ସାହଚୋଦିତୋ ହରିସତ୍ତମ। ଅସ୍ମିନ୍ କାର୍ଯସମୁତ୍ସାହେ ପ୍ରଚିନ୍ତଯ ଯଦୁତ୍ତରମ୍
ଏହି କାମରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ବନରାଜ ହେଉଥିବା ତୁମେ, ଆଉ କଣ କରିପାରିବ, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍ କାର୍ଯନିର୍ଯୋଗେ ପ୍ରମାଣଂ ହରିସତ୍ତମ। ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯ ଯୋ ଯତ୍ନୋ ଦୁଃଖକ୍ଷଯକରୋ ଭଵେତ୍
ଏହି କାମ ସଫଳ କରିବାରେ ତୁମେ ମୁଖ୍ୟ, ବନରାଜ; ଯେଉଁ ପ୍ରୟାସ ଦୁଃଖ ଶେଷ କରିପାରିବ, ତାହା ଭଲଭାବେ ଭାବ।
ହନୂମନ୍ ଯତ୍ନମାସ୍ଥାଯ ଦୁଃଖକ୍ଷଯକରୋ ଭଵ। ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ମାରୁତିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ହନୁମାନ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କର; ମାରୁତପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇ, 'ଏମିତି ହେବ' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶିରସାଽଽଵନ୍ଦ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ଦେଵୀ ଵାନରଂ ପଵନାତ୍ମଜମ୍
ହନୁମାନ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ; ଦେବୀ ବୁଝିଲେ ଯେ, ପବନପୁତ୍ର ବନରାଜ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି।
ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଵାଚା ମୈଥିଲୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ହନୂମନ୍ କୁଶଲଂ ବ୍ରୂଯାଃ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
କଣ୍ଣାରେ ଅଶ୍ରୁ ଜମିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ମୈଥିଲୀ କହିଲେ, 'ହନୁମାନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋର କୁଶଳ ଖବର ଦେଅ।'
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯଂ ସର୍ଵାନ୍ ଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵାନରାନ୍। ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶଲଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍
ବନରାଜ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ସାଥି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବୟସ୍କ ବନରମାନେଙ୍କୁ ଧର୍ମମୟ ଆଦର ଓ କୁଶଳ ଖବର ଦେଅ।