ସ ଦର୍ଭସଂସ୍ତରାଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଯୋଜଯତ୍। ସ ଦୀପ୍ତ ଇଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ଜଜ୍ଵାଲାଭିମୁଖୋ ଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ଦର୍ଭାସନରୁ ଏକ ଦର୍ଭା ଉଠାଇ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ସେ ଦର୍ଭା ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଦହନାଗ୍ନି, ପକ୍ଷୀ ସାମ୍ନାରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।
ସ ତଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦର୍ଭଂ ତଂ ଵାଯସଂ ପ୍ରତି। ତତସ୍ତୁ ଵାଯସଂ ଦର୍ଭଃ ସୋଽମ୍ବରେଽନୁଜଗାମ ହ
ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭାଟିକୁ କାଉଁଟି ଉପରେ ଛାଡିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦର୍ଭାଟି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟରେ କାଉଁଟିକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
ଅନୁସୃଷ୍ଟସ୍ତଦା କାକୋ ଜଗାମ ଵିଵିଧାଂ ଗତିମ୍। ତ୍ରାଣକାମ ଇମଂ ଲୋକଂ ସର୍ଵଂ ଵୈ ଵିଚଚାର ହ
ସେତେବେଳେ କାଉଁଅଟି ଆକ୍ରମଣରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଦୌଡ଼ିଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ରକ୍ଷା ଖୋଜିବାକୁ ଘୁରିଲା।
ସ ପିତ୍ରା ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସେ କାଉଁଅଟି ପିତା ଓ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତିନି ଲୋକ ଘୁରି ଶେଷରେ ସେଠିକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ସ ତଂ ନିପତିତଂ ଭୂମୌ ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣାଗତମ୍। ଵଧାର୍ହମପି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କୃପଯା ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା କାଉଁଅଟିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଶଳ୍ୟ ଦୟାରୁ ସେ ରକ୍ଷା କଲେ।
ପରିଦ୍ଯୂନଂ ଵିଵର୍ଣଂ ଚ ପତମାନଂ ତମବ୍ରଵୀତ୍। ମୋଘମସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଂ କର୍ତୁଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖିତ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା, ଛାଡ଼ିଯିବା କାଉଁଅଟିକୁ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏହା କେଉଁଠି ଲାଗିବ, କହ।'
ତତସ୍ତସ୍ଯାକ୍ଷି କାକସ୍ଯ ହିନସ୍ତି ସ୍ମ ସ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ନେତ୍ରଂ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର କାଉଁଅଟିର ଡାହାଣ ଆଖିକୁ ଘାତ କଲା; ସେ ତାର ଡାହାଣ ଆଖି ଦେଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଲା।
ସ ରାମାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଞେ ଦଶରଥାଯ ଚ। ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ଵୀରେଣ ପ୍ରତିପେଦେ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ସେ ରାମଙ୍କୁ ଓ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ା ପାଇଁ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲା।
ମତ୍କୃତେ କାକମାତ୍ରେଽପି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସମୁଦୀରିତମ୍। କସ୍ମାଦ୍ ଯୋ ମାହରତ୍ ତ୍ଵତ୍ତଃ କ୍ଷମସେ ତଂ ମହୀପତେ
ମୋ ପାଇଁ, କାଉଁଅଟିର ଦୋଷ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଚଳାଯାଇଥିଲା; ତେବେ, ରାଜା, ଯିଏ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ତାକୁ କାହିଁକି ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରୁଛ?
ଆନୃଶଂସ୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ମହୋତ୍ସାହଂ ମହାବଲମ୍
ତୁମଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଦୟା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ; ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ବଳବାନ।
ଅପାରଵାରମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯାତ୍ ସାଗରୋପମମ୍। ଭର୍ତାରଂ ସସମୁଦ୍ରାଯା ଧରଣ୍ଯା ଵାସଵୋପମମ୍
ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର, ଅପାର ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭୁ।
ଏଵମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵଵାନପି। କିମର୍ଥମସ୍ତ୍ରଂ ରକ୍ଷଃସୁ ନ ଯୋଜଯସି ରାଘଵ
ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧୃଢ଼, ଏମିତି ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହଁ?
ନ ନାଗା ନାପି ଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ସୁରା ନ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ରାମସ୍ଯ ସମରେ ଵେଗଂ ଶକ୍ତାଃ ପ୍ରତିସମୀହିତୁମ୍
ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, କିମ୍ବା ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ତୀବ୍ରତାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵତଃ କଚ୍ଚିଦ୍ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମଯି ସମ୍ଭ୍ରମଃ। କିମର୍ଥଂ ନ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କ୍ଷଯଂ ନଯତି ରାକ୍ଷସାନ୍
ଯଦି ସେ ଶୂରବୀର ମୋତେ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତେବେ ତିକ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ କୁ କାହିଁକି ନଶ୍ୱନ୍ନ କରୁନାହଁ?
ଭ୍ରାତୁରାଦେଶମାଦାଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଵା ପରଂତପଃ। କସ୍ଯ ହେତୋର୍ନ ମାଂ ଵୀରଃ ପରିତ୍ରାତି ମହାବଲଃ
ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ କି କାହିଁକି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହଁ, ହେ ମହାବଳୀ?
ଯଦି ତୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଵାଯ୍ଵିନ୍ଦ୍ରସମତେଜସୌ। ସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ କିମର୍ଥଂ ମାମୁପେକ୍ଷତଃ
ଯଦି ସେ ଦୁଇ ଜଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ସହିପାରିନାହଁନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ କାହିଁକି ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି?
ମମୈଵ ଦୁଷ୍କୃତଂ କିଂଚିନ୍ମହଦସ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ସମର୍ଥାଵପି ତୌ ଯନ୍ମାଂ ନାଵେକ୍ଷେତେ ପରଂତପୌ
ନିଶ୍ଚୟ ମୋର କିଛି ବଡ଼ ଅପରାଧ ଅଛି; ନାହିଁଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିପାରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ଦେଖୁନାହଁନ୍ତି।
ଵୈଦେହ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁ ଭାଷିତମ୍। ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ ହରିଯୂଥପଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଭରା, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ହନୁମାନ୍, ବାନରମାନଙ୍କ ନେତା, ତାପରେ କହିଲେ।
ତ୍ଵଚ୍ଛୋକଵିମୁଖୋ ରାମୋ ଦେଵି ସତ୍ଯେନ ତେ ଶପେ। ରାମେ ଦୁଃଖାଭିପନ୍ନେ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରିତପ୍ଯତେ
ଦେବୀ, ରାମ ତୁମ ଶୋକରେ ଏତେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି—ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରେ; ରାମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଦୁଃଖିତ।
କଥଂଚିଦ୍ ଭଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ନ କାଲଃ ପରିଶୋଚିତୁମ୍। ଇମଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଦୁଃଖାନାମନ୍ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଶୋଭନେ
କିପରି ହେଉ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିପାରିଛି; ଏହି ସମୟ ଶୋକ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ହେ ଶୋଭନେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପଣ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିବେ।
ତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ। ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନକୃତୋତ୍ସାହୌ ଲୋକାନ୍ ଭସ୍ମୀକରିଷ୍ଯତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ରାଜପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତୁମେଠାରେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦେବେ।
ହତ୍ଵା ଚ ସମରକ୍ରୂରଂ ରାଵଣଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍। ରାଘଵସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି ନେଷ୍ଯତି
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁର ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ସହିତ ମାରି, ରାଘବ ତୁମକୁ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତା, ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଯିବେ।
ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ ରାଘଵୋ ଵାଚ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାପି ତେଜସ୍ଵୀ ହରଯୋ ଵା ସମାଗତାଃ
ମୁଁ କେଉଁ ସନ୍ଦେଶ ରାଘବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତେଜସ୍ବୀ ସୁଗ୍ରୀବ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ କହିବି? ମତେ କୁହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ସୀତା ପୁନରଥାବ୍ରଵୀତ୍। କୌସଲ୍ଯା ଲୋକଭର୍ତାରଂ ସୁଷୁଵେ ଯଂ ମନସ୍ଵିନୀ
ହନୁମାନ୍ ଏପରି କହିଲାପରେ, ସୀତା ପୁଣି କହିଲେ— 'ମନୋବାନ୍ଛିତା କୌଶଲ୍ୟା ଯିଏ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।'
ତଂ ମମାର୍ଥେ ସୁଖଂ ପୃଚ୍ଛ ଶିରସା ଚାଭିଵାଦଯ। ସ୍ରଜଶ୍ଚ ସର୍ଵରତ୍ନାନି ପ୍ରିଯାଯାଶ୍ଚ ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋର ନାମରେ ତାଙ୍କର ଖବର ନିଅ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଅ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାଳା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚ ଵିଶାଲାଯାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍। ପିତରଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ସମ୍ମାନ୍ଯାଭିପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚ
ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଶାସନ ଦୁର୍ଲଭ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନୁପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ରାମଂ ସୁମିତ୍ରା ଯେନ ସୁପ୍ରଜାଃ। ଆନୁକୂଲ୍ଯେନ ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୁଖମନୁତ୍ତମମ୍
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ସହ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଅନୁଗଚ୍ଛତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ପାଲଯନ୍ ଵନେ। ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବାହୁର୍ମନସ୍ଵୀ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେ ସିଂହଦେହ, ଦୃଢ଼ ବାହୁ, ଗମ୍ଭୀର ମନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବନରେ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ସାଥ ଦେଇଛନ୍ତି।
ପିତୃଵଦ୍ ଵର୍ତତେ ରାମେ ମାତୃଵନ୍ମାଂ ସମାଚରତ୍। ହ୍ରିଯମାଣାଂ ତଦା ଵୀରୋ ନ ତୁ ମାଂ ଵେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ସେ ରାମଙ୍କୁ ପିତା ପ୍ରତି ପୁଅ ଭଳି ଓ ମୋତେ ମାଆ ପ୍ରତି ଝିଅ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅପହୃତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵୃଦ୍ଧୋପସେଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଶକ୍ତୋ ନ ବହୁଭାଷିତା। ରାଜପୁତ୍ରପ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଦୃଶଃ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ମେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କ୍ଷମତାଶୀଳୀ, ଅଧିକ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମାନ।