ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତାହମୁତ୍ସଙ୍ଗମାସୀନସ୍ଯ ତଵାଵିଶମ୍। କ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତୀଵ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନ ତ୍ଵଯାହଂ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତା
ତାପରେ, ଥକିଯାଇ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବସିଥିଲ, ସେଠି ମୁଁ ତୁମ ଆଂକୁ ଉପରେ ବସିଲି; ମୁଁ ରୁଷ୍ଟ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲ।
ବାଷ୍ପପୂର୍ଣମୁଖୀ ମନ୍ଦଂ ଚକ୍ଷୁଷୀ ପରିମାର୍ଜତୀ। ଲକ୍ଷିତାହଂ ତ୍ଵଯା ନାଥ ଵାଯସେନ ପ୍ରକୋପିତା
ମୋ ମୁହଁ ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଖି ପୁଛୁଥିଲି; ଓ ନାଥ, କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଦେଖିଲ।
ପରିଶ୍ରମାଚ୍ଚ ସୁପ୍ତା ହେ ରାଘଵାଙ୍କେଽସ୍ମ୍ଯହଂ ଚିରମ୍। ପର୍ଯାଯେଣ ପ୍ରସୁପ୍ତଶ୍ଚ ମମାଙ୍କେ ଭରତାଗ୍ରଜଃ
ଥକାନିରେ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଘବଙ୍କ ଆଂକୁ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲି; ପରେ ପରେ, ଭରତଙ୍କ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଂକୁ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ।
ସ ତତ୍ର ପୁନରେଵାଥ ଵାଯସଃ ସମୁପାଗମତ୍। ତତଃ ସୁପ୍ତପ୍ରବୁଦ୍ଧାଂ ମାଂ ରାଘଵାଙ୍କାତ୍ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍। ଵାଯସଃ ସହସାଗମ୍ଯ ଵିଦଦାର ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେଠି ପୁଣି ସେ କାଉଁଟି ଆସିଗଲା; ତାପରେ, ମୁଁ ଶୁଅଁଠୁ ଜାଗି ରାଘବଙ୍କ ଆଂକୁ ଉପରୁ ଉଠିଲି, ଏବଂ ସେ କାଉଁଟି ହଠାତ୍ ଆସି, ମୋ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲା।
ପୁନଃ ପୁନରଥୋତ୍ପତ୍ଯ ଵିଦଦାର ସ ମାଂ ଭୃଶମ୍। ତତଃ ସମୁତ୍ଥିତୋ ରାମୋ ମୁକ୍ତୈଃ ଶୋଣିତବିନ୍ଦୁଭିଃ
ପୁଣି ପୁଣି ଉଡି ଆସି, ସେ କାଉଁଟି ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କଲା; ତାପରେ ରାମ ଉଠିଲେ, ମୋ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଵିତୁନ୍ନାଂ ସ୍ତନଯୋସ୍ତଦା। ଆଶୀଵିଷ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ଵସନ୍ ଵାକ୍ଯମଭାଷତ
ସେବେ, ମୋ ଛାତି ଉପରେ ଆଘାତ ଦେଖି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ, ରୁଷ୍ଟ ନାଗ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କେନ ତେ ନାଗନାସୋରୁ ଵିକ୍ଷତଂ ଵୈ ସ୍ତନାନ୍ତରମ୍। କଃ କ୍ରୀଡତି ସରୋଷେଣ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରେଣ ଭୋଗିନା
ହେ ନାଗ ନାସିକା ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, କିଏ ତୋର ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କରିଛି? କିଏ କ୍ରୋଧରେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ନାଗ ସହ ଖେଳୁଛି?
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତତସ୍ତଂ ଵୈ ଵାଯସଂ ସମଵୈକ୍ଷତ। ନଖୈଃ ସରୁଧିରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମାମେଵାଭିମୁଖଂ ସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେ କାଉଁଟିକୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ, ତାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ଥିଲା।
ପୁତ୍ରଃ କିଲ ସ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵାଯସଃ ପତତାଂ ଵରଃ। ଧରାନ୍ତରଂ ଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପଵନସ୍ଯ ଗତୌ ସମଃ
କୁହାଯାଏ, ସେ କାଉଁଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଚାରିଅଁଶ ଘୁରିଥିଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ମହାବାହୁଃ କୋପସଂଵର୍ତିତେକ୍ଷଣଃ। ଵାଯସେ କୃତଵାନ୍ କ୍ରୂରାଂ ମତିଂ ମତିମତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଜଳିଉଠିଥିଲା, ସେ କାଉଁଟି ଉପରେ କଠୋର ମନସ୍କାମନା କଲେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ଦର୍ଭସଂସ୍ତରାଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଯୋଜଯତ୍। ସ ଦୀପ୍ତ ଇଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ଜଜ୍ଵାଲାଭିମୁଖୋ ଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ଦର୍ଭାସନରୁ ଏକ ଦର୍ଭା ଉଠାଇ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ସେ ଦର୍ଭା ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଦହନାଗ୍ନି, ପକ୍ଷୀ ସାମ୍ନାରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।
ସ ତଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦର୍ଭଂ ତଂ ଵାଯସଂ ପ୍ରତି। ତତସ୍ତୁ ଵାଯସଂ ଦର୍ଭଃ ସୋଽମ୍ବରେଽନୁଜଗାମ ହ
ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭାଟିକୁ କାଉଁଟି ଉପରେ ଛାଡିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦର୍ଭାଟି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟରେ କାଉଁଟିକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
ଅନୁସୃଷ୍ଟସ୍ତଦା କାକୋ ଜଗାମ ଵିଵିଧାଂ ଗତିମ୍। ତ୍ରାଣକାମ ଇମଂ ଲୋକଂ ସର୍ଵଂ ଵୈ ଵିଚଚାର ହ
ସେତେବେଳେ କାଉଁଅଟି ଆକ୍ରମଣରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଦୌଡ଼ିଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ରକ୍ଷା ଖୋଜିବାକୁ ଘୁରିଲା।
ସ ପିତ୍ରା ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସେ କାଉଁଅଟି ପିତା ଓ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତିନି ଲୋକ ଘୁରି ଶେଷରେ ସେଠିକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ସ ତଂ ନିପତିତଂ ଭୂମୌ ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣାଗତମ୍। ଵଧାର୍ହମପି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କୃପଯା ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା କାଉଁଅଟିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଶଳ୍ୟ ଦୟାରୁ ସେ ରକ୍ଷା କଲେ।
ପରିଦ୍ଯୂନଂ ଵିଵର୍ଣଂ ଚ ପତମାନଂ ତମବ୍ରଵୀତ୍। ମୋଘମସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଂ କର୍ତୁଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖିତ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା, ଛାଡ଼ିଯିବା କାଉଁଅଟିକୁ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏହା କେଉଁଠି ଲାଗିବ, କହ।'
ତତସ୍ତସ୍ଯାକ୍ଷି କାକସ୍ଯ ହିନସ୍ତି ସ୍ମ ସ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ନେତ୍ରଂ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର କାଉଁଅଟିର ଡାହାଣ ଆଖିକୁ ଘାତ କଲା; ସେ ତାର ଡାହାଣ ଆଖି ଦେଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଲା।
ସ ରାମାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଞେ ଦଶରଥାଯ ଚ। ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ଵୀରେଣ ପ୍ରତିପେଦେ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ସେ ରାମଙ୍କୁ ଓ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ା ପାଇଁ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲା।
ମତ୍କୃତେ କାକମାତ୍ରେଽପି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସମୁଦୀରିତମ୍। କସ୍ମାଦ୍ ଯୋ ମାହରତ୍ ତ୍ଵତ୍ତଃ କ୍ଷମସେ ତଂ ମହୀପତେ
ମୋ ପାଇଁ, କାଉଁଅଟିର ଦୋଷ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଚଳାଯାଇଥିଲା; ତେବେ, ରାଜା, ଯିଏ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ତାକୁ କାହିଁକି ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରୁଛ?
ଆନୃଶଂସ୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ମହୋତ୍ସାହଂ ମହାବଲମ୍
ତୁମଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଦୟା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ; ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ବଳବାନ।
ଅପାରଵାରମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯାତ୍ ସାଗରୋପମମ୍। ଭର୍ତାରଂ ସସମୁଦ୍ରାଯା ଧରଣ୍ଯା ଵାସଵୋପମମ୍
ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର, ଅପାର ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭୁ।
ଏଵମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵଵାନପି। କିମର୍ଥମସ୍ତ୍ରଂ ରକ୍ଷଃସୁ ନ ଯୋଜଯସି ରାଘଵ
ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧୃଢ଼, ଏମିତି ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହଁ?
ନ ନାଗା ନାପି ଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ସୁରା ନ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ରାମସ୍ଯ ସମରେ ଵେଗଂ ଶକ୍ତାଃ ପ୍ରତିସମୀହିତୁମ୍
ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, କିମ୍ବା ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ତୀବ୍ରତାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵତଃ କଚ୍ଚିଦ୍ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମଯି ସମ୍ଭ୍ରମଃ। କିମର୍ଥଂ ନ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କ୍ଷଯଂ ନଯତି ରାକ୍ଷସାନ୍
ଯଦି ସେ ଶୂରବୀର ମୋତେ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତେବେ ତିକ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ କୁ କାହିଁକି ନଶ୍ୱନ୍ନ କରୁନାହଁ?
ଭ୍ରାତୁରାଦେଶମାଦାଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଵା ପରଂତପଃ। କସ୍ଯ ହେତୋର୍ନ ମାଂ ଵୀରଃ ପରିତ୍ରାତି ମହାବଲଃ
ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ କି କାହିଁକି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହଁ, ହେ ମହାବଳୀ?
ଯଦି ତୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଵାଯ୍ଵିନ୍ଦ୍ରସମତେଜସୌ। ସୁରାଣାମପି ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ କିମର୍ଥଂ ମାମୁପେକ୍ଷତଃ
ଯଦି ସେ ଦୁଇ ଜଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ସହିପାରିନାହଁନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ କାହିଁକି ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି?
ମମୈଵ ଦୁଷ୍କୃତଂ କିଂଚିନ୍ମହଦସ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ସମର୍ଥାଵପି ତୌ ଯନ୍ମାଂ ନାଵେକ୍ଷେତେ ପରଂତପୌ
ନିଶ୍ଚୟ ମୋର କିଛି ବଡ଼ ଅପରାଧ ଅଛି; ନାହିଁଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିପାରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ଦେଖୁନାହଁନ୍ତି।
ଵୈଦେହ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁ ଭାଷିତମ୍। ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ ହରିଯୂଥପଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଭରା, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ହନୁମାନ୍, ବାନରମାନଙ୍କ ନେତା, ତାପରେ କହିଲେ।
ତ୍ଵଚ୍ଛୋକଵିମୁଖୋ ରାମୋ ଦେଵି ସତ୍ଯେନ ତେ ଶପେ। ରାମେ ଦୁଃଖାଭିପନ୍ନେ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରିତପ୍ଯତେ
ଦେବୀ, ରାମ ତୁମ ଶୋକରେ ଏତେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି—ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରେ; ରାମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଦୁଃଖିତ।
କଥଂଚିଦ୍ ଭଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ନ କାଲଃ ପରିଶୋଚିତୁମ୍। ଇମଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଦୁଃଖାନାମନ୍ତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଶୋଭନେ
କିପରି ହେଉ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିପାରିଛି; ଏହି ସମୟ ଶୋକ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ହେ ଶୋଭନେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପଣ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିବେ।