ଇଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ସମାନେତୁମଦ୍ଯୈଵ ରଘୁନନ୍ଦିନା। ଗୁରୁସ୍ନେହେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ନାନ୍ଯଥା ତଦୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ଚାହେଁ ଆଜି ତୁମକୁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସହିତ ମିଳାଇଦେବି, ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିରେ; ଅନ୍ୟଥା, ଏହି କଥା କହାଯାଇନଥାନ୍ତା।
ଯଦି ନୋତ୍ସହସେ ଯାତୁଂ ମଯା ସାର୍ଧମନିନ୍ଦିତେ। ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଜାନୀଯାଦ୍ ରାଘଵୋ ହି ଯତ୍
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ତେବେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଘବ ଚିହ୍ନିପାରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ମନ୍ଦଂ ବାଷ୍ପପ୍ରଗ୍ରଥିତାକ୍ଷରମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ କଥାରେ, ଦେବତାକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା, ଅଶ୍ରୁରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇଥିବା ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ଇଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମଭିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। ଶୈଲସ୍ଯ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ଯ ପାଦେ ପୂର୍ଵୋତ୍ତରେ ପଦେ
ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନ; ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିବା—ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ପାଦଦେଶରେ—
ତାପସାଶ୍ରମଵାସିନ୍ଯାଃ ପ୍ରାଜ୍ଯମୂଲଫଲୋଦକେ। ତସ୍ମିନ୍ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରିତେ ଦେଶେ ମନ୍ଦାକିନ୍ଯଵିଦୂରତଃ
ସେଠାରେ ତାପସମାନେ ବସିଥିବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପାଣି ପ୍ରଚୁର ଥିଲା, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ନିକଟରେ, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ରହୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯୋପଵନଖଣ୍ଡେଷୁ ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧିଷୁ। ଵିହୃତ୍ଯ ସଲିଲେ କ୍ଲିନ୍ନୋ ମମାଙ୍କେ ସମୁପାଵିଶଃ
ସେଠାର ଉଦ୍ୟାନ ଅଂଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ହେଉଥିଲା, ଆମେ ଘୁରି ଘୁରି ଜଳରେ ଭିଜିଗଲୁ, ତୁମେ ମୋ ଆଂକୁ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ତତୋ ମାଂସସମାଯୁକ୍ତୋ ଵାଯସଃ ପର୍ଯତୁଣ୍ଡଯତ୍। ତମହଂ ଲୋଷ୍ଟମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵାରଯାମି ସ୍ମ ଵାଯସମ୍
ତାପରେ ଏକ କାଉଁ ମାଂସ ନେଇ ଆସି, ମୋତେ ଠୁଣ୍ଡାଇଲା; ମୁଁ ଏକ ମାଟି ଉଠାଇ, ସେ କାଉଁଟିକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି।
ଦାରଯନ୍ ସ ଚ ମାଂ କାକସ୍ତତ୍ରୈଵ ପରିଲୀଯତେ। ନ ଚାପ୍ଯୁପାରମନ୍ମାଂସାଦ୍ ଭକ୍ଷାର୍ଥୀ ବଲିଭୋଜନଃ
ସେ କାଉଁଟି ମୋତେ ଚେରି, ସେଠିଏ ଲୁଚିଗଲା; ମାଂସ ଖାଇବା ଆଶାରେ, ବଳି ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହା ଛାଡିଲାନି।
ଉତ୍କର୍ଷନ୍ତ୍ଯାଂ ଚ ରଶନାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଯାଂ ମଯି ପକ୍ଷିଣେ। ସ୍ରଂସମାନେ ଚ ଵସନେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ହ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ପକ୍ଷୀ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋ ରସନା ଟାଣୁଥିଲି, ଓ ପୋଶାକ ଖସିଯାଉଥିଲା, ସେବେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲ।
ତ୍ଵଯା ଵିହସିତା ଚାହଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ସଂଲଜ୍ଜିତା ତଦା। ଭକ୍ଷ୍ଯଗୃଦ୍ଧେନ କାକେନ ଦାରିତା ତ୍ଵାମୁପାଗତା
ତୁମେ ମୋତେ ହସିଥିଲ, ମୁଁ ସେବେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ଲୋଭୀ କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଇ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲି।
ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତାହମୁତ୍ସଙ୍ଗମାସୀନସ୍ଯ ତଵାଵିଶମ୍। କ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତୀଵ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନ ତ୍ଵଯାହଂ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତା
ତାପରେ, ଥକିଯାଇ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବସିଥିଲ, ସେଠି ମୁଁ ତୁମ ଆଂକୁ ଉପରେ ବସିଲି; ମୁଁ ରୁଷ୍ଟ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲ।
ବାଷ୍ପପୂର୍ଣମୁଖୀ ମନ୍ଦଂ ଚକ୍ଷୁଷୀ ପରିମାର୍ଜତୀ। ଲକ୍ଷିତାହଂ ତ୍ଵଯା ନାଥ ଵାଯସେନ ପ୍ରକୋପିତା
ମୋ ମୁହଁ ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଖି ପୁଛୁଥିଲି; ଓ ନାଥ, କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଦେଖିଲ।
ପରିଶ୍ରମାଚ୍ଚ ସୁପ୍ତା ହେ ରାଘଵାଙ୍କେଽସ୍ମ୍ଯହଂ ଚିରମ୍। ପର୍ଯାଯେଣ ପ୍ରସୁପ୍ତଶ୍ଚ ମମାଙ୍କେ ଭରତାଗ୍ରଜଃ
ଥକାନିରେ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଘବଙ୍କ ଆଂକୁ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲି; ପରେ ପରେ, ଭରତଙ୍କ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଂକୁ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ।
ସ ତତ୍ର ପୁନରେଵାଥ ଵାଯସଃ ସମୁପାଗମତ୍। ତତଃ ସୁପ୍ତପ୍ରବୁଦ୍ଧାଂ ମାଂ ରାଘଵାଙ୍କାତ୍ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍। ଵାଯସଃ ସହସାଗମ୍ଯ ଵିଦଦାର ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେଠି ପୁଣି ସେ କାଉଁଟି ଆସିଗଲା; ତାପରେ, ମୁଁ ଶୁଅଁଠୁ ଜାଗି ରାଘବଙ୍କ ଆଂକୁ ଉପରୁ ଉଠିଲି, ଏବଂ ସେ କାଉଁଟି ହଠାତ୍ ଆସି, ମୋ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲା।
ପୁନଃ ପୁନରଥୋତ୍ପତ୍ଯ ଵିଦଦାର ସ ମାଂ ଭୃଶମ୍। ତତଃ ସମୁତ୍ଥିତୋ ରାମୋ ମୁକ୍ତୈଃ ଶୋଣିତବିନ୍ଦୁଭିଃ
ପୁଣି ପୁଣି ଉଡି ଆସି, ସେ କାଉଁଟି ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କଲା; ତାପରେ ରାମ ଉଠିଲେ, ମୋ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଵିତୁନ୍ନାଂ ସ୍ତନଯୋସ୍ତଦା। ଆଶୀଵିଷ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ଵସନ୍ ଵାକ୍ଯମଭାଷତ
ସେବେ, ମୋ ଛାତି ଉପରେ ଆଘାତ ଦେଖି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ, ରୁଷ୍ଟ ନାଗ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କେନ ତେ ନାଗନାସୋରୁ ଵିକ୍ଷତଂ ଵୈ ସ୍ତନାନ୍ତରମ୍। କଃ କ୍ରୀଡତି ସରୋଷେଣ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରେଣ ଭୋଗିନା
ହେ ନାଗ ନାସିକା ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, କିଏ ତୋର ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କରିଛି? କିଏ କ୍ରୋଧରେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ନାଗ ସହ ଖେଳୁଛି?
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତତସ୍ତଂ ଵୈ ଵାଯସଂ ସମଵୈକ୍ଷତ। ନଖୈଃ ସରୁଧିରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମାମେଵାଭିମୁଖଂ ସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେ କାଉଁଟିକୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ, ତାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ଥିଲା।
ପୁତ୍ରଃ କିଲ ସ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵାଯସଃ ପତତାଂ ଵରଃ। ଧରାନ୍ତରଂ ଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପଵନସ୍ଯ ଗତୌ ସମଃ
କୁହାଯାଏ, ସେ କାଉଁଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଚାରିଅଁଶ ଘୁରିଥିଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ମହାବାହୁଃ କୋପସଂଵର୍ତିତେକ୍ଷଣଃ। ଵାଯସେ କୃତଵାନ୍ କ୍ରୂରାଂ ମତିଂ ମତିମତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଜଳିଉଠିଥିଲା, ସେ କାଉଁଟି ଉପରେ କଠୋର ମନସ୍କାମନା କଲେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ଦର୍ଭସଂସ୍ତରାଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଯୋଜଯତ୍। ସ ଦୀପ୍ତ ଇଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ଜଜ୍ଵାଲାଭିମୁଖୋ ଦ୍ଵିଜମ୍
ସେ ଦର୍ଭାସନରୁ ଏକ ଦର୍ଭା ଉଠାଇ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ସେ ଦର୍ଭା ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଦହନାଗ୍ନି, ପକ୍ଷୀ ସାମ୍ନାରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।
ସ ତଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦର୍ଭଂ ତଂ ଵାଯସଂ ପ୍ରତି। ତତସ୍ତୁ ଵାଯସଂ ଦର୍ଭଃ ସୋଽମ୍ବରେଽନୁଜଗାମ ହ
ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭାଟିକୁ କାଉଁଟି ଉପରେ ଛାଡିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦର୍ଭାଟି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟରେ କାଉଁଟିକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
ଅନୁସୃଷ୍ଟସ୍ତଦା କାକୋ ଜଗାମ ଵିଵିଧାଂ ଗତିମ୍। ତ୍ରାଣକାମ ଇମଂ ଲୋକଂ ସର୍ଵଂ ଵୈ ଵିଚଚାର ହ
ସେତେବେଳେ କାଉଁଅଟି ଆକ୍ରମଣରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଦୌଡ଼ିଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ରକ୍ଷା ଖୋଜିବାକୁ ଘୁରିଲା।
ସ ପିତ୍ରା ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସେ କାଉଁଅଟି ପିତା ଓ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତିନି ଲୋକ ଘୁରି ଶେଷରେ ସେଠିକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।
ସ ତଂ ନିପତିତଂ ଭୂମୌ ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣାଗତମ୍। ଵଧାର୍ହମପି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କୃପଯା ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା କାଉଁଅଟିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଶଳ୍ୟ ଦୟାରୁ ସେ ରକ୍ଷା କଲେ।
ପରିଦ୍ଯୂନଂ ଵିଵର୍ଣଂ ଚ ପତମାନଂ ତମବ୍ରଵୀତ୍। ମୋଘମସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଂ କର୍ତୁଂ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖିତ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା, ଛାଡ଼ିଯିବା କାଉଁଅଟିକୁ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏହା କେଉଁଠି ଲାଗିବ, କହ।'
ତତସ୍ତସ୍ଯାକ୍ଷି କାକସ୍ଯ ହିନସ୍ତି ସ୍ମ ସ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ନେତ୍ରଂ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର କାଉଁଅଟିର ଡାହାଣ ଆଖିକୁ ଘାତ କଲା; ସେ ତାର ଡାହାଣ ଆଖି ଦେଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଲା।
ସ ରାମାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ରାଜ୍ଞେ ଦଶରଥାଯ ଚ। ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ଵୀରେଣ ପ୍ରତିପେଦେ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ସେ ରାମଙ୍କୁ ଓ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ା ପାଇଁ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲା।
ମତ୍କୃତେ କାକମାତ୍ରେଽପି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସମୁଦୀରିତମ୍। କସ୍ମାଦ୍ ଯୋ ମାହରତ୍ ତ୍ଵତ୍ତଃ କ୍ଷମସେ ତଂ ମହୀପତେ
ମୋ ପାଇଁ, କାଉଁଅଟିର ଦୋଷ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଚଳାଯାଇଥିଲା; ତେବେ, ରାଜା, ଯିଏ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ତାକୁ କାହିଁକି ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରୁଛ?
ଆନୃଶଂସ୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ମହୋତ୍ସାହଂ ମହାବଲମ୍
ତୁମଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଦୟା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ; ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ବଳବାନ।