ଅଥଵାଽଽଦାଯ ରକ୍ଷାଂସି ନ୍ଯସେଯୁଃ ସଂଵୃତେ ହି ମାମ୍। ଯତ୍ର ତେ ନାଭିଜାନୀଯୁର୍ହରଯୋ ନାପି ରାଘଵଃ
କିମ୍ବା, ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଧରି ଏମିତି ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚାଇ ରଖିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବନରାଜମାନେ କିମ୍ବା ରାଘବ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଆରମ୍ଭସ୍ତୁ ମଦର୍ଥୋଽଯଂ ତତସ୍ତଵ ନିରର୍ଥକଃ। ତ୍ଵଯା ହି ସହ ରାମସ୍ଯ ମହାନାଗମନେ ଗୁଣଃ
ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛ, ସେଠି ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଫଳ ରହିବ ନାହିଁ; କାରଣ ରାମଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି।
ମଯି ଜୀଵିତମାଯତ୍ତଂ ରାଘଵସ୍ଯାମିତୌଜସଃ। ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚ ମହାବାହୋ ତଵ ରାଜକୁଲସ୍ଯ ଚ
ମୋର ଜୀବନ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ତୁମ ରାଜବଂଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି।
ତୌ ନିରାଶୌ ମଦର୍ଥଂ ଚ ଶୋକସଂତାପକର୍ଶିତୌ। ସହ ସର୍ଵର୍କ୍ଷହରିଭିସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତଃ ପ୍ରାଣସଂଗ୍ରହମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ, ମୋ ପାଇଁ ନିରାଶ ଓ ଶୋକ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବନର ଓ ଭଲୁଆମାନେ ସହିତ ଜୀବନ ରକ୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।
ଭର୍ତୁର୍ଭକ୍ତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରାମାଦନ୍ଯସ୍ଯ ଵାନର। ନାହଂ ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ୍ଵତୋ ଗାତ୍ରମିଚ୍ଛେଯଂ ଵାନରୋତ୍ତମ
ମୁଁ ମୋର ପତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତିକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ରଖିଛି, ହେ ବନର, ରାମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାହାର ଶରୀରକୁ ଛୁଅଇବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ବନରାଜ।
ଯଦହଂ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଗତା ବଲାତ୍। ଅନୀଶା କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିନାଥା ଵିଵଶା ସତୀ
ମୁଁ ଅସହାୟ ଓ ରକ୍ଷାହୀନ ଥିବାରୁ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳଜୋରେ ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲି—ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?
ଯଦି ରାମୋ ଦଶଗ୍ରୀଵମିହ ହତ୍ଵା ସରାକ୍ଷସମ୍। ମାମିତୋ ଗୃହ୍ଯ ଗଚ୍ଛେତ ତତ୍ ତସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ରାମ ଏଠାରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଙ୍କୁ ମାରି, ମୋତେ ଏଠାରୁ ନେଇ ଯାଅନ୍ତି, ତେବେ ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ ହେବ।
ଶ୍ରୁତାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟା ହି ମଯା ପରାକ୍ରମା ମହାତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ରଣାଵମର୍ଦିନଃ। ନ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୁଜଙ୍ଗରାକ୍ଷସା ଭଵନ୍ତି ରାମେଣ ସମା ହି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ତାହାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଶୁଣିଛି ଓ ଦେଖିଛି—ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଙ୍କୁ ଦଳନ କରନ୍ତି। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ—କେହି ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସମାନ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ସଂଯତି ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକଂ ମହାବଲଂ ଵାସଵତୁଲ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍। ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ କୋ ଵିଷହେତ ରାଘଵଂ ହୁତାଶନଂ ଦୀପ୍ତମିଵାନିଲେରିତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଚିତ୍ରଧନୁ ଧାରଣ କରି, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତାପ ଥିବା—ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ କିଏ ସହିପାରିବ? ସେ ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ବାତାସ ଉଡାଏ।
ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଘଵମାଜିମର୍ଦନଂ ଦିଶାଗଜଂ ମତ୍ତମିଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ସହେତ କୋ ଵାନରମୁଖ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ଯୁଗାନ୍ତସୂର୍ଯପ୍ରତିମଂ ଶରାର୍ଚିଷମ୍
ବାନରମାନ୍ୟ ବନ୍ଧୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାଘବ, ସେନା ଦଳନ କରୁଥିବା, ଦିଗ୍ଗଜ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ, ଯାହାଙ୍କ ଶର ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳିଉଛି—ତାଙ୍କୁ କିଏ ସହିପାରିବ?
ସ ମେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରିଯଂ ସଯୂଥପଂ କ୍ଷିପ୍ରମିହୋପପାଦଯ। ଚିରାଯ ରାମଂ ପ୍ରତି ଶୋକକର୍ଶିତାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାଂ ଵାନରଵୀର ହର୍ଷିତାମ୍
ଏହିପରି, ବାନରମାନ୍ୟ, ଦୟାକରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଏଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଆଣ। ଦୀର୍ଘଦିନ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଶୋକାକ୍ରାନ୍ତ; ବାନରବୀର, ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ କର।
thumb|ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଠାଇଶ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତଃ ସ କପିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତେନ ଵାକ୍ଯେନ ତୋଷିତଃ। ସୀତାମୁଵାଚ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ତାପରେ, ସେ ବାନରମାନ୍ୟ, ସୀତାଙ୍କ ଉପରେ ସେଇ ମିଠା କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇ, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା, ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୁକ୍ତରୂପଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଭାଷିତଂ ଶୁଭଦର୍ଶନେ। ସଦୃଶଂ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ସାଧ୍ଵୀନାଂ ଵିନଯସ୍ଯ ଚ
ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନା, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହା ଯଥାଯଥିକ। ଏହା ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ, ସତୀ ଓ ଲଜ୍ଜାଶୀଳା ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵାନ୍ନ ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥାସି ସାଗରଂ ଵ୍ଯତିଵର୍ତିତୁମ୍। ମାମଧିଷ୍ଠାଯ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ନାରୀ ହେବାରୁ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏଇ ବିସ୍ତୃତ ଏକଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଅଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ କାରଣଂ ଯଚ୍ଚ ବ୍ରଵୀଷି ଵିନଯାନ୍ଵିତେ। ରାମାଦନ୍ଯସ୍ଯ ନାର୍ହାମି ସଂସର୍ଗମିତି ଜାନକି
ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ଯାହା ତୁମେ କହିଛ, ହେ ଜାନକୀ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳା—ମୁଁ ରାମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାହା ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—
ଏତତ୍ ତେ ଦେଵି ସଦୃଶଂ ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କା ହ୍ଯନ୍ଯା ତ୍ଵାମୃତେ ଦେଵି ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଵଚନମୀଦୃଶମ୍
ଏହି କଥା, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଯଥାଯଥିକ କହିଛ। ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ?
ଶ୍ରୋଷ୍ଯତେ ଚୈଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସର୍ଵଂ ନିରଵଶେଷତଃ। ଚେଷ୍ଟିତଂ ଯତ୍ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଭାଷିତଂ ଚ ମମାଗ୍ରତଃ
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସମସ୍ତ କଥା, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ ଓ ମୋ ଆଗରେ ଯାହା କହିଛ, ସବୁ ଖବର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବେ।
କାରଣୈର୍ବହୁଭିର୍ଦେଵି ରାମପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା। ସ୍ନେହପ୍ରସ୍କନ୍ନମନସା ମଯୈତତ୍ ସମୁଦୀରିତମ୍
ଅନେକ କାରଣରୁ, ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଥିବା ମନରୁ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଛି।
ଲଙ୍କାଯା ଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶତ୍ଵାଦ୍ ଦୁସ୍ତରତ୍ଵାନ୍ମହୋଦଧେଃ। ସାମର୍ଥ୍ଯାଦାତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ମଯୈତତ୍ ସମୁଦୀରିତମ୍
ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅଟିବା ଦୁଷ୍କର, ଏବଂ ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି କଥା କହିଛି।
ଇଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ସମାନେତୁମଦ୍ଯୈଵ ରଘୁନନ୍ଦିନା। ଗୁରୁସ୍ନେହେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ନାନ୍ଯଥା ତଦୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ଚାହେଁ ଆଜି ତୁମକୁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସହିତ ମିଳାଇଦେବି, ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିରେ; ଅନ୍ୟଥା, ଏହି କଥା କହାଯାଇନଥାନ୍ତା।
ଯଦି ନୋତ୍ସହସେ ଯାତୁଂ ମଯା ସାର୍ଧମନିନ୍ଦିତେ। ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଜାନୀଯାଦ୍ ରାଘଵୋ ହି ଯତ୍
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ତେବେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଘବ ଚିହ୍ନିପାରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ମନ୍ଦଂ ବାଷ୍ପପ୍ରଗ୍ରଥିତାକ୍ଷରମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ କଥାରେ, ଦେବତାକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା, ଅଶ୍ରୁରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇଥିବା ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ଇଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମଭିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ମମ ପ୍ରିଯମ୍। ଶୈଲସ୍ଯ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ଯ ପାଦେ ପୂର୍ଵୋତ୍ତରେ ପଦେ
ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନ; ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିବା—ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ପାଦଦେଶରେ—
ତାପସାଶ୍ରମଵାସିନ୍ଯାଃ ପ୍ରାଜ୍ଯମୂଲଫଲୋଦକେ। ତସ୍ମିନ୍ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରିତେ ଦେଶେ ମନ୍ଦାକିନ୍ଯଵିଦୂରତଃ
ସେଠାରେ ତାପସମାନେ ବସିଥିବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପାଣି ପ୍ରଚୁର ଥିଲା, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ନିକଟରେ, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ରହୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯୋପଵନଖଣ୍ଡେଷୁ ନାନାପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧିଷୁ। ଵିହୃତ୍ଯ ସଲିଲେ କ୍ଲିନ୍ନୋ ମମାଙ୍କେ ସମୁପାଵିଶଃ
ସେଠାର ଉଦ୍ୟାନ ଅଂଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ହେଉଥିଲା, ଆମେ ଘୁରି ଘୁରି ଜଳରେ ଭିଜିଗଲୁ, ତୁମେ ମୋ ଆଂକୁ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ତତୋ ମାଂସସମାଯୁକ୍ତୋ ଵାଯସଃ ପର୍ଯତୁଣ୍ଡଯତ୍। ତମହଂ ଲୋଷ୍ଟମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵାରଯାମି ସ୍ମ ଵାଯସମ୍
ତାପରେ ଏକ କାଉଁ ମାଂସ ନେଇ ଆସି, ମୋତେ ଠୁଣ୍ଡାଇଲା; ମୁଁ ଏକ ମାଟି ଉଠାଇ, ସେ କାଉଁଟିକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି।
ଦାରଯନ୍ ସ ଚ ମାଂ କାକସ୍ତତ୍ରୈଵ ପରିଲୀଯତେ। ନ ଚାପ୍ଯୁପାରମନ୍ମାଂସାଦ୍ ଭକ୍ଷାର୍ଥୀ ବଲିଭୋଜନଃ
ସେ କାଉଁଟି ମୋତେ ଚେରି, ସେଠିଏ ଲୁଚିଗଲା; ମାଂସ ଖାଇବା ଆଶାରେ, ବଳି ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହା ଛାଡିଲାନି।
ଉତ୍କର୍ଷନ୍ତ୍ଯାଂ ଚ ରଶନାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଯାଂ ମଯି ପକ୍ଷିଣେ। ସ୍ରଂସମାନେ ଚ ଵସନେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ହ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ପକ୍ଷୀ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋ ରସନା ଟାଣୁଥିଲି, ଓ ପୋଶାକ ଖସିଯାଉଥିଲା, ସେବେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲ।
ତ୍ଵଯା ଵିହସିତା ଚାହଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ସଂଲଜ୍ଜିତା ତଦା। ଭକ୍ଷ୍ଯଗୃଦ୍ଧେନ କାକେନ ଦାରିତା ତ୍ଵାମୁପାଗତା
ତୁମେ ମୋତେ ହସିଥିଲ, ମୁଁ ସେବେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ଲୋଭୀ କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଇ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲି।