ଵିଷ୍ଟମ୍ଭଯିତ୍ଵା ବାଣୌଘୈରକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍। କରିଷ୍ଯତି ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଶାନ୍ତରାକ୍ଷସାମ୍
ବାଣର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅଚଳ ବରୁଣ ମହଲକୁ ଅଟକାଇ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଲଙ୍କାକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ କରିଦେବେ।
ତତ୍ର ଯଦ୍ଯନ୍ତରା ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଦି ଦେଵା ମହାସୁରାଃ। ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ପଥି ରାମସ୍ଯ ସ ତାନପି ଵଧିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମହାଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେବେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।
ତଵାଦର୍ଶନଜେନାର୍ଯେ ଶୋକେନ ପରିପୂରିତଃ। ନ ଶର୍ମ ଲଭତେ ରାମଃ ସିଂହାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ମହିଳା, ତୁମକୁ ନ ଦେଖି ଯେ ଦୁଃଖ ଭରିଛି, ତାହାରେ ରାମ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହାତୀ ପରି।
ମନ୍ଦରେଣ ଚ ତେ ଦେଵି ଶପେ ମୂଲଫଲେନ ଚ। ମଲଯେନ ଚ ଵିନ୍ଧ୍ଯେନ ମେରୁଣା ଦର୍ଦୁରେଣ ଚ
ଦେବୀ, ମନ୍ଦର, ତୁମ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ମଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ମେରୁ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ପାହାଡ଼ର ନାମରେ ମୁଁ ଶପଥ କରେ।
ଯଥା ସୁନଯନଂ ଵଲ୍ଗୁ ବିମ୍ବୋଷ୍ଠଂ ଚାରୁକୁଣ୍ଡଲମ୍। ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାମସ୍ଯ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ ରାମଙ୍କର ମୁହଁ, ଯେଉଁଥିରେ ସୁନ୍ଦର ଆଖି, ବିମ୍ବ ଫଳ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଠୋଠ, ଆକର୍ଷକ କୁଣ୍ଡଳ ଅଛି; ସେ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ପରି ଦେଖାଯିବ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଵୈଦେହି ରାମଂ ପ୍ରସ୍ରଵଣେ ଗିରୌ। ଶତକ୍ରତୁମିଵାସୀନଂ ନାଗପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଶୀଘ୍ର ହେବ, ଓ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେଉଁଠି ସେ ମହାନ ନାଗର ଶିରା ଉପରେ ବସିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବେ।
ନ ମାଂସଂ ରାଘଵୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ନ ଚୈଵ ମଧୁ ସେଵତେ। ଵନ୍ଯଂ ସୁଵିହିତଂ ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତମଶ୍ନାତି ପଞ୍ଚମମ୍
ରାଘବ କେବେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ପିଉନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ସବୁବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଅଂଶ ଭାଗ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ନୈଵ ଦଂଶାନ୍ ନ ମଶକାନ୍ ନ କୀଟାନ୍ ନ ସରୀସୃପାନ୍। ରାଘଵୋଽପନଯେଦ୍ ଗାତ୍ରାତ୍ ତ୍ଵଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ରାଘବ କେବେ ମାକି, ମଶା, ପୋକା ବା ସାପ ମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଦୂର କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ସବୁବେଳେ ତୁମେ ଉପରେ ଲଗିଛି।
ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାନପରୋ ରାମୋ ନିତ୍ଯଂ ଶୋକପରାଯଣଃ। ନାନ୍ଯଚ୍ଚିନ୍ତଯତେ କିଂଚିତ୍ ସ ତୁ କାମଵଶଂ ଗତଃ
ରାମ ସବୁବେଳେ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଛନ୍ତି; ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଆଶାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଅନିଦ୍ରଃ ସତତଂ ରାମଃ ସୁପ୍ତୋଽପି ଚ ନରୋତ୍ତମଃ। ସୀତେତି ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଵ୍ଯାହରନ୍ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ
ରାମ ସବୁବେଳେ ଜାଗି ରହନ୍ତି; ଶୁଏଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ 'ସୀତା' ବୋଲି ମଧୁର କଥା କହି କହି ଜାଗିଯାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଫଲଂ ଵା ପୁଷ୍ପଂ ଵା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ ସ୍ତ୍ରୀମନୋହରମ୍। ବହୁଶୋ ହା ପ୍ରିଯେତ୍ଯେଵଂ ଶ୍ଵସଂସ୍ତ୍ଵାମଭିଭାଷତେ
ସେଉଁଠି ଫଳ କିମ୍ବା ଫୁଲ କିମ୍ବା ଯାହାକି ନାରୀମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦେଖିଲେ ସେ ବାରମ୍ବାର 'ହା ପ୍ରିୟେ' ବୋଲି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ତୁମ ସହ କଥା ହୁଏ।
ସ ଦେଵି ନିତ୍ଯଂ ପରିତପ୍ଯମାନ- ସ୍ତ୍ଵାମେଵ ସୀତେତ୍ଯଭିଭାଷମାଣଃ। ଧୃତଵ୍ରତୋ ରାଜସୁତୋ ମହାତ୍ମା ତଵୈଵ ଲାଭାଯ କୃତପ୍ରଯତ୍ନଃ
ଏଭଳି, ହେ ଦେବୀ, ମହାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ, ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, 'ସୀତା' ବୋଲି ଡାକୁଥିବା, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ମାତ୍ର ସବୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି।
ସା ରାମସଂକୀର୍ତନଵୀତଶୋକା ରାମସ୍ଯ ଶୋକେନ ସମାନଶୋକା। ଶରନ୍ମୁଖେନାମ୍ବୁଦଶେଷଚନ୍ଦ୍ରା ନିଶେଵ ଵୈଦେହସୁତା ବଭୂଵ
ତାପରେ, ରାମଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣି ସୀତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସେ ଭାଗୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସା ସୀତା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା। ହନୂମନ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ଵଚଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତା, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କଥା କହିଲେ।
ଅମୃତଂ ଵିଷସମ୍ପୃକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଵାନର ଭାଷିତମ୍। ଯଚ୍ଚ ନାନ୍ଯମନା ରାମୋ ଯଚ୍ଚ ଶୋକପରାଯଣଃ
ହେ ବାନର, ତୁମ କଥା ଅମୃତ ସହିତ ବିଷ ମିଶିଥିବା ପରି; କାରଣ ରାମ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଛନ୍ତି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯେ ଵା ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ଵ୍ଯସନେ ଵା ସୁଦାରୁଣେ। ରଜ୍ଜ୍ଵେଵ ପୁରୁଷଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃତାନ୍ତଃ ପରିକର୍ଷତି
ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ବିପଦ୍ରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଡୋରିରେ ବାନ୍ଧି ଟାଣିନେଇଯାଏ।
ଵିଧିର୍ନୂନମସଂହାର୍ଯଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମ। ସୌମିତ୍ରଂ ମାଂ ଚ ରାମଂ ଚ ଵ୍ଯସନୈଃ ପଶ୍ଯ ମୋହିତାନ୍
ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜିତିପାରେ ନାହିଁ, ହେ ବନରାଜ; ସେଇ ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଓ ରାମ, ସମସ୍ତେ ବିପଦରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛୁ।
ଶୋକସ୍ଯାସ୍ଯ କଥଂ ପାରଂ ରାଘଵୋଽଧିଗମିଷ୍ଯତି। ପ୍ଲଵମାନଃ ପରିକ୍ରାନ୍ତୋ ହତନୌଃ ସାଗରେ ଯଥା
ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ରାଘବ କିପରି ପହଞ୍ଚିପାରିବେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନୌକା ନେଇ ସମୁଦ୍ର ପାର ହେବା ପରି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧଂ କୃତ୍ଵା ସୂଦଯିତ୍ଵା ଚ ରାଵଣମ୍। ଲଙ୍କାମୁନ୍ମଥିତାଂ କୃତ୍ଵା କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ମାଂ ପତିଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, କେବେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ?
ସ ଵାଚ୍ଯଃ ସଂତ୍ଵରସ୍ଵେତି ଯାଵଦେଵ ନ ପୂର୍ଯତେ। ଅଯଂ ସଂଵତ୍ସରଃ କାଲସ୍ତାଵଦ୍ଧି ମମ ଜୀଵିତମ୍
ସେଠାରେ, 'ଶୀଘ୍ର କର' ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କହିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହି ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋ ଜୀବନ ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି।
ଵର୍ତତେ ଦଶମୋ ମାସୋ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଶେଷୌ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମ। ରାଵଣେନ ନୃଶଂସେନ ସମଯୋ ଯଃ କୃତୋ ମମ
ଦଶମ ମାସ ଚାଲିଛି, ଦୁଇଟି ମାସ ବାକି ଅଛି, ହେ ବାନର; ଏହି ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କୠରୁର ରାବଣ ମୋ ପାଇଁ ଦେଇଛି।
ଵିଭୀଷଣେନ ଚ ଭ୍ରାତ୍ରା ମମ ନିର୍ଯାତନଂ ପ୍ରତି। ଅନୁନୀତଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନ ଚ ତତ୍ କୁରୁତେ ମତିମ୍
ମୋ ଭଉଣୀପତି ବିଭୀଷଣ ମୋ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ରାବଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରତିପ୍ରଦାନଂ ହି ରାଵଣସ୍ଯ ନ ରୋଚତେ। ରାଵଣଂ ମାର୍ଗତେ ସଂଖ୍ଯେ ମୃତ୍ଯୁଃ କାଲଵଶଂଗତମ୍
ରାବଣ ମୋତେ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ସେ କାଳର ଆଧୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କନ୍ଯା କଲା ନାମ ଵିଭୀଷଣସୁତା କପେ। ତଯା ମମୈତଦାଖ୍ଯାତଂ ମାତ୍ରା ପ୍ରହିତଯା ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ବନରାଜ, ବିଭୀଷଣଙ୍କର ବଡ଼ ଝିଅ କଳା ନାମକ, ତାଙ୍କର ମାଆ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ଏହି କଥା ମୋତେ ନିଜେ କହିଥିଲେ।
ଅଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ। ଧୃତିମାଞ୍ଛୀଲଵାନ୍ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଵଣସ୍ଯ ସୁସମ୍ମତଃ
ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ନାମକ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଶିଳବାନ୍, ବୟସ୍କ ଓ ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି।
ରାମାତ୍ କ୍ଷଯମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ରକ୍ଷସାଂ ପ୍ରତ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ନ ଚ ତସ୍ଯ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶୃଣୋତି ଵଚନଂ ହିତମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେବେ ବୋଲି ସଚେତନ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି ଲୋକ ତାଙ୍କର ଭଲ କଥା ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି।
ଆଶଂସେଯଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ପତିଃ। ଅନ୍ତରାତ୍ମା ହି ମେ ଶୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ବହଵୋ ଗୁଣାଃ
ହେ ବନରାଜ, ମୁଁ ଆଶା କରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ; କାରଣ, ମୋ ମନ ପବିତ୍ର ଓ ସେଠି ବହୁତ ଗୁଣ ଅଛି।
ଉତ୍ସାହଃ ପୌରୁଷଂ ସତ୍ତ୍ଵମାନୃଶଂସ୍ଯଂ କୃତଜ୍ଞତା। ଵିକ୍ରମଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚ ସନ୍ତି ଵାନର ରାଘଵେ
ଉତ୍ସାହ, ପୌରୁଷ, ଶକ୍ତି, ଦୟା, କୃତଜ୍ଞତା, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ପ୍ରଭାବ — ଏସବୁ ଗୁଣ ରାଘବଙ୍କରେ ଅଛି, ହେ ବନରାଜ।
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରାକ୍ଷସାନାଂ ଜଘାନ ଯଃ। ଜନସ୍ଥାନେ ଵିନା ଭ୍ରାତ୍ରା ଶତ୍ରୁଃ କସ୍ତସ୍ଯ ନୋଦ୍ଵିଜେତ୍
ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିନା ଚାରିଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ?