ସ ତଵାଦର୍ଶନାଦାର୍ଯେ ରାଘଵଃ ପରିତପ୍ଯତେ। ମହତା ଜ୍ଵଲତା ନିତ୍ଯମଗ୍ନିନେଵାଗ୍ନିପର୍ଵତଃ
ହେ ମହିଳା, ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିବା ଦୁଃଖରେ ରାଘବ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ସେ ସଦା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଜଳୁଛନ୍ତି।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ତମନିଦ୍ରା ଚ ଶୋକଶ୍ଚିନ୍ତା ଚ ରାଘଵମ୍। ତାପଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନମଗ୍ନ୍ଯଗାରମିଵାଗ୍ନଯଃ
ତୁମ ପାଇଁ ରାଘବ ନିଦ୍ରାହୀନତା, ଶୋକ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ। ଏହାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଘରରେ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଜଳାଇ ଦେଉଛି।
ତଵାଦର୍ଶନଶୋକେନ ରାଘଵଃ ପରିଚାଲ୍ଯତେ। ମହତା ଭୂମିକମ୍ପେନ ମହାନିଵ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିବା ଦୁଃଖରେ ରାଘବ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭୂକମ୍ପରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
କାନନାନି ସୁରମ୍ଯାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ଚରନ୍ ନ ରତିମାପ୍ନୋତି ତ୍ଵାମପଶ୍ଯନ୍ ନୃପାତ୍ମଜେ
ସେ ମନୋହର କାନନ ଏବଂ ନଦୀର ଝରଣା ଚାରିପାଖ ଘୁରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ସ ତ୍ଵାଂ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ରାଘଵଃ। ସମିତ୍ରବାନ୍ଧଵଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ଜନକାତ୍ମଜେ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି।
ସହିତୌ ରାମସୁଗ୍ରୀଵାଵୁଭାଵକୁରୁତାଂ ତଦା। ସମଯଂ ଵାଲିନଂ ହନ୍ତୁଂ ତଵ ଚାନ୍ଵେଷଣଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକଠି ହୋଇ, ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଏବଂ ତୁମକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କଲେ।
ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୁମାରାଭ୍ଯାଂ ଵୀରାଭ୍ଯାଂ ସ ହରୀଶ୍ଵରଃ। କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସମୁପାଗମ୍ଯ ଵାଲୀ ଯୁଦ୍ଧେ ନିପାତିତଃ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ପ୍ରିନ୍ସଙ୍କ ସହିତ ବନରାଜ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଇ, ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ।
ତତୋ ନିହତ୍ଯ ତରସା ରାମୋ ଵାଲିନମାହଵେ। ସର୍ଵର୍କ୍ଷହରିସଙ୍ଘାନାଂ ସୁଗ୍ରୀଵମକରୋତ୍ ପତିମ୍
ତାପରେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଲିଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ବଧ କରି, ସମସ୍ତ ବନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ।
ରାମସୁଗ୍ରୀଵଯୋରୈକ୍ଯଂ ଦେଵ୍ଯେଵଂ ସମଜାଯତ। ହନୂମନ୍ତଂ ଚ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ତଯୋର୍ଦୂତମୁପାଗତମ୍
ଏଭଳି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେଲା। ମୋତେ, ହନୁମାନ୍ ବୋଲି ଜାଣ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଦୂତି ହୋଇ ଆସିଛି।
ସ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଵାନାନୀଯ ମହାକପୀନ୍। ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦିଶୋ ଦଶ ମହାବଲାନ୍
ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ବଡ଼ ବନରମାନେକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଦଶ ଦିଗକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ଆଦିଷ୍ଟା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହୌଜସଃ। ଅଦ୍ରିରାଜପ୍ରତୀକାଶାଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରସ୍ଥିତା ମହୀମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ବନରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତସ୍ତେ ମାର୍ଗମାଣା ଵୈ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତୁରାଃ। ଚରନ୍ତି ଵସୁଧାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଵଯମନ୍ଯେ ଚ ଵାନରାଃ
ଏଭଳି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବନରମାନେ, ତାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିବା ଉତ୍ସାହରେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଖୋଜୁଛୁ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଵାଲିସୂନୁର୍ମହାବଲଃ। ପ୍ରସ୍ଥିତଃ କପିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତ୍ରିଭାଗବଲସଂଵୃତଃ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ଶୂରବୀର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନର ଅଛନ୍ତି, ସେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବାହିନୀର ତୃତୀୟ ଅଂଶ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ନୋ ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟାନାଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ। ଭୃଶଂ ଶୋକପରୀତାନାମହୋରାତ୍ରଗଣା ଗତାଃ
ଆମେ ମାନେ ହରାଇଯିବା ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ, ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଅନେକ ଦିନ ଓ ରାତି କଟିଗଲା।
ତେ ଵଯଂ କାର୍ଯନୈରାଶ୍ଯାତ୍ କାଲସ୍ଯାତିକ୍ରମେଣ ଚ। ଭଯାଚ୍ଚ କପିରାଜସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମୁପସ୍ଥିତାଃ
କାମରେ ନିରାଶ ଓ ସମୟ ବହୁତ ଯାଇଯିବା ସହ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ ଆମେ ମାନେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲୁ।
ଵିଚିତ୍ଯ ଗିରିଦୁର୍ଗାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ଅନାସାଦ୍ଯ ପଦଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପର୍ବତ ଗୁହା ଓ ନଦୀ ଉତ୍ସ ଖୋଜି ଖୋଜି, ମା ରାଣୀ, ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନ ମିଳିଲାବେଳେ, ଆମେ ମାନେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଠିକ କରିଦେଲୁ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଗିରେର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵଯଂ ପ୍ରାଯମୁପାସ୍ମହେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ତାପରେ, ସେ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଆମେ ମାନେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ବସିଲୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲୁ।
ଭୃଶଂ ଶୋକାର୍ଣଵେ ମଗ୍ନଃ ପର୍ଯଦେଵଯଦଙ୍ଗଦଃ। ତଵ ନାଶଂ ଚ ଵୈଦେହି ଵାଲିନଶ୍ଚ ତଥା ଵଧମ୍
ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଅଙ୍ଗଦ ଆପଣଙ୍କର ବିୟୋଗ ଓ ବାଲିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଗଭୀର ଶୋକ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରାଯୋପଵେଶମସ୍ମାକଂ ମରଣଂ ଚ ଜଟାଯୁଷଃ। ତେଷାଂ ନଃ ସ୍ଵାମିସଂଦେଶାନ୍ନିରାଶାନାଂ ମୁମୂର୍ଷତାମ୍
ଆମେ ମାନେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ପରି ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଠିକ କରିଥିଲୁ; ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆମେ ନିରାଶ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରୁଥିଲୁ।
କାର୍ଯହେତୋରିହାଯାତଃ ଶକୁନିର୍ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମହାନ୍। ଗୃଧ୍ରରାଜସ୍ଯ ସୋଦର୍ଯଃ ସମ୍ପାତିର୍ନାମ ଗୃଧ୍ରରାଟ୍
ତାପରେ, କାମ ପୂରଣ ପାଇଁ ଏକ ଶକୁନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼, ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ ସହୋଦର ସମ୍ପାତି ନାମକ ଗୃଧ୍ର ରାଜା ଆସିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଵଧଂ କୋପାଦିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯଵୀଯାନ୍ କେନ ମେ ଭ୍ରାତା ହତଃ କ୍ଵ ଚ ନିପାତିତଃ
ସେ ଜଣେ ଭାଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ରାଗରେ ପଚାରିଲେ: 'ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ କିଏ ମାରିଦେଲା, କେଉଁଠି ସେ ପଡ଼ିଲା?'
ଏତଦାଖ୍ଯାତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ଅଙ୍ଗଦୋଽକଥଯତ୍ ତସ୍ଯ ଜନସ୍ଥାନେ ମହଦ୍ଵଧମ୍
'ମୁଁ ଏହା ତୁମମାନେଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ,' ବୋଲି ସେ କହିଲେ; ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ଜନସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥିବା ବଡ଼ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ରକ୍ଷସା ଭୀମରୂପେଣ ତ୍ଵାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଥାର୍ଥତଃ। ଜଟାଯୋସ୍ତୁ ଵଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃଖିତଃ ସୋଽରୁଣାତ୍ମଜଃ
ତୁମ ପାଇଁ, ଏବଂ ଯଥାଘଟିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଜଟାୟୁଙ୍କ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଅରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମ୍ପାତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତ୍ଵାମାହ ସ ଵରାରୋହେ ଵସନ୍ତୀଂ ରାଵଣାଲଯେ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ପାତେଃ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍
ସେ ତୁମକୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିବାବେଳେ କଥା କହିଥିଲେ; ସେଇ କଥା ଶୁଣି ସମ୍ପାତିଙ୍କର ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ହେଲା।
ଅଙ୍ଗଦପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ତତଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତା ଵଯମ୍। ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦୁତ୍ଥାଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସାଗରସ୍ଯାନ୍ତମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯାତ୍ରା କଲୁ; ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରୁ ଉଠି ସମୁଦ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନେ କୃତୋତ୍ସାହା ହୃଷ୍ଟାଃ ପୁଷ୍ଟାଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଅଙ୍ଗଦପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵେଲୋପାନ୍ତମୁପାଗତାଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ଖୁସି ଓ ଶକ୍ତି ପାଇ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଆସିଲେ।
ଚିନ୍ତାଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପୁନର୍ଭୀମାଂ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ସୁକାଃ। ଅଥାହଂ ହରିସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସାଗରଂ ଦୃଶ୍ଯ ସୀଦତଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ସେମାନେ ପୁଣି ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତେବେ ମୁଁ, ବାନର ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲି।
ଵ୍ଯଵଧୂଯ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ପ୍ଲୁତଃ। ଲଙ୍କା ଚାପି ମଯା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସାକୁଲା
ମୁଁ ଭୟକୁ ପଛକୁ ଫେଙ୍ଗି ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଲାଘୁଡ଼ି ଦେଲି; ଏବଂ ରାତିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲି।
ରାଵଣଶ୍ଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଶୋକନିପୀଡିତା। ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥାଵୃତ୍ତମନିନ୍ଦିତେ
ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି; ହେ ନିର୍ମଳା, ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଅଭିଭାଷସ୍ଵ ମାଂ ଦେଵି ଦୂତୋ ଦାଶରଥେରହମ୍। ତନ୍ମାଂ ରାମକୃତୋଦ୍ଯୋଗଂ ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମିହାଗତମ୍
ମୋ ସହ କଥା କହ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୂତ; ତୁମ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ଏହି ଚେଷ୍ଟା, ଏବଂ ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।