ସ୍ତ୍ରୀହେତୋର୍ଵାଲିନା ଭ୍ରାତ୍ରା ନିରସ୍ତଂ ପୁରୁତେଜସା। ତତସ୍ତ୍ଵନ୍ନାଶଜଂ ଶୋକଂ ରାମସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ
ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଭାଇ ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ; ତାପରେ ତୁମ ହାନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖ ନିଷ୍ପାପ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ବ୍ୟାକୁଳ କଲା।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନେରିତଂ ଵଚଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ; ଏବଂ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ତଦାସୀନ୍ନିଷ୍ପ୍ରଭୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରହଗ୍ରସ୍ତ ଇଵାଂଶୁମାନ୍। ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗାତ୍ରଶୋଭୀନି ରକ୍ଷସା ହ୍ରିଯମାଣଯା
ସେ ସମୟରେ ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନ୍ଦକାର ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରହ ଧରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ; ତାପରେ ତୁମ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ହୋଇଥିବା।
ଯାନ୍ଯାଭରଣଜାଲାନି ପାତିତାନି ମହୀତଲେ। ତାନି ସର୍ଵାଣି ରାମାଯ ଆନୀଯ ହରିଯୂଥପାଃ
ଯେଉଁ ଅଳଙ୍କାରମାଳାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ବାନରସେନାପତିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ।
ସଂହୃଷ୍ଟା ଦର୍ଶଯାମାସୁର୍ଗତିଂ ତୁ ନ ଵିଦୁସ୍ତଵ। ତାନି ରାମାଯ ଦତ୍ତାନି ମଯୈଵୋପହୃତାନି ଚ
ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଏହାକୁ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପଥ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଗୁଡିକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ ଏହା ଆଣିଥିଲି।
ସ୍ଵନଵନ୍ତ୍ଯଵକୀର୍ଣାନି ତସ୍ମିନ୍ ଵିହତଚେତସି। ତାନ୍ଯଙ୍କେ ଦର୍ଶନୀଯାନି କୃତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ତଦା
ସେ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବାବେଳେ, ଗହଣାଗୁଡିକ ଛିଟିଯାଇ ଏବଂ ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା। ସେତେବେଳେ, ସେ ଶୋଭାବନ୍ତି ଗହଣାଗୁଡିକୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଖରେ ରଖି, ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତେନ ଦେଵପ୍ରକାଶେନ ଦେଵେନ ପରିଦେଵିତମ୍। ପଶ୍ଯତସ୍ତାନି ରୁଦତସ୍ତାମ୍ଯତଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହି ଦେବୀୟ ଆଭା ସହିତ, ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ସେ ଗହଣାଗୁଡିକୁ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଦୀପଯଦ୍ ଦାଶରଥେସ୍ତଦା ଶୋକହୁତାଶନମ୍
ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିକୁ ଭଡ଼ାଇଲେ।
ଶାଯିତଂ ଚ ଚିରଂ ତେନ ଦୁଃଖାର୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ମଯାପି ଵିଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦୁତ୍ଥାପିତଃ ପୁନଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପଡ଼ି ରହିଲେ। ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହି, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଉଠାଇଲି।
ତାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାର୍ହାଣି ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ରାଘଵଃ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୁଗ୍ରୀଵେ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ସେ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ୍ତି ଗହଣାଗୁଡିକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ଦେଖାଇଲେ। ରାଘବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ସେଗୁଡିକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।
ସ ତଵାଦର୍ଶନାଦାର୍ଯେ ରାଘଵଃ ପରିତପ୍ଯତେ। ମହତା ଜ୍ଵଲତା ନିତ୍ଯମଗ୍ନିନେଵାଗ୍ନିପର୍ଵତଃ
ହେ ମହିଳା, ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିବା ଦୁଃଖରେ ରାଘବ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ସେ ସଦା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଜଳୁଛନ୍ତି।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ତମନିଦ୍ରା ଚ ଶୋକଶ୍ଚିନ୍ତା ଚ ରାଘଵମ୍। ତାପଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନମଗ୍ନ୍ଯଗାରମିଵାଗ୍ନଯଃ
ତୁମ ପାଇଁ ରାଘବ ନିଦ୍ରାହୀନତା, ଶୋକ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ। ଏହାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଘରରେ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଜଳାଇ ଦେଉଛି।
ତଵାଦର୍ଶନଶୋକେନ ରାଘଵଃ ପରିଚାଲ୍ଯତେ। ମହତା ଭୂମିକମ୍ପେନ ମହାନିଵ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ
ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିବା ଦୁଃଖରେ ରାଘବ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭୂକମ୍ପରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
କାନନାନି ସୁରମ୍ଯାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ଚରନ୍ ନ ରତିମାପ୍ନୋତି ତ୍ଵାମପଶ୍ଯନ୍ ନୃପାତ୍ମଜେ
ସେ ମନୋହର କାନନ ଏବଂ ନଦୀର ଝରଣା ଚାରିପାଖ ଘୁରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାଜକୁମାରୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ସ ତ୍ଵାଂ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ରାଘଵଃ। ସମିତ୍ରବାନ୍ଧଵଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ଜନକାତ୍ମଜେ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି।
ସହିତୌ ରାମସୁଗ୍ରୀଵାଵୁଭାଵକୁରୁତାଂ ତଦା। ସମଯଂ ଵାଲିନଂ ହନ୍ତୁଂ ତଵ ଚାନ୍ଵେଷଣଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ, ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକଠି ହୋଇ, ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଏବଂ ତୁମକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କଲେ।
ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୁମାରାଭ୍ଯାଂ ଵୀରାଭ୍ଯାଂ ସ ହରୀଶ୍ଵରଃ। କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସମୁପାଗମ୍ଯ ଵାଲୀ ଯୁଦ୍ଧେ ନିପାତିତଃ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ପ୍ରିନ୍ସଙ୍କ ସହିତ ବନରାଜ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଇ, ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ।
ତତୋ ନିହତ୍ଯ ତରସା ରାମୋ ଵାଲିନମାହଵେ। ସର୍ଵର୍କ୍ଷହରିସଙ୍ଘାନାଂ ସୁଗ୍ରୀଵମକରୋତ୍ ପତିମ୍
ତାପରେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଲିଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ବଧ କରି, ସମସ୍ତ ବନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ।
ରାମସୁଗ୍ରୀଵଯୋରୈକ୍ଯଂ ଦେଵ୍ଯେଵଂ ସମଜାଯତ। ହନୂମନ୍ତଂ ଚ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ତଯୋର୍ଦୂତମୁପାଗତମ୍
ଏଭଳି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେଲା। ମୋତେ, ହନୁମାନ୍ ବୋଲି ଜାଣ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଦୂତି ହୋଇ ଆସିଛି।
ସ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଵାନାନୀଯ ମହାକପୀନ୍। ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦିଶୋ ଦଶ ମହାବଲାନ୍
ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ବଡ଼ ବନରମାନେକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଦଶ ଦିଗକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ଆଦିଷ୍ଟା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହୌଜସଃ। ଅଦ୍ରିରାଜପ୍ରତୀକାଶାଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରସ୍ଥିତା ମହୀମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ବନରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତସ୍ତେ ମାର୍ଗମାଣା ଵୈ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତୁରାଃ। ଚରନ୍ତି ଵସୁଧାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଵଯମନ୍ଯେ ଚ ଵାନରାଃ
ଏଭଳି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବନରମାନେ, ତାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିବା ଉତ୍ସାହରେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଖୋଜୁଛୁ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଵାଲିସୂନୁର୍ମହାବଲଃ। ପ୍ରସ୍ଥିତଃ କପିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତ୍ରିଭାଗବଲସଂଵୃତଃ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ଶୂରବୀର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନର ଅଛନ୍ତି, ସେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବାହିନୀର ତୃତୀୟ ଅଂଶ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ନୋ ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟାନାଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ। ଭୃଶଂ ଶୋକପରୀତାନାମହୋରାତ୍ରଗଣା ଗତାଃ
ଆମେ ମାନେ ହରାଇଯିବା ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ, ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଅନେକ ଦିନ ଓ ରାତି କଟିଗଲା।
ତେ ଵଯଂ କାର୍ଯନୈରାଶ୍ଯାତ୍ କାଲସ୍ଯାତିକ୍ରମେଣ ଚ। ଭଯାଚ୍ଚ କପିରାଜସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମୁପସ୍ଥିତାଃ
କାମରେ ନିରାଶ ଓ ସମୟ ବହୁତ ଯାଇଯିବା ସହ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ ଆମେ ମାନେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲୁ।
ଵିଚିତ୍ଯ ଗିରିଦୁର୍ଗାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ଅନାସାଦ୍ଯ ପଦଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ପର୍ବତ ଗୁହା ଓ ନଦୀ ଉତ୍ସ ଖୋଜି ଖୋଜି, ମା ରାଣୀ, ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନ ମିଳିଲାବେଳେ, ଆମେ ମାନେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଠିକ କରିଦେଲୁ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଗିରେର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵଯଂ ପ୍ରାଯମୁପାସ୍ମହେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ତାପରେ, ସେ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଆମେ ମାନେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ବସିଲୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲୁ।
ଭୃଶଂ ଶୋକାର୍ଣଵେ ମଗ୍ନଃ ପର୍ଯଦେଵଯଦଙ୍ଗଦଃ। ତଵ ନାଶଂ ଚ ଵୈଦେହି ଵାଲିନଶ୍ଚ ତଥା ଵଧମ୍
ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଅଙ୍ଗଦ ଆପଣଙ୍କର ବିୟୋଗ ଓ ବାଲିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଗଭୀର ଶୋକ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରାଯୋପଵେଶମସ୍ମାକଂ ମରଣଂ ଚ ଜଟାଯୁଷଃ। ତେଷାଂ ନଃ ସ୍ଵାମିସଂଦେଶାନ୍ନିରାଶାନାଂ ମୁମୂର୍ଷତାମ୍
ଆମେ ମାନେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ପରି ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଠିକ କରିଥିଲୁ; ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆମେ ନିରାଶ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରୁଥିଲୁ।
କାର୍ଯହେତୋରିହାଯାତଃ ଶକୁନିର୍ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମହାନ୍। ଗୃଧ୍ରରାଜସ୍ଯ ସୋଦର୍ଯଃ ସମ୍ପାତିର୍ନାମ ଗୃଧ୍ରରାଟ୍
ତାପରେ, କାମ ପୂରଣ ପାଇଁ ଏକ ଶକୁନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼, ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ ସହୋଦର ସମ୍ପାତି ନାମକ ଗୃଧ୍ର ରାଜା ଆସିଥିଲେ।