ମାଯାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାଯାଵୀ ଯଦି ତ୍ଵଂ ରାଵଣଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଉତ୍ପାଦଯସି ମେ ଭୂଯଃ ସଂତାପଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍
ଯଦି ତୁମେ ମାୟା ଧରିଥିବା ରାବଣ ନିଜେ, ଏବଂ ଆଉ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୂପଂ ଯଃ ପରିଵ୍ରାଜକରୂପଵାନ୍। ଜନସ୍ଥାନେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ସ ଏଵ ହି ରାଵଣଃ
ତୁମେ ଯେଉଁଠି ତୁମ ନିଜ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଜନସ୍ଥାନରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପେ ଦେଖାଦେଲା, ତୁମେ ସେଇ ରାବଣ।
ଉପଵାସକୃଶାଂ ଦୀନାଂ କାମରୂପ ନିଶାଚର। ସଂତାପଯସି ମାଂ ଭୂଯଃ ସଂତାପଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍
ଉପବାସରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ମୋତେ, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାତିର ଚର, ତୁମେ ପୁଣି ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ; ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ।
ଅଥଵା ନୈତଦେଵଂ ହି ଯନ୍ମଯା ପରିଶଙ୍କିତମ୍। ମନସୋ ହି ମମ ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପନ୍ନା ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
କିମ୍ବା, ମୁଁ ଯେପରି ଭାବିଥିଲି, ସେପରି ନୁହେଁ; କାରଣ, ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଛି।
ଯଦି ରାମସ୍ଯ ଦୂତସ୍ତ୍ଵମାଗତୋ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ତେ। ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରିଯା ରାମକଥା ହି ମେ
ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଛ, ତେବେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ କଥା ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ଗୁଣାନ୍ ରାମସ୍ଯ କଥଯ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ମମ ଵାନର। ଚିତ୍ତଂ ହରସି ମେ ସୌମ୍ଯ ନଦୀକୂଲଂ ଯଥା ରଯଃ
ହେ ସାନ୍ତ ମନ୍ଦ ବାନର, ରାମଙ୍କ ଗୁଣ ମୋତେ କହ, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଏମିତି ଆକର୍ଷିତ କରୁଛ, ଯେପରି ନଦୀର ପାରକୁ ପାଣିର ଧାର ଟାଣିନେଇଯାଏ।
ଅହୋ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ ସୁଖତା ଯାହମେଵ ଚିରାହୃତା। ପ୍ରେଷିତଂ ନାମ ପଶ୍ଯାମି ରାଘଵେଣ ଵନୌକସମ୍
ହାଁ, ସ୍ୱପ୍ନର ଆନନ୍ଦ କେତେ ମଧୁର! ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୂରେ ରହିଥିବା ମୁଁ, ଏବେ ଅଟବୀବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଘବଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ଜଣେକୁ ଦେଖୁଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ଯଦ୍ଯହଂ ଵୀରଂ ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ପଶ୍ଯେଯଂ ନାଵସୀଦେଯଂ ସ୍ଵପ୍ନୋଽପି ମମ ମତ୍ସରୀ
ଯଦି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶୂର ବିର ରାଘବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖିପାରିଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଆଶାହୀନ ହେବିନାହିଁ; ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୋର ସାଥି ହେବ।
ନାହଂ ସ୍ଵପ୍ନମିମଂ ମନ୍ଯେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ଵାନରମ୍। ନ ଶକ୍ଯୋଽଭ୍ଯୁଦଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚାଭ୍ଯୁଦଯୋ ମମ
ମୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବୁନାହିଁ; କାରଣ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ବାନରକୁ ଦେଖିଲେ ଶୁଭ ହୁଏନାହିଁ, ତଥାପି ମୋ ପାଖରେ ଶୁଭ ଆସିଛି।
କିଂ ନୁ ସ୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ତମୋହୋଽଯଂ ଭଵେଦ୍ ଵାତଗତିସ୍ତ୍ଵିଯମ୍। ଉନ୍ମାଦଜୋ ଵିକାରୋ ଵା ସ୍ଯାଦଯଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା
ଏହା କି ମନର ଭ୍ରମ ତ, କିମ୍ବା ବାତାସ ଆଣିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ, କିମ୍ବା ପାଗଳପଣରୁ ହୋଇଥିବା ବିକାର, କିମ୍ବା ମୃଗମରୀଚିକା?
ଅଥଵା ନାଯମୁନ୍ମାଦୋ ମୋହୋଽପ୍ଯୁନ୍ମାଦଲକ୍ଷଣଃ। ସମ୍ବୁଧ୍ଯେ ଚାହମାତ୍ମାନମିମଂ ଚାପି ଵନୌକସମ୍
କିମ୍ବା ଏହା କୌଣସି ପାଗଳପଣ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ମୃଗମାୟା ଯାହା ପାଗଳପଣ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସୀକୁ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ବହୁଧା ସୀତା ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ବଲାବଲମ୍। ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପତ୍ଵାନ୍ମେନେ ତଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସୀତା ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁମାନ କଲେ।
ଏତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତଦା କୃତ୍ଵା ସୀତା ସା ତନୁମଧ୍ଯମା। ନ ପ୍ରତିଵ୍ଯାଜହାରାଥ ଵାନରଂ ଜନକାତ୍ମଜା
ଏହି ଭାବନା କରି, ସୀତା, ତନୁମଧ୍ୟା ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ସେଇ ବାନରଙ୍କୁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ସୀତାଯା ନିଶ୍ଚିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଶ୍ରୋତ୍ରାନୁକୂଲୈର୍ଵଚନୈସ୍ତଦା ତାଂ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ସୀତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ବୁଝି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସେତିବେଳେ ମଧୁର ଓ ଶ୍ରବଣସୁଖଦ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଲୋକକାନ୍ତଃ ଶଶୀ ଯଥା। ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଦେଵୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଯଥା
ଅଦିତ୍ୟଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜା, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପରି ଦେବତା।
ଵିକ୍ରମେଣୋପପନ୍ନଶ୍ଚ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାଯଶାଃ। ସତ୍ଯଵାଦୀ ମଧୁରଵାଗ୍ ଦେଵୋ ଵାଚସ୍ପତିର୍ଯଥା
ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତାପରେ ବିଶ୍ନୁଙ୍କ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଦେବତା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପରି।
ରୂପଵାନ୍ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କଂଦର୍ପ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍। ସ୍ଥାନକ୍ରୋଧେ ପ୍ରହର୍ତା ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକେ ମହାରଥଃ
ରୂପଶୀଳୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ଧନୀ, ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ କାମଦେବଙ୍କ ପରି; କ୍ରୋଧ ହେଲେ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାରଥୀ ଓ ଶୂରବୀର।
ବାହୁଚ୍ଛାଯାମଵଷ୍ଟବ୍ଧୋ ଯସ୍ଯ ଲୋକୋ ମହାତ୍ମନଃ। ଅପକ୍ରମ୍ଯାଶ୍ରମପଦାନ୍ମୃଗରୂପେଣ ରାଘଵମ୍
ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବାହୁର ଛାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବା ଦ୍ୱାରା—
ଶୂନ୍ଯେ ଯେନାପନୀତାସି ତସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ତତ୍ଫଲମ୍। ଅଚିରାଦ୍ ରାଵଣଂ ସଂଖ୍ଯେ ଯୋ ଵଧିଷ୍ଯତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
—ତୁମକୁ ଏକାକି ସ୍ଥାନରେ ନେଇଯାଇଥିଲେ; ଏହାର ଫଳ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, କାରଣ ଶୂରବୀର ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।
କ୍ରୋଧପ୍ରମୁକ୍ତୈରିଷୁଭିର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିରିଵ ପାଵକୈଃ। ତେନାହଂ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୂତସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ
କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରରେ ସେ ନାଶ କରିବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୂତ ହୋଇ ଏଠାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍। ରାମସ୍ଯ ଚ ସଖା ଦେଵି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଵାନରଃ
ମହାବାହୁ ରାମ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ; ଓ ଦେବୀ, ରାମଙ୍କ ସଖା, ବାନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ପଠାଇଛନ୍ତି।
ରାଜା ଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍। ନିତ୍ଯଂ ସ୍ମରତି ତେ ରାମଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ସଦା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ରାମ ସଦା ତୁମ ଚିନ୍ତାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଜୀଵସି ଵୈଦେହି ରାକ୍ଷସୀଵଶମାଗତା। ନଚିରାଦ୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଓ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ବଞ୍ଚି ରହିଛ; ଶୀଘ୍ର ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବ।
ମଧ୍ଯେ ଵାନରକୋଟୀନାଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚାମିତୌଜସମ୍। ଅହଂ ସୁଗ୍ରୀଵସଚିଵୋ ହନୂମାନ୍ ନାମ ଵାନରଃ
ବହୁ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ହେଉଛି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ମହୋଦଧିମ୍। କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ପଦନ୍ଯାସଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ମହାସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ମୁଁ ଲଙ୍କାନଗରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୋ ପାଦ ରଖିଛି।
ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଯାତୋଽହଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ନାହମସ୍ମି ତଥା ଦେଵି ଯଥା ମାମଵଗଚ୍ଛସି। ଵିଶଙ୍କା ତ୍ଯଜ୍ଯତାମେଷା ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵ ଵଦତୋ ମମ
ମୋର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଭରସା କରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଦେବୀ, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ମୁଁ ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼, ମୋ କଥାରେ ଆସ୍ଥା ରଖ।
thumb|ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତମ ସର୍ଗ।
ତାଂ ତୁ ରାମକଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈଦେହୀ ଵାନରର୍ଷଭାତ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସାନ୍ତ୍ଵମିଦଂ ମଧୁରଯା ଗିରା
ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବୈଦେହୀ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାନି ରାମସ୍ଯ ଚିହ୍ନାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଵାନର। ତାନି ଭୂଯଃ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ନ ମାଂ ଶୋକଃ ସମାଵିଶେତ୍
ହେ ବାନର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣିଥରେ ମୋତେ କହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ଦୁଃଖ ଆସି ମୋତେ ଘେରିବ ନାହିଁ।
କୀଦୃଶଂ ତସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ଚ କୀଦୃଶମ୍। କଥମୂରୂ କଥଂ ବାହୂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଶଂସ ମେ
ତାଙ୍କର ଦେହଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରୂପ, ଉରୁ ଓ ବାହୁ କେମିତି ଅଛି, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହ।