ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଭର୍ତୁସ୍ତେଽନୁଚରଃ ପ୍ରିଯଃ। କୃତଵାଞ୍ଛୋକସଂତପ୍ତଃ ଶିରସା ତେଽଭିଵାଦନମ୍
ତୁମ ପ୍ରିୟ ସାଥୀ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛନ୍ତି।
ସା ତଯୋଃ କୁଶଲଂ ଦେଵୀ ନିଶମ୍ଯ ନରସିଂହଯୋଃ। ପ୍ରତିସଂହୃଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗୀ ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଦେବୀ ପରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
କଲ୍ଯାଣୀ ବତ ଗାଥେଯଂ ଲୌକିକୀ ପ୍ରତିଭାତି ମା। ଏତି ଜୀଵନ୍ତମାନନ୍ଦୋ ନରଂ ଵର୍ଷଶତାଦପି
ସତ୍ୟକୁହାଯାଉଛି, ଏହି ଲୋକରେ ଏହି କଥାଟି ବଡ଼ ଶୁଭ ଲାଗୁଛି—‘ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିବାର ଆନନ୍ଦ, ଶତବର୍ଷ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।’
ତଯୋଃ ସମାଗମେ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପାଦିତାଦ୍ଭୁତା। ପରସ୍ପରେଣ ଚାଲାପଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତୌ ତୌ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମିଳନରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆପସରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ସୀତାଯାଃ ଶୋକତପ୍ତାଯାଃ ସମୀପମୁପଚକ୍ରମେ
ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
ଯଥା ଯଥା ସମୀପଂ ସ ହନୂମାନୁପସର୍ପତି। ତଥା ତଥା ରାଵଣଂ ସା ତଂ ସୀତା ପରିଶଙ୍କତେ
ହନୁମାନ୍ ଯେପରି ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲେ, ସେପରି ସୀତା ଭାବିଲେ—ଏହିଜଣ ରାବଣ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଆସିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ଅହୋ ଧିଗ୍ ଧିକ୍କୃତମିଦଂ କଥିତଂ ହି ଯଦସ୍ଯ ମେ। ରୂପାନ୍ତରମୁପାଗମ୍ଯ ସ ଏଵାଯଂ ହି ରାଵଣଃ
ହାୟ, ମୁଁ ଯେଉଁପରି କଥା କହିଦେଲି, ତାହା ଲଜ୍ଜାର କଥା! ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ରାବଣ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଆସିଛନ୍ତି।
ତାମଶୋକସ୍ଯ ଶାଖାଂ ତୁ ଵିମୁକ୍ତ୍ଵା ଶୋକକର୍ଶିତା। ତସ୍ଯାମେଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଧରଣ୍ଯାଂ ସମୁପାଵିଶତ୍
ଶୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ ସୀତା ଅଶୋକ ଗଛର ଡାଳ ଛାଡ଼ି, ତିନି ନିର୍ମଳ ଦେହରେ ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
ଅଵନ୍ଦତ ମହାବାହୁସ୍ତତସ୍ତାଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍। ସା ଚୈନଂ ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତା ଭୂଯୋ ନୈନମୁଦୈକ୍ଷତ
ତାପରେ ବଳଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ଭୀତ ସୀତା ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନ୍ଦମାନଂ ଚ ସୀତା ଶଶିନିଭାନନା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୀର୍ଘମୁଚ୍ଛ୍ଵସ୍ଯ ଵାନରଂ ମଧୁରସ୍ଵରା
ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଉଥିବା ଦେଖି, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାଯାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାଯାଵୀ ଯଦି ତ୍ଵଂ ରାଵଣଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଉତ୍ପାଦଯସି ମେ ଭୂଯଃ ସଂତାପଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍
ଯଦି ତୁମେ ମାୟା ଧରିଥିବା ରାବଣ ନିଜେ, ଏବଂ ଆଉ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୂପଂ ଯଃ ପରିଵ୍ରାଜକରୂପଵାନ୍। ଜନସ୍ଥାନେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ସ ଏଵ ହି ରାଵଣଃ
ତୁମେ ଯେଉଁଠି ତୁମ ନିଜ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଜନସ୍ଥାନରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପେ ଦେଖାଦେଲା, ତୁମେ ସେଇ ରାବଣ।
ଉପଵାସକୃଶାଂ ଦୀନାଂ କାମରୂପ ନିଶାଚର। ସଂତାପଯସି ମାଂ ଭୂଯଃ ସଂତାପଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍
ଉପବାସରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ମୋତେ, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାତିର ଚର, ତୁମେ ପୁଣି ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ; ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ।
ଅଥଵା ନୈତଦେଵଂ ହି ଯନ୍ମଯା ପରିଶଙ୍କିତମ୍। ମନସୋ ହି ମମ ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପନ୍ନା ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
କିମ୍ବା, ମୁଁ ଯେପରି ଭାବିଥିଲି, ସେପରି ନୁହେଁ; କାରଣ, ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଛି।
ଯଦି ରାମସ୍ଯ ଦୂତସ୍ତ୍ଵମାଗତୋ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ତେ। ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରିଯା ରାମକଥା ହି ମେ
ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଛ, ତେବେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ କଥା ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ଗୁଣାନ୍ ରାମସ୍ଯ କଥଯ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ମମ ଵାନର। ଚିତ୍ତଂ ହରସି ମେ ସୌମ୍ଯ ନଦୀକୂଲଂ ଯଥା ରଯଃ
ହେ ସାନ୍ତ ମନ୍ଦ ବାନର, ରାମଙ୍କ ଗୁଣ ମୋତେ କହ, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଏମିତି ଆକର୍ଷିତ କରୁଛ, ଯେପରି ନଦୀର ପାରକୁ ପାଣିର ଧାର ଟାଣିନେଇଯାଏ।
ଅହୋ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ ସୁଖତା ଯାହମେଵ ଚିରାହୃତା। ପ୍ରେଷିତଂ ନାମ ପଶ୍ଯାମି ରାଘଵେଣ ଵନୌକସମ୍
ହାଁ, ସ୍ୱପ୍ନର ଆନନ୍ଦ କେତେ ମଧୁର! ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୂରେ ରହିଥିବା ମୁଁ, ଏବେ ଅଟବୀବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଘବଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ଜଣେକୁ ଦେଖୁଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ଯଦ୍ଯହଂ ଵୀରଂ ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ପଶ୍ଯେଯଂ ନାଵସୀଦେଯଂ ସ୍ଵପ୍ନୋଽପି ମମ ମତ୍ସରୀ
ଯଦି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶୂର ବିର ରାଘବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖିପାରିଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଆଶାହୀନ ହେବିନାହିଁ; ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୋର ସାଥି ହେବ।
ନାହଂ ସ୍ଵପ୍ନମିମଂ ମନ୍ଯେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ଵାନରମ୍। ନ ଶକ୍ଯୋଽଭ୍ଯୁଦଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚାଭ୍ଯୁଦଯୋ ମମ
ମୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବୁନାହିଁ; କାରଣ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ବାନରକୁ ଦେଖିଲେ ଶୁଭ ହୁଏନାହିଁ, ତଥାପି ମୋ ପାଖରେ ଶୁଭ ଆସିଛି।
କିଂ ନୁ ସ୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ତମୋହୋଽଯଂ ଭଵେଦ୍ ଵାତଗତିସ୍ତ୍ଵିଯମ୍। ଉନ୍ମାଦଜୋ ଵିକାରୋ ଵା ସ୍ଯାଦଯଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା
ଏହା କି ମନର ଭ୍ରମ ତ, କିମ୍ବା ବାତାସ ଆଣିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ, କିମ୍ବା ପାଗଳପଣରୁ ହୋଇଥିବା ବିକାର, କିମ୍ବା ମୃଗମରୀଚିକା?
ଅଥଵା ନାଯମୁନ୍ମାଦୋ ମୋହୋଽପ୍ଯୁନ୍ମାଦଲକ୍ଷଣଃ। ସମ୍ବୁଧ୍ଯେ ଚାହମାତ୍ମାନମିମଂ ଚାପି ଵନୌକସମ୍
କିମ୍ବା ଏହା କୌଣସି ପାଗଳପଣ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ମୃଗମାୟା ଯାହା ପାଗଳପଣ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସୀକୁ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ବହୁଧା ସୀତା ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ବଲାବଲମ୍। ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପତ୍ଵାନ୍ମେନେ ତଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସୀତା ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁମାନ କଲେ।
ଏତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତଦା କୃତ୍ଵା ସୀତା ସା ତନୁମଧ୍ଯମା। ନ ପ୍ରତିଵ୍ଯାଜହାରାଥ ଵାନରଂ ଜନକାତ୍ମଜା
ଏହି ଭାବନା କରି, ସୀତା, ତନୁମଧ୍ୟା ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ସେଇ ବାନରଙ୍କୁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ସୀତାଯା ନିଶ୍ଚିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଶ୍ରୋତ୍ରାନୁକୂଲୈର୍ଵଚନୈସ୍ତଦା ତାଂ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ସୀତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ବୁଝି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସେତିବେଳେ ମଧୁର ଓ ଶ୍ରବଣସୁଖଦ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଲୋକକାନ୍ତଃ ଶଶୀ ଯଥା। ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଦେଵୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଯଥା
ଅଦିତ୍ୟଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜା, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପରି ଦେବତା।
ଵିକ୍ରମେଣୋପପନ୍ନଶ୍ଚ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାଯଶାଃ। ସତ୍ଯଵାଦୀ ମଧୁରଵାଗ୍ ଦେଵୋ ଵାଚସ୍ପତିର୍ଯଥା
ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତାପରେ ବିଶ୍ନୁଙ୍କ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଦେବତା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପରି।
ରୂପଵାନ୍ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କଂଦର୍ପ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍। ସ୍ଥାନକ୍ରୋଧେ ପ୍ରହର୍ତା ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକେ ମହାରଥଃ
ରୂପଶୀଳୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ଧନୀ, ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ କାମଦେବଙ୍କ ପରି; କ୍ରୋଧ ହେଲେ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାରଥୀ ଓ ଶୂରବୀର।
ବାହୁଚ୍ଛାଯାମଵଷ୍ଟବ୍ଧୋ ଯସ୍ଯ ଲୋକୋ ମହାତ୍ମନଃ। ଅପକ୍ରମ୍ଯାଶ୍ରମପଦାନ୍ମୃଗରୂପେଣ ରାଘଵମ୍
ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବାହୁର ଛାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବା ଦ୍ୱାରା—
ଶୂନ୍ଯେ ଯେନାପନୀତାସି ତସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ତତ୍ଫଲମ୍। ଅଚିରାଦ୍ ରାଵଣଂ ସଂଖ୍ଯେ ଯୋ ଵଧିଷ୍ଯତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
—ତୁମକୁ ଏକାକି ସ୍ଥାନରେ ନେଇଯାଇଥିଲେ; ଏହାର ଫଳ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, କାରଣ ଶୂରବୀର ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।
କ୍ରୋଧପ୍ରମୁକ୍ତୈରିଷୁଭିର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିରିଵ ପାଵକୈଃ। ତେନାହଂ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୂତସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ
କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରରେ ସେ ନାଶ କରିବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୂତ ହୋଇ ଏଠାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।