ଦୁହିତା ଜନକସ୍ଯାହଂ ଵୈଦେହସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସୀତେତି ନାମ୍ନା ଚୋକ୍ତାହଂ ଭାର୍ଯା ରାମସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ବୈଦେହ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ, ମୋ ନାମ ସୀତା, ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ତତ୍ରାହଂ ରାଘଵସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ଭୁଞ୍ଜାନା ମାନୁଷାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିନୀ
ମୁଁ ବାରହ ବର୍ଷ ଧରି ରାମଙ୍କ ଘରେ ରହି, ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲି।
ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ଵର୍ଷେ ରାଜ୍ଯେ ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନମ୍। ଅଭିଷେଚଯିତୁଂ ରାଜା ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ତାପରେ ତେର ମସିହାରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ପାଇଁ ତୟାରି କରିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣେ ତୁ ରାଘଵସ୍ଯାଭିଷେଚନେ। କୈକେଯୀ ନାମ ଭର୍ତାରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସବୁ ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବାବେଳେ, କୈକେୟୀ ନାମକ ରାମଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ପିବେଯଂ ନ ଖାଦେଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ମମ ଭୋଜନମ୍। ଏଷ ମେ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତୋ ରାମୋ ଯଦ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଖାଇବି ନାହିଁ, ପିଇବି ନାହିଁ; ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ରାଜାଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଏହି ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ।
ଯତ୍ ତଦୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନୃପତିସତ୍ତମ। ତଚ୍ଚେନ୍ନ ଵିତଥଂ କାର୍ଯଂ ଵନଂ ଗଚ୍ଛତୁ ରାଘଵଃ
ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ଯଦି ଅସତ୍ୟ ନ ହୁଏ, ତେବେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠା।
ସ ରାଜା ସତ୍ଯଵାଗ୍ ଦେଵ୍ଯା ଵରଦାନମନୁସ୍ମରନ୍। ମୁମୋହ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୈକେଯ୍ଯାଃ କ୍ରୂରମପ୍ରିଯମ୍
ସତ୍ୟବାନ ରାଜା, ରାଣୀଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ସ୍ମରଣ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଏବଂ କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ସ୍ଥଵିରୋ ରାଜା ସତ୍ଯଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଯଶସ୍ଵିନଂ ପୁତ୍ରଂ ରୁଦନ୍ ରାଜ୍ଯମଯାଚତ
ତାପରେ, ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବୃଦ୍ଧ ରାଜା, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ ପିତୁର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୀମାନଭିଷେକାତ୍ ପରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ମନସା ପୂର୍ଵମାସାଦ୍ଯ ଵାଚା ପ୍ରତିଗୃହୀତଵାନ୍
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ, ଅଭିଷେକରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପରେ ମୁଖେ ମଧ୍ୟ ମାନିଲେ।
ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂଯାନ୍ନ ଚାନୃତମ୍। ଅପି ଜୀଵିତହେତୋର୍ହି ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସତ୍ୟଶୀଳ ରାମ, ଦେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ନେବାକୁ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କେବେ କହନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସ୍ୱଜୀବନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେଉ।
ସ ଵିହାଯୋତ୍ତରୀଯାଣି ମହାର୍ହାଣି ମହାଯଶାଃ। ଵିସୃଜ୍ଯ ମନସା ରାଜ୍ଯଂ ଜନନ୍ଯୈ ମାଂ ସମାଦିଶତ୍
ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାମ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ଛାଡିଦେଲେ, ମନରେ ରାଜ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ସାହଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରସ୍ଥିତା ଵନଚାରିଣୀ। ନହି ମେ ତେନ ହୀନାଯା ଵାସଃ ସ୍ଵର୍ଗେଽପି ରୋଚତେ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଦ୍ରୁତ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଭାବେ ଚାଲିଯାଇଥିଲି; କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଗେଵ ତୁ ମହାଭାଗଃ ସୌମିତ୍ରିର୍ମିତ୍ରନନ୍ଦନଃ। ପୂର୍ଵଜସ୍ଯାନୁଯାତ୍ରାର୍ଥେ କୁଶଚୀରୈରଲଂକୃତଃ
ତା'ଠାରୁ ଆଗରୁ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କୁଶ ଓ ଚୀର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ।
ତେ ଵଯଂ ଭର୍ତୁରାଦେଶଂ ବହୁମାନ୍ଯ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ପୁରାଦୃଷ୍ଟଂ ଵନଂ ଗମ୍ଭୀରଦର୍ଶନମ୍
ଆମେ ତିନିଜଣ, ପତିଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲୁ।
ଵସତୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ତସ୍ଯାହମମିତୌଜସଃ। ରକ୍ଷସାପହୃତା ଭାର୍ଯା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ମୋତେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ, ଚୋରିକରି ନେଲା।
ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ତେନ ମେ କାଲୋ ଜୀଵିତାନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ। ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ମାସାଭ୍ଯାଂ ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତମ୍
ସେ ମୋତେ ଦୁଇ ମାସ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମୟ ଦେଇଛି; ଏହି ଦୁଇ ମାସ ପରେ, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
thumb|ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ତ୍ତିସ୍ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ହରିପୁଂଗଵଃ। ଦୁଃଖାଦ୍ ଦୁଃଖାଭିଭୂତାଯାଃ ସାନ୍ତ୍ଵମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ମହାବୀର ବାନର ହନୁମାନ୍, ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖଭରା କଥା ଶୁଣି, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅହଂ ରାମସ୍ଯ ସଂଦେଶାଦ୍ ଦେଵି ଦୂତସ୍ତଵାଗତଃ। ଵୈଦେହି କୁଶଲୀ ରାମଃ ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍
ଦେବୀ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ସନ୍ଦେଶବାହକ ଭାବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ବୈଦେହୀ, ରାମ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ସ ତ୍ଵାଂ ଦାଶରଥୀ ରାମୋ ଦେଵି କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଦେବୀ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଭର୍ତୁସ୍ତେଽନୁଚରଃ ପ୍ରିଯଃ। କୃତଵାଞ୍ଛୋକସଂତପ୍ତଃ ଶିରସା ତେଽଭିଵାଦନମ୍
ତୁମ ପ୍ରିୟ ସାଥୀ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତୁମ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଛନ୍ତି।
ସା ତଯୋଃ କୁଶଲଂ ଦେଵୀ ନିଶମ୍ଯ ନରସିଂହଯୋଃ। ପ୍ରତିସଂହୃଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗୀ ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଦେବୀ ପରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
କଲ୍ଯାଣୀ ବତ ଗାଥେଯଂ ଲୌକିକୀ ପ୍ରତିଭାତି ମା। ଏତି ଜୀଵନ୍ତମାନନ୍ଦୋ ନରଂ ଵର୍ଷଶତାଦପି
ସତ୍ୟକୁହାଯାଉଛି, ଏହି ଲୋକରେ ଏହି କଥାଟି ବଡ଼ ଶୁଭ ଲାଗୁଛି—‘ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିବାର ଆନନ୍ଦ, ଶତବର୍ଷ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।’
ତଯୋଃ ସମାଗମେ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପାଦିତାଦ୍ଭୁତା। ପରସ୍ପରେଣ ଚାଲାପଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତୌ ତୌ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମିଳନରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆପସରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ସୀତାଯାଃ ଶୋକତପ୍ତାଯାଃ ସମୀପମୁପଚକ୍ରମେ
ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
ଯଥା ଯଥା ସମୀପଂ ସ ହନୂମାନୁପସର୍ପତି। ତଥା ତଥା ରାଵଣଂ ସା ତଂ ସୀତା ପରିଶଙ୍କତେ
ହନୁମାନ୍ ଯେପରି ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲେ, ସେପରି ସୀତା ଭାବିଲେ—ଏହିଜଣ ରାବଣ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଆସିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ଅହୋ ଧିଗ୍ ଧିକ୍କୃତମିଦଂ କଥିତଂ ହି ଯଦସ୍ଯ ମେ। ରୂପାନ୍ତରମୁପାଗମ୍ଯ ସ ଏଵାଯଂ ହି ରାଵଣଃ
ହାୟ, ମୁଁ ଯେଉଁପରି କଥା କହିଦେଲି, ତାହା ଲଜ୍ଜାର କଥା! ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ରାବଣ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଆସିଛନ୍ତି।
ତାମଶୋକସ୍ଯ ଶାଖାଂ ତୁ ଵିମୁକ୍ତ୍ଵା ଶୋକକର୍ଶିତା। ତସ୍ଯାମେଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଧରଣ୍ଯାଂ ସମୁପାଵିଶତ୍
ଶୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ ସୀତା ଅଶୋକ ଗଛର ଡାଳ ଛାଡ଼ି, ତିନି ନିର୍ମଳ ଦେହରେ ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
ଅଵନ୍ଦତ ମହାବାହୁସ୍ତତସ୍ତାଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍। ସା ଚୈନଂ ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତା ଭୂଯୋ ନୈନମୁଦୈକ୍ଷତ
ତାପରେ ବଳଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ଭୀତ ସୀତା ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନ୍ଦମାନଂ ଚ ସୀତା ଶଶିନିଭାନନା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ଦୀର୍ଘମୁଚ୍ଛ୍ଵସ୍ଯ ଵାନରଂ ମଧୁରସ୍ଵରା
ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଉଥିବା ଦେଖି, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ।