ରାମେତି ରାମେତି ସଦୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାଚା ବ୍ରୁଵତୀ ତମେଵ। ତସ୍ଯାନୁରୂପଂ ଚ କଥାଂ ତଦର୍ଥା- ମେଵଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତଥା ଶୃଣୋମି
ମୁଁ ସଦା ବୁଦ୍ଧି ଓ କଥାରେ 'ରାମ, ରାମ' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ କଥା ଦେଖି ଓ ଶୁଣିଥାଏ।
ଅହଂ ହି ତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମନୋଭଵେନ ସମ୍ପୀଡିତା ତଦ୍ଗତସର୍ଵଭାଵା। ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ସତତଂ ତମେଵ ତଥୈଵ ପଶ୍ଯାମି ତଥା ଶୃଣୋମି
ମୁଁ ଆଜି ତାଙ୍କ ଭଲପାଇବାରେ ଅତି ଭାବୁକ, ମୋ ସମସ୍ତ ଭାବ ତାଙ୍କ ଉପରେ। ସଦା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ଶୁଣିଥାଏ।
ମନୋରଥଃ ସ୍ଯାଦିତି ଚିନ୍ତଯାମି ତଥାପି ବୁଦ୍ଧ୍ଯାପି ଵିତର୍କଯାମି। କିଂ କାରଣଂ ତସ୍ଯ ହି ନାସ୍ତି ରୂପଂ ସୁଵ୍ଯକ୍ତରୂପଶ୍ଚ ଵଦତ୍ଯଯଂ ମାମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, 'ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ଦରକାର?' ତଥାପି ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ: କାହିଁକି ତାଙ୍କର ରୂପ ଏଠାରେ ନାହିଁ—ଏହି ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି।
ନମୋଽସ୍ତୁ ଵାଚସ୍ପତଯେ ସଵଜ୍ରିଣେ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ ଚୈଵ ହୁତାଶନାଯ। ଅନେନ ଚୋକ୍ତଂ ଯଦିଦଂ ମମାଗ୍ରତୋ ଵନୌକସା ତଚ୍ଚ ତଥାସ୍ତୁ ନାନ୍ଯଥା
ବାକ୍ ଦେବତା, ବଜ୍ରଧାରୀ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ଯେ କଥା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସଫଳ ହେଉ—ଅନ୍ୟଥା ନ ହେଉ।
thumb|ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ତିରିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ଦ୍ରୁମାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵିଦ୍ରୁମପ୍ରତିମାନନଃ। ଵିନୀତଵେଷଃ କୃପଣଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୋପସୃତ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ସେ ଗଛରୁ ଉତରିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପ୍ରଭା ରତ୍ନ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଭଦ୍ର ଭାବରେ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କରି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ତାମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଶିରସ୍ଯଞ୍ଜଲିମାଧାଯ ସୀତାଂ ମଧୁରଯା ଗିରା
ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ।
କା ନୁ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷି କ୍ଲିଷ୍ଟକୌଶେଯଵାସିନି। ଦ୍ରୁମସ୍ଯ ଶାଖାମାଲମ୍ବ୍ଯ ତିଷ୍ଠସି ତ୍ଵମନିନ୍ଦିତେ
ହେ ନିର୍ମଳା, କମଳ ଦଳ ନୟନ ଥିବା, ମେଳା କଳାବତୀ ପିନ୍ଧିଥିବା ତୁମେ, ଏହି ଗଛର ଡାଳରେ ଧରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଛ, କିଏ ତୁମେ?
କିମର୍ଥଂ ତଵ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵାରି ସ୍ରଵତି ଶୋକଜମ୍। ପୁଣ୍ଡରୀକପଲାଶାଭ୍ଯାଂ ଵିପ୍ରକୀର୍ଣମିଵୋଦକମ୍
ତୁମର ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଲୁହ ଦୁଇ ଚକୁରୁ କାହିଁକି ବହୁଛି, ଏମିତି ଲାଗୁଛି ଯେ କମଳ ଓ ପଳାଶ ପତ୍ରରୁ ପାଣି ଛିଟିଯାଇଛି।
ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ନାଗଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଯକ୍ଷାଣାଂ କିଂନରାଣାଂ ଚ କା ତ୍ଵଂ ଭଵସି ଶୋଭନେ
ଦେବତା, ଦାନବ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ?
କା ତ୍ଵଂ ଭଵସି ରୁଦ୍ରାଣାଂ ମରୁତାଂ ଵା ଵରାନନେ। ଵସୂନାଂ ଵା ଵରାରୋହେ ଦେଵତା ପ୍ରତିଭାସି ମେ
ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ତୁମେ କି ରୁଦ୍ରମାନେ କିମ୍ବା ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି? କିମ୍ବା ଭଲ ଶରୀର ଥିବା, ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି? ମୋତେ ତୁମେ ଦେବୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ।
କିଂ ନୁ ଚନ୍ଦ୍ରମସା ହୀନା ପତିତା ଵିବୁଧାଲଯାତ୍। ରୋହିଣୀ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵଗୁଣାଧିକା
ତୁମେ କି ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକରୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୋହିଣୀ ଅଟୁ?
କୋପାଦ୍ ଵା ଯଦି ଵା ମୋହାଦ୍ ଭର୍ତାରମସିତେକ୍ଷଣେ। ଵସିଷ୍ଠଂ କୋପଯିତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଵାସି କଲ୍ଯାଣ୍ଯରୁନ୍ଧତୀ
ହେ କଳାନୟନୀ, କି ତୁମେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମୋହରୁ ତୁମର ପତି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିଥିବା ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଅରୁନ୍ଧତୀ ଅଟୁ?
କୋ ନୁ ପୁତ୍ରଃ ପିତା ଭ୍ରାତା ଭର୍ତା ଵା ତେ ସୁମଧ୍ଯମେ। ଅସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦମୁଂ ଲୋକଂ ଗତଂ ତ୍ଵମନୁଶୋଚସି
ହେ ସୁସ୍ଥଳୀ, କିଏ ତୁମର ପୁଅ, ବାପା, ଭାଇ କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି ଲୋକରୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ଦୁଃଖରେ ଅଛ?
ରୋଦନାଦତିନିଃଶ୍ଵାସାଦ୍ ଭୂମିସଂସ୍ପର୍ଶନାଦପି। ନ ତ୍ଵାଂ ଦେଵୀମହଂ ମନ୍ଯେ ରାଜ୍ଞଃ ସଂଜ୍ଞାଵଧାରଣାତ୍
ତୁମର କନ୍ଦା, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଓ ଭୂମିକୁ ଛୁଆଁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ ଯେ ତୁମେ ଦେବୀ, କାରଣ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଉଛ।
ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ହି ତେ ଯାନି ଲକ୍ଷଣାନି ଚ ଲକ୍ଷଯେ। ମହିଷୀ ଭୂମିପାଲସ୍ଯ ରାଜକନ୍ଯା ଚ ମେ ମତା
ମୁଁ ତୁମରେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି, ତାହା ଦେଖି ମୋତେ ଲାଗୁଛି ତୁମେ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ, କିମ୍ବା ରାଜକୁମାରୀ।
ରାଵଣେନ ଜନସ୍ଥାନାଦ୍ ବଲାତ୍ ପ୍ରମଥିତା ଯଦି। ସୀତା ତ୍ଵମସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ
ଯଦି ତୁମେ ସୀତା, ଯେଉଁଠାରୁ ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତୁମକୁ ଜୋରକରି ନେଇଯାଇଥିଲା, ତେବେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ।
ଯଥା ହି ତଵ ଵୈ ଦୈନ୍ଯଂ ରୂପଂ ଚାପ୍ଯତିମାନୁଷମ୍। ତପସା ଚାନ୍ଵିତୋ ଵେଷସ୍ତ୍ଵଂ ରାମମହିଷୀ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତୁମର ନମ୍ରତା, ଅସାଧାରଣ ରୂପ ଓ ତପସ୍ୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୋଷାକ ଦେଖି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ରାଣୀ।
ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମକୀର୍ତନହର୍ଷିତା। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵୈଦେହୀ ହନୂମନ୍ତଂ ଦ୍ରୁମାଶ୍ରିତମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ନାମ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବୈଦେହୀ ଗଛରେ ବସିଥିବା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜସିଂହାନାଂ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ। ସ୍ନୁଷା ଦଶରଥସ୍ଯାହଂ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯପ୍ରଣାଶିନଃ
ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସିଂହସଦୃଶ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଦଶରଥଙ୍କ ସ୍ନୁଷା।
ଦୁହିତା ଜନକସ୍ଯାହଂ ଵୈଦେହସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସୀତେତି ନାମ୍ନା ଚୋକ୍ତାହଂ ଭାର୍ଯା ରାମସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ବୈଦେହ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ, ମୋ ନାମ ସୀତା, ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ତତ୍ରାହଂ ରାଘଵସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ଭୁଞ୍ଜାନା ମାନୁଷାନ୍ ଭୋଗାନ୍ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିନୀ
ମୁଁ ବାରହ ବର୍ଷ ଧରି ରାମଙ୍କ ଘରେ ରହି, ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲି।
ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ଵର୍ଷେ ରାଜ୍ଯେ ଚେକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନମ୍। ଅଭିଷେଚଯିତୁଂ ରାଜା ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ତାପରେ ତେର ମସିହାରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ପାଇଁ ତୟାରି କରିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ସମ୍ଭ୍ରିଯମାଣେ ତୁ ରାଘଵସ୍ଯାଭିଷେଚନେ। କୈକେଯୀ ନାମ ଭର୍ତାରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସବୁ ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବାବେଳେ, କୈକେୟୀ ନାମକ ରାମଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ପିବେଯଂ ନ ଖାଦେଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ମମ ଭୋଜନମ୍। ଏଷ ମେ ଜୀଵିତସ୍ଯାନ୍ତୋ ରାମୋ ଯଦ୍ଯଭିଷିଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଖାଇବି ନାହିଁ, ପିଇବି ନାହିଁ; ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ରାଜାଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଏହି ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ।
ଯତ୍ ତଦୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନୃପତିସତ୍ତମ। ତଚ୍ଚେନ୍ନ ଵିତଥଂ କାର୍ଯଂ ଵନଂ ଗଚ୍ଛତୁ ରାଘଵଃ
ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ଯଦି ଅସତ୍ୟ ନ ହୁଏ, ତେବେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠା।
ସ ରାଜା ସତ୍ଯଵାଗ୍ ଦେଵ୍ଯା ଵରଦାନମନୁସ୍ମରନ୍। ମୁମୋହ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୈକେଯ୍ଯାଃ କ୍ରୂରମପ୍ରିଯମ୍
ସତ୍ୟବାନ ରାଜା, ରାଣୀଙ୍କୁ ଦିଆ ଦାନ ସ୍ମରଣ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଏବଂ କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ସ୍ଥଵିରୋ ରାଜା ସତ୍ଯଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଯଶସ୍ଵିନଂ ପୁତ୍ରଂ ରୁଦନ୍ ରାଜ୍ଯମଯାଚତ
ତାପରେ, ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବୃଦ୍ଧ ରାଜା, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ ପିତୁର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୀମାନଭିଷେକାତ୍ ପରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ମନସା ପୂର୍ଵମାସାଦ୍ଯ ଵାଚା ପ୍ରତିଗୃହୀତଵାନ୍
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ, ଅଭିଷେକରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପରେ ମୁଖେ ମଧ୍ୟ ମାନିଲେ।
ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂଯାନ୍ନ ଚାନୃତମ୍। ଅପି ଜୀଵିତହେତୋର୍ହି ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସତ୍ୟଶୀଳ ରାମ, ଦେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ନେବାକୁ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କେବେ କହନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସ୍ୱଜୀବନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେଉ।