ତଂ ମାଂ ଶାଖାଃ ପ୍ରଶାଖାଶ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମଶାଖିନାମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପରିଧାଵନ୍ତଂ ଭଵେଯୁଃ ପରିଶଙ୍କିତାଃ
ମୋତେ ଶାଖା ଓ ପ୍ରଶାଖା ଉପରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ଆଶଙ୍କିତ ହେଇଯିବେ।
ମମ ରୂପଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵନେ ଵିଚରତୋ ମହତ୍। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତା ଭଵେଯୁର୍ଵିକୃତସ୍ଵରାଃ
ବନରେ ମୋର ବଡ଼ ରୂପ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବ।
ତତଃ କୁର୍ଯୁଃ ସମାହ୍ଵାନଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାମପି। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଯୁକ୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନେ
ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର ମହଲ୍ରେ ଥିବା ଏବଂ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଡାକିବେ।
ତେ ଶୂଲଶରନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ। ଆପତେଯୁର୍ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ ଵେଗେନୋଦ୍ଵେଗକାରଣାତ୍
ସେମାନେ ହାତରେ ଶୂଳ, ବାଣ, ତଳୱାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଭୟରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ସଂରୁଦ୍ଧସ୍ତୈସ୍ତୁ ପରିତୋ ଵିଧମେ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍। ଶକ୍ନୁଯାଂ ନ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ମୁଁ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯିବି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ସାଗରର ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।
ମାଂ ଵା ଗୃହ୍ଣୀଯୁରାଵୃତ୍ଯ ବହଵଃ ଶୀଘ୍ରକାରିଣଃ। ସ୍ଯାଦିଯଂ ଚାଗୃହୀତାର୍ଥା ମମ ଚ ଗ୍ରହଣଂ ଭଵେତ୍
ଅନେକ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଘେରି ଧରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାମ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ ଏବଂ ମୁଁ ଧରାଯିବି।
ଉଦ୍ଦେଶେ ନଷ୍ଟମାର୍ଗେଽସ୍ମିନ୍ ରାକ୍ଷସୈଃ ପରିଵାରିତେ। ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତେ ଗୁପ୍ତେ ଵସତି ଜାନକୀ
ଏଠାରେ, ରାସ୍ତା ହରାଇଯିବା, ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ରହିବା ଏବଂ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଅବରୁଦ୍ଧ ହେବାରେ, ଜାନକୀ ଲୁଚି ରହୁଛନ୍ତି।
ଵିଶସ୍ତେ ଵା ଗୃହୀତେ ଵା ରକ୍ଷୋଭିର୍ମଯି ସଂଯୁଗେ। ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ରାମସ୍ଯ ସହାଯଂ କାର୍ଯସାଧନେ
ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବି କିମ୍ବା ଧରାଯିବି, ତେବେ ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆଉ କେହି ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଦେଖୁନି।
ଵିମୃଶଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ହତେ ମଯି ଵାନରଃ। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଙ୍ଘଯେତ ମହୋଦଧିମ୍
ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମୁଁ ଦେଖୁନି, ଯଦି ମୁଁ ମାରାଯାଏ, ତେବେ ଆଉ କୌଣସି ବାନର ଅଛି କି ଯିଏ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ।
କାମଂ ହନ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସହସ୍ରାଣ୍ଯପି ରକ୍ଷସାମ୍। ନ ତୁ ଶକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ସାଗରର ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।
ଏଷ ଦୋଷୋ ମହାନ୍ ହି ସ୍ଯାନ୍ମମ ସୀତାଭିଭାଷଣେ। ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ଭଵେଦନଭିଭାଷଣେ
ସୀତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ଏହା ମୋର ପ୍ରମାଦ ହେବ, ଯଦି କଥା ନ କହେଁ, ତେବେ ବୈଦେହୀ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଭୂତାଶ୍ଚାର୍ଥା ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତ ଦେଶକାଲଵିରୋଧିତାଃ। ଵିକ୍ଲଵଂ ଦୂତମାସାଦ୍ଯ ତମଃ ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯଥା
ଯେଉଁ କାମ ଦେଶ ଓ ସମୟର ବିପରୀତ ହେଉଛି, ତାହା ବିଫଳ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୂତ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଯାଏ।
ଅର୍ଥାନର୍ଥାନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନିଶ୍ଚିତାପି ନ ଶୋଭତେ। ଘାତଯନ୍ତି ହି କାର୍ଯାଣି ଦୂତାଃ ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ
ଯଦି ଉପକାର ଚାଉଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କ୍ଷତି ହୁଏ, ତେବେ ଭଲ ଭାବିଥିବା ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବୁଥିବା ଦୂତମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ କାମକୁ ବିଫଳ କରିଦିଅନ୍ତି।
ନ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ କଥଂ କାର୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ନ କଥଂ ମମ। ଲଙ୍ଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ନୁ ନ ଵୃଥା ଭଵେତ୍
କିପରି କାମଟି ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ, କିପରି ମୁଁ ହତାଶ ହେବି ନାହିଁ, ଏବଂ କିପରି ମୋର ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ?
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଵାକ୍ଯଂ ମେ ଶୃଣୁଯାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜେତ ଚ। ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ହନୁମାଂଶ୍ଚକାର ମତିମାନ୍ ମତିମ୍
କିପରି ସୀତା ମୋର କଥା ଶୁଣିବେ ଏବଂ ଭୟଭିତ ହେବେ ନାହିଁ? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ନିଜର ମନରେ ଯୋଜନା କଲେ।
ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ସୁବନ୍ଧୁମନୁକୀର୍ତଯନ୍। ନୈନାମୁଦ୍ଵେଜଯିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ବନ୍ଧୁଗତଚେତନାମ୍
ଅପରାଧ ନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ରାମଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭୟଭିତ କରିବିନାହିଁ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ। ଶୁଭାନି ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନି ଵଚନାନି ସମର୍ପଯନ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ନିଜକୁ ଜଣା ଥିବା ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି।
ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଣି ମଧୁରାଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵନ୍ ଗିରମ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧାସ୍ଯତି ଯଥା ସୀତା ତଥା ସର୍ଵଂ ସମାଦଧେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ମଧୁର ଭାବେ କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଣେଇବି; ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ କଥା ଗଠନ କରିବି।
ଇତି ସ ବହୁଵିଧଂ ମହାପ୍ରଭାଵୋ ଜଗତିପତେଃ ପ୍ରମଦାମଵେକ୍ଷମାଣଃ। ମଧୁରମଵିତଥଂ ଜଗାଦ ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ରୁମଵିଟପାନ୍ତରମାସ୍ଥିତୋ ହନୂମାନ୍
ଏଭଳି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗଛର ଶାଖା ଭିତରେ ବସି, ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
thumb|ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକତିସତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧାଂ ଚିନ୍ତାଂ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମହାମତିଃ। ସଂଶ୍ରଵେ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵୈଦେହ୍ଯା ଵ୍ଯାଜହାର ହ
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରି, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଶୁଣିପାରିବେ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ନାମ ରଥକୁଞ୍ଜରଵାଜିମାନ୍। ପୁଣ୍ଯଶୀଲୋ ମହାକୀର୍ତିରିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାଯଶାଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ଥିଲା; ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଓ ବଡ଼ କୀର୍ତିବାନ ଥିଲେ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଗୁଣଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତପସା ଚର୍ଷିଭିଃ ସମଃ। ଚକ୍ରଵର୍ତିକୁଲେ ଜାତଃ ପୁରଂଦରସମୋ ବଲେ
ସେ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଣରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତପସ୍ୟାରେ ମହାଋଷିଙ୍କ ସମାନ, ଚକ୍ରବର୍ତି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।
ଅହିଂସାରତିରକ୍ଷୁଦ୍ରୋ ଘୃଣୀ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ମୁଖ୍ଯସ୍ଯେକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମିଵର୍ଧନଃ
ସେ ଅହିଂସାକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ, ଲୋଭ ନଥିଲେ, ଦୟାଳୁ ଓ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭରିପୁରା, ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି କରୁଥିଲେ।
ପାର୍ଥିଵଵ୍ଯଞ୍ଜନୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ପୃଥୁଶ୍ରୀଃ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭଃ। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚତୁରନ୍ତାଯାଂ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସୁଖଦଃ ସୁଖୀ
ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ଶ୍ରୀରେ ଭରିପୁରା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଚାରି ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ ଓ ନିଜେ ସୁଖୀ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିଯୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତାରାଧିପନିଭାନନଃ। ରାମୋ ନାମ ଵିଶେଷଜ୍ଞଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ, ରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ରକ୍ଷିତା ସ୍ଵସ୍ଯ ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯାପି ରକ୍ଷିତା। ରକ୍ଷିତା ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ପରଂତପଃ
ସେ ନିଜ ଆଚରଣକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିଲେ ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିସଂଧସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ ପିତୁଃ। ସଭାର୍ଯଃ ସହ ଚ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵୀରଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ଵନମ୍
ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ବୀର ନିଜ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଓ ଭାଇ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ତେନ ତତ୍ର ମହାରଣ୍ଯେ ମୃଗଯାଂ ପରିଧାଵତା। ରାକ୍ଷସା ନିହତାଃ ଶୂରା ବହଵଃ କାମରୂପିଣଃ
ସେ ମହାବନରେ ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ, ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ନିହତ କଲେ।
ଜନସ୍ଥାନଵଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିହତୌ ଖରଦୂଷଣୌ। ତତସ୍ତ୍ଵମର୍ଷାପହୃତା ଜାନକୀ ରାଵଣେନ ତୁ
ଜନସ୍ଥାନର ହତ୍ୟା ଓ ଖର ଦୂଷଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ତୁମେ, ଜାନକୀ, ରାବଣଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଅପହୃତ ହେଲେ।