ସୀତାସଂଦେଶରହିତଂ ମାମିତସ୍ତ୍ଵରଯା ଗତମ୍। ନିର୍ଦହେଦପି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କ୍ରୋଧତୀଵ୍ରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା
ଯଦି ମୁଁ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ନେଇନାହିଁ, ତେବେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି।
ଯଦି ଵୋଦ୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯାମି ଭର୍ତାରଂ ରାମକାରଣାତ୍। ଵ୍ଯର୍ଥମାଗମନଂ ତସ୍ଯ ସସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଯିବି, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଜଣାଇନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଏବଂ ସେଙ୍କର ସେନାର ଆସିବା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।
ଅନ୍ତରଂ ତ୍ଵହମାସାଦ୍ଯ ରାକ୍ଷସୀନାମଵସ୍ଥିତଃ। ଶନୈରାଶ୍ଵାସଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସଂତାପବହୁଲାମିମାମ୍
ମୁଁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ଦେଖି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଜି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବି।
ଅହଂ ହ୍ଯତିତନୁଶ୍ଚୈଵ ଵାନରଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଵାଚଂ ଚୋଦାହରିଷ୍ଯାମି ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍
ମୁଁ ଅତି ସାନା ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବାନର ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ମୁଁ ମାନବ ଭାଷାରେ ଭଲ ଭାବରେ କଥା କହିବି।
ଯଦି ଵାଚଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାତିରିଵ ସଂସ୍କୃତାମ୍। ରାଵଣଂ ମନ୍ଯମାନା ମାଂ ସୀତା ଭୀତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଭାଷାରେ କଥା କହିବି, ସୀତା ମୋତେ ରାବଣ ବୋଲି ଭାବି ଭୟଭୀତ ହେଇପାରନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମାନୁଷଂ ଵାକ୍ଯମର୍ଥଵତ୍। ମଯା ସାନ୍ତ୍ଵଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ନାନ୍ଯଥେଯମନିନ୍ଦିତା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ମାନବ ଭାଷାରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଏହି ନିର୍ମଳାକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇପାରିବେନାହିଁ।
ସେଯମାଲୋକ୍ଯ ମେ ରୂପଂ ଜାନକୀ ଭାଷିତଂ ତଥା। ରକ୍ଷୋଭିସ୍ତ୍ରାସିତା ପୂର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ରାସମୁପୈଷ୍ଯତି
ଯଦି ଜାନକୀ ମୋର ରୂପ ଦେଖିବେ ଏବଂ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣିବେ, ତେଣୁ ସେ ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ପୁନି ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବେ।
ତତୋ ଜାତପରିତ୍ରାସା ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ମନସ୍ଵିନୀ। ଜାନାନା ମାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଵଣଂ କାମରୂପିଣମ୍
ତାପରେ, ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମନୋବଳୀ, ବିଶାଳନୟନୀ ଜଣେ, ମୋତେ ରାବଣ ରୂପୀ ମନେ କରି ଚିତ୍କାର କରିପାରନ୍ତି।
ସୀତଯା ଚ କୃତେ ଶବ୍ଦେ ସହସା ରାକ୍ଷସୀଗଣଃ। ନାନାପ୍ରହରଣୋ ଘୋରଃ ସମେଯାଦନ୍ତକୋପମଃ
ଏବଂ ସୀତା ଯଦି ଚିତ୍କାର କରିଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ହଠାତ୍ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଯମପରି ଭୟଙ୍କର, ଏଠାରେ ଏକଠା ହେଇଯିବେ।
ତତୋ ମାଂ ସମ୍ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଵିକୃତାନନାଃ। ଵଧେ ଚ ଗ୍ରହଣେ ଚୈଵ କୁର୍ଯୁର୍ଯତ୍ନଂ ମହାବଲାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ନେଇ, ବିକୃତ ମୁହଁ ଦେଖାଇ, ମୋତେ ମାରିବା କିମ୍ବା ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ତଂ ମାଂ ଶାଖାଃ ପ୍ରଶାଖାଶ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମଶାଖିନାମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ପରିଧାଵନ୍ତଂ ଭଵେଯୁଃ ପରିଶଙ୍କିତାଃ
ମୋତେ ଶାଖା ଓ ପ୍ରଶାଖା ଉପରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ଆଶଙ୍କିତ ହେଇଯିବେ।
ମମ ରୂପଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵନେ ଵିଚରତୋ ମହତ୍। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତା ଭଵେଯୁର୍ଵିକୃତସ୍ଵରାଃ
ବନରେ ମୋର ବଡ଼ ରୂପ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବ।
ତତଃ କୁର୍ଯୁଃ ସମାହ୍ଵାନଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାମପି। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଯୁକ୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନେ
ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର ମହଲ୍ରେ ଥିବା ଏବଂ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଡାକିବେ।
ତେ ଶୂଲଶରନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ। ଆପତେଯୁର୍ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ ଵେଗେନୋଦ୍ଵେଗକାରଣାତ୍
ସେମାନେ ହାତରେ ଶୂଳ, ବାଣ, ତଳୱାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଭୟରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ସଂରୁଦ୍ଧସ୍ତୈସ୍ତୁ ପରିତୋ ଵିଧମେ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍। ଶକ୍ନୁଯାଂ ନ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ମୁଁ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯିବି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ସାଗରର ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।
ମାଂ ଵା ଗୃହ୍ଣୀଯୁରାଵୃତ୍ଯ ବହଵଃ ଶୀଘ୍ରକାରିଣଃ। ସ୍ଯାଦିଯଂ ଚାଗୃହୀତାର୍ଥା ମମ ଚ ଗ୍ରହଣଂ ଭଵେତ୍
ଅନେକ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଘେରି ଧରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାମ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ ଏବଂ ମୁଁ ଧରାଯିବି।
ଉଦ୍ଦେଶେ ନଷ୍ଟମାର୍ଗେଽସ୍ମିନ୍ ରାକ୍ଷସୈଃ ପରିଵାରିତେ। ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତେ ଗୁପ୍ତେ ଵସତି ଜାନକୀ
ଏଠାରେ, ରାସ୍ତା ହରାଇଯିବା, ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ରହିବା ଏବଂ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଅବରୁଦ୍ଧ ହେବାରେ, ଜାନକୀ ଲୁଚି ରହୁଛନ୍ତି।
ଵିଶସ୍ତେ ଵା ଗୃହୀତେ ଵା ରକ୍ଷୋଭିର୍ମଯି ସଂଯୁଗେ। ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ରାମସ୍ଯ ସହାଯଂ କାର୍ଯସାଧନେ
ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବି କିମ୍ବା ଧରାଯିବି, ତେବେ ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆଉ କେହି ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଦେଖୁନି।
ଵିମୃଶଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ହତେ ମଯି ଵାନରଃ। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଙ୍ଘଯେତ ମହୋଦଧିମ୍
ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମୁଁ ଦେଖୁନି, ଯଦି ମୁଁ ମାରାଯାଏ, ତେବେ ଆଉ କୌଣସି ବାନର ଅଛି କି ଯିଏ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ।
କାମଂ ହନ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସହସ୍ରାଣ୍ଯପି ରକ୍ଷସାମ୍। ନ ତୁ ଶକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ସାଗରର ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।
ଏଷ ଦୋଷୋ ମହାନ୍ ହି ସ୍ଯାନ୍ମମ ସୀତାଭିଭାଷଣେ। ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ଭଵେଦନଭିଭାଷଣେ
ସୀତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ଏହା ମୋର ପ୍ରମାଦ ହେବ, ଯଦି କଥା ନ କହେଁ, ତେବେ ବୈଦେହୀ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଭୂତାଶ୍ଚାର୍ଥା ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତ ଦେଶକାଲଵିରୋଧିତାଃ। ଵିକ୍ଲଵଂ ଦୂତମାସାଦ୍ଯ ତମଃ ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯଥା
ଯେଉଁ କାମ ଦେଶ ଓ ସମୟର ବିପରୀତ ହେଉଛି, ତାହା ବିଫଳ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୂତ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଯାଏ।
ଅର୍ଥାନର୍ଥାନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନିଶ୍ଚିତାପି ନ ଶୋଭତେ। ଘାତଯନ୍ତି ହି କାର୍ଯାଣି ଦୂତାଃ ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ
ଯଦି ଉପକାର ଚାଉଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କ୍ଷତି ହୁଏ, ତେବେ ଭଲ ଭାବିଥିବା ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବୁଥିବା ଦୂତମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ କାମକୁ ବିଫଳ କରିଦିଅନ୍ତି।
ନ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ କଥଂ କାର୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ନ କଥଂ ମମ। ଲଙ୍ଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ନୁ ନ ଵୃଥା ଭଵେତ୍
କିପରି କାମଟି ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ, କିପରି ମୁଁ ହତାଶ ହେବି ନାହିଁ, ଏବଂ କିପରି ମୋର ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ?
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଵାକ୍ଯଂ ମେ ଶୃଣୁଯାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜେତ ଚ। ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ହନୁମାଂଶ୍ଚକାର ମତିମାନ୍ ମତିମ୍
କିପରି ସୀତା ମୋର କଥା ଶୁଣିବେ ଏବଂ ଭୟଭିତ ହେବେ ନାହିଁ? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ନିଜର ମନରେ ଯୋଜନା କଲେ।
ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ସୁବନ୍ଧୁମନୁକୀର୍ତଯନ୍। ନୈନାମୁଦ୍ଵେଜଯିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ବନ୍ଧୁଗତଚେତନାମ୍
ଅପରାଧ ନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ରାମଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭୟଭିତ କରିବିନାହିଁ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ। ଶୁଭାନି ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନି ଵଚନାନି ସମର୍ପଯନ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ନିଜକୁ ଜଣା ଥିବା ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି।
ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଣି ମଧୁରାଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵନ୍ ଗିରମ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧାସ୍ଯତି ଯଥା ସୀତା ତଥା ସର୍ଵଂ ସମାଦଧେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ମଧୁର ଭାବେ କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଣେଇବି; ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ କଥା ଗଠନ କରିବି।
ଇତି ସ ବହୁଵିଧଂ ମହାପ୍ରଭାଵୋ ଜଗତିପତେଃ ପ୍ରମଦାମଵେକ୍ଷମାଣଃ। ମଧୁରମଵିତଥଂ ଜଗାଦ ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ରୁମଵିଟପାନ୍ତରମାସ୍ଥିତୋ ହନୂମାନ୍
ଏଭଳି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗଛର ଶାଖା ଭିତରେ ବସି, ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
thumb|ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକତିସତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।