ଭୁଜଶ୍ଚ ଚାର୍ଵଞ୍ଚିତଵୃତ୍ତପୀନଃ ପରାର୍ଘ୍ଯକାଲାଗୁରୁଚନ୍ଦନାର୍ହଃ। ଅନୁତ୍ତମେନାଘ୍ଯୁଷିତଃ ପ୍ରିଯେଣ ଚିରେଣ ଵାମଃ ସମଵେପତାଶୁ
ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ବାମ ହାତ, ମନୋହର, ଗୋଲା ଏବଂ ମୋଟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇନଥିଲା, ହଠାତ୍ କମ୍ପିଲା।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରହସ୍ତପ୍ରତିମଶ୍ଚ ପୀନ- ସ୍ତଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ସଂହତଯୋସ୍ତୁ ଜାତଃ। ପ୍ରସ୍ପନ୍ଦମାନଃ ପୁନରୂରୁରସ୍ଯା ରାମଂ ପୁରସ୍ତାତ୍ ସ୍ଥିତମାଚଚକ୍ଷେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଉରୁ, ମୋଟା ଏବଂ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା, ଗଜରାଜଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ହଠାତ୍ କମ୍ପନ ଆସିଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଉଛି।
ଶୁଭଂ ପୁନର୍ହେମସମାନଵର୍ଣ- ମୀଷଦ୍ରଜୋଧ୍ଵସ୍ତମିଵାତୁଲାକ୍ଷ୍ଯାଃ। ଵାସଃ ସ୍ଥିତାଯାଃ ଶିଖରାଗ୍ରଦନ୍ତ୍ଯାଃ କିଂଚିତ୍ ପରିସ୍ରଂସତ ଚାରୁଗାତ୍ର୍ଯାଃ
ପୁଣି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଅଳ୍ପ ଧୂଳି ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଁଡ଼ାଇଥିବା ସେ ମହିଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଖସିଗଲା।
ଏତୈର୍ନିମିତ୍ତୈରପରୈଶ୍ଚ ସୁଭ୍ରୂଃ ସଂଚୋଦିତା ପ୍ରାଗପି ସାଧୁସିଦ୍ଧୈଃ। ଵାତାତପକ୍ଲାନ୍ତମିଵ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଵର୍ଷେଣ ବୀଜଂ ପ୍ରତିସଂଜହର୍ଷ
ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମିକମାନେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ନିମିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ମହିଳା, ବାୟୁ ଓ ଧୂପରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ବୀଜକୁ ବର୍ଷା ଯେପରି ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ପୁନି ଆଶା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁନର୍ବିମ୍ବଫଲୋପମୋଷ୍ଠଂ ସ୍ଵକ୍ଷିଭ୍ରୁକେଶାନ୍ତମରାଲପକ୍ଷ୍ମ। ଵକ୍ତ୍ରଂ ବଭାସେ ସିତଶୁକ୍ଲଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ରାହୋର୍ମୁଖାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ
ତାଙ୍କର ବିମ୍ବ ଫଳ ସଦୃଶ ଠୋଠ, ଆଖି, ଭୃକୁଟି ଓ କେଶରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ମୁହଁ, ଦୀର୍ଘ ପାପୁଡ଼ି ଓ ଧଳା ଦାନ୍ତ ସହିତ ଚମକୁଥିଲା; ଯେପରି ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ସା ଵୀତଶୋକା ଵ୍ଯପନୀତତନ୍ଦ୍ରା ଶାନ୍ତଜ୍ଵରା ହର୍ଷଵିବୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵା। ଅଶୋଭତାର୍ଯା ଵଦନେନ ଶୁକ୍ଲେ ଶୀତାଂଶୁନା ରାତ୍ରିରିଵୋଦିତେନ
ସେ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ, କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର, ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଚେତନା ପାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଧଳା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାରା ରାତି ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
thumb|ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ତିରିଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ହନୁମାନପି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ସୀତାଯାସ୍ତ୍ରିଜଟାଯାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଚ ତର୍ଜିତମ୍
ବୀର ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣିଲେ—ତ୍ରିଜଟା, ସୀତା ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେଉଁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦେଵତାମିଵ ନନ୍ଦନେ। ତତୋ ବହୁଵିଧାଂ ଚିନ୍ତାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଚମକୁଥିବେ, ସେପରି ଦେଖି, ବାନରଟି ବହୁ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଯାଂ କପୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନ୍ଯଯୁତାନି ଚ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗନ୍ତେ ସେଯମାସାଦିତା ମଯା
ଯାହାକୁ ହଜାର ହଜାର ବାନର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେଇ ସୀତାକୁ ମୁଁ ଏବେ ଦେଖିପାରିଛି।
ଚାରେଣ ତୁ ସୁଯୁକ୍ତେନ ଶତ୍ରୋଃ ଶକ୍ତିମଵେକ୍ଷତା। ଗୂଢେନ ଚରତା ତାଵଦଵେକ୍ଷିତମିଦଂ ମଯା
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଚଳିବା ସହିତ, ଚତୁର ଚର ଭାବରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵିଶେଷଶ୍ଚ ପୁରୀ ଚେଯଂ ନିରୀକ୍ଷିତା। ରାକ୍ଷସାଧିପତେରସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵୋ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କେଉଁଠି ଭିନ୍ନ, ଏହି ନଗର କେମିତି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ ଅଛି, ସବୁ ଦେଖିଛି।
ଯଥା ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଦଯାଵତଃ। ସମାଶ୍ଵାସଯିତୁଂ ଭାର୍ଯାଂ ପତିଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣୀମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର, ସେଉଁଠିକୁ କିପରି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉଛି?
ଅହମାଶ୍ଵାସଯାମ୍ଯେନାଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍। ଅଦୃଷ୍ଟଦୁଃଖାଂ ଦୁଃଖସ୍ଯ ନ ହ୍ଯନ୍ତମଧିଗଚ୍ଛତୀମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେବି, ଯାହାଙ୍କର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଯିଏ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଦୁଃଖର ଶେଷ କେଉଁଠି ଅଛି ଜାଣିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ଯଦି ହ୍ଯହଂ ସତୀମେନାଂ ଶୋକୋପହତଚେତନାମ୍। ଅନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦୋଷଵଦ୍ ଗମନଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମୁଁ ଏହି ସତୀ ନାରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ, ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇନାହିଁ ଚାଲିଯିବି, ତେବେ ମୋର ଏହି ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦୋଷ ହେବ।
ଗତେ ହି ମଯି ତତ୍ରେଯଂ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପରିତ୍ରାଣମପଶ୍ଯନ୍ତୀ ଜାନକୀ ଜୀଵିତଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ମୁଁ ଯଦି ଚାଲିଯିବି, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜକୁମାରୀ ଜାନକୀ ଯଦି କୌଣସି ରକ୍ଷା ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବିବେ, ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି।
ଯଥା ଚ ସ ମହାବାହୁଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନଃ। ସମାଶ୍ଵାସଯିତୁଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯଃ ସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁଥିବା ସେ ନର, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଚାହାଁନ୍ତି।
ନିଶାଚରୀଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମକ୍ଷମଂ ଚାଭିଭାଷିତମ୍। କଥଂ ନୁ ଖଲୁ କର୍ତଵ୍ଯମିଦଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତୋ ହ୍ଯହମ୍
ଏଠାରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ତାହା ସହିବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ। ଏମିତି କଠିନ ସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ କିପରି କାମ କରିବି?
ଅନେନ ରାତ୍ରିଶେଷେଣ ଯଦି ନାଶ୍ଵାସ୍ଯତେ ମଯା। ସର୍ଵଥା ନାସ୍ତି ସଂଦେହଃ ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍
ଏହି ରାତିର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟରେ ମୁଁ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇପାରିବିନାହିଁ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରାମସ୍ତୁ ଯଦି ପୃଚ୍ଛେନ୍ମାଂ କିଂ ମାଂ ସୀତାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। କିମହଂ ତଂ ପ୍ରତିବ୍ରୂଯାମସମ୍ଭାଷ୍ଯ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍
ଯଦି ରାମ ମୋତେ ପଚାରନ୍ତି, 'ସୀତା କଣ କହିଲେ?'—ମୁଁ କିପରି ଉତ୍ତର ଦେବି, ଯଦି ମୁଁ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସହ କଥା ହେବାକୁ ନପାରିଲି?
ସୀତାସଂଦେଶରହିତଂ ମାମିତସ୍ତ୍ଵରଯା ଗତମ୍। ନିର୍ଦହେଦପି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ କ୍ରୋଧତୀଵ୍ରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା
ଯଦି ମୁଁ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ନେଇନାହିଁ, ତେବେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି।
ଯଦି ଵୋଦ୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯାମି ଭର୍ତାରଂ ରାମକାରଣାତ୍। ଵ୍ଯର୍ଥମାଗମନଂ ତସ୍ଯ ସସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଯିବି, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଜଣାଇନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଏବଂ ସେଙ୍କର ସେନାର ଆସିବା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।
ଅନ୍ତରଂ ତ୍ଵହମାସାଦ୍ଯ ରାକ୍ଷସୀନାମଵସ୍ଥିତଃ। ଶନୈରାଶ୍ଵାସଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସଂତାପବହୁଲାମିମାମ୍
ମୁଁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ଦେଖି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଜି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବି।
ଅହଂ ହ୍ଯତିତନୁଶ୍ଚୈଵ ଵାନରଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଵାଚଂ ଚୋଦାହରିଷ୍ଯାମି ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍
ମୁଁ ଅତି ସାନା ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବାନର ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ମୁଁ ମାନବ ଭାଷାରେ ଭଲ ଭାବରେ କଥା କହିବି।
ଯଦି ଵାଚଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାତିରିଵ ସଂସ୍କୃତାମ୍। ରାଵଣଂ ମନ୍ଯମାନା ମାଂ ସୀତା ଭୀତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଭାଷାରେ କଥା କହିବି, ସୀତା ମୋତେ ରାବଣ ବୋଲି ଭାବି ଭୟଭୀତ ହେଇପାରନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମାନୁଷଂ ଵାକ୍ଯମର୍ଥଵତ୍। ମଯା ସାନ୍ତ୍ଵଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ନାନ୍ଯଥେଯମନିନ୍ଦିତା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ମାନବ ଭାଷାରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଏହି ନିର୍ମଳାକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇପାରିବେନାହିଁ।
ସେଯମାଲୋକ୍ଯ ମେ ରୂପଂ ଜାନକୀ ଭାଷିତଂ ତଥା। ରକ୍ଷୋଭିସ୍ତ୍ରାସିତା ପୂର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ରାସମୁପୈଷ୍ଯତି
ଯଦି ଜାନକୀ ମୋର ରୂପ ଦେଖିବେ ଏବଂ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣିବେ, ତେଣୁ ସେ ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ପୁନି ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବେ।
ତତୋ ଜାତପରିତ୍ରାସା ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ମନସ୍ଵିନୀ। ଜାନାନା ମାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଵଣଂ କାମରୂପିଣମ୍
ତାପରେ, ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମନୋବଳୀ, ବିଶାଳନୟନୀ ଜଣେ, ମୋତେ ରାବଣ ରୂପୀ ମନେ କରି ଚିତ୍କାର କରିପାରନ୍ତି।
ସୀତଯା ଚ କୃତେ ଶବ୍ଦେ ସହସା ରାକ୍ଷସୀଗଣଃ। ନାନାପ୍ରହରଣୋ ଘୋରଃ ସମେଯାଦନ୍ତକୋପମଃ
ଏବଂ ସୀତା ଯଦି ଚିତ୍କାର କରିଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ହଠାତ୍ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଯମପରି ଭୟଙ୍କର, ଏଠାରେ ଏକଠା ହେଇଯିବେ।
ତତୋ ମାଂ ସମ୍ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଵିକୃତାନନାଃ। ଵଧେ ଚ ଗ୍ରହଣେ ଚୈଵ କୁର୍ଯୁର୍ଯତ୍ନଂ ମହାବଲାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ନେଇ, ବିକୃତ ମୁହଁ ଦେଖାଇ, ମୋତେ ମାରିବା କିମ୍ବା ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।