ସତ୍ଯଂ ବତେଦଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଲୋକେ ନାକାଲମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵତୀତି ସନ୍ତଃ। ଯତ୍ରାହମେଵଂ ପରିଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଜୀଵାମି ଯସ୍ମାତ୍ କ୍ଷଣମପ୍ଯପୁଣ୍ଯା
ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକେ ଯାହା କହନ୍ତି, 'ଧର୍ମିକଙ୍କର ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ', ଏହା ସତ୍ୟ। ମୁଁ ଏତେ ଅପମାନ ଭୋଗୁଛି, ତଥାପି ଏତେ ଅପୂଣ୍ୟ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏଏଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ଅଛି।
ସୁଖାଦ୍ ଵିହୀନଂ ବହୁଦୁଃଖପୂର୍ଣ- ମିଦଂ ତୁ ନୂନଂ ହୃଦଯଂ ସ୍ଥିରଂ ମେ। ଵିଦୀର୍ଯତେ ଯନ୍ନ ସହସ୍ରଧାଦ୍ଯ ଵଜ୍ରାହତଂ ଶୃଂଗମିଵାଚଲସ୍ଯ
ମୋର ହୃଦୟ ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼, କାରଣ ଏହା ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ଓ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦିନ ଏହା ବିଦିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା ହେଉନାହିଁ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ବଜ୍ର ପଡିଲେ ଯେପରି।
ନୈଵାସ୍ତି ନୂନଂ ମମ ଦୋଷମତ୍ର ଵଧ୍ଯାହମସ୍ଯାପ୍ରିଯଦର୍ଶନସ୍ଯ। ଭାଵଂ ନ ଚାସ୍ଯାହମନୁପ୍ରଦାତୁ- ମଲଂ ଦ୍ଵିଜୋ ମନ୍ତ୍ରମିଵାଦ୍ଵିଜାଯ
ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ତଥାପି ଯିଏ ମୋତେ ଦେଖି ଅପ୍ରସନ୍ନ, ସେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହେ। ମୁଁ ମୋର ଭାବକୁ ତାଙ୍କୁ କହିପାରୁନାହିଁ, ଯେପରି ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଅନ୍ୟ ଅଦ୍ୱିଜକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇପାରେନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ନନାଗଚ୍ଛତି ଲୋକନାଥେ ଗର୍ଭସ୍ଥଜନ୍ତୋରିଵ ଶଲ୍ଯକୃନ୍ତଃ। ନୂନଂ ମମାଂଗାନ୍ଯଚିରାଦନାର୍ଯଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ଶିତୈଶ୍ଛେତ୍ସ୍ଯତି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ
ଏହି ଭାବରେ ଲୋକନାଥ ଆସୁନାହାନ୍ତି, ଏହିଠି ଅନ୍ଧକାର ଗର୍ଭରେ କଣ୍ଟକ ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ସେପରି ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ରାଜା ମୋର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ କାଟିଦେବ।
ଦୁଃଖଂ ବତେଦଂ ନନୁ ଦୁଃଖିତାଯା ମାସୌ ଚିରାଯାଭିଗମିଷ୍ଯତୋ ଦ୍ଵୌ। ବଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଧ୍ଯସ୍ଯ ଯଥା ନିଶାନ୍ତେ ରାଜୋପରୋଧାଦିଵ ତସ୍କରସ୍ଯ
ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖ, ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖିତ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଇ ମାସ ଦେରିରେ ସେ ଆସିବେ। ଏହା ଏମିତି ଯେପରି ରାତି ଏକ ବନ୍ଧିତ ଓ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଥିବା ଚୋର ପାଇଁ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।
ହା ରାମ ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହା ସୁମିତ୍ରେ ହା ରାମମାତଃ ସହ ମେ ଜନନ୍ଯଃ। ଏଷା ଵିପଦ୍ଯାମ୍ଯହମଲ୍ପଭାଗ୍ଯା ମହାର୍ଣଵେ ନୌରିଵ ମୂଢଵାତା
ହା ରାମ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହା ସୁମିତ୍ରେ! ହା ରାମଙ୍କ ମାଆ, ମୋର ମାଆ ସହିତ! ମୁଁ ଅପସ୍ଥିତ ଭାଗ୍ୟ ଥିବା, ବଡ଼ ସାଗରରେ ଭ୍ରମିତ ବାତାସରେ ହେବା ନୌକା ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବୁଛି।
ତରସ୍ଵିନୌ ଧାରଯତା ମୃଗସ୍ଯ ସତ୍ତ୍ଵେନ ରୂପଂ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୌ। ନୂନଂ ଵିଶସ୍ତୌ ମମ କାରଣାତ୍ ତୌ ସିଂହର୍ଷଭୌ ଦ୍ଵାଵିଵ ଵୈଦ୍ଯୁତେନ
ନିଶ୍ଚୟ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇପୁଅ, ମୃଗର ଶକ୍ତିରେ ତାହାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସିଂହ ପରି, ବଜ୍ର ପଡି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ନୂନଂ ସ କାଲୋ ମୃଗରୂପଧାରୀ ମାମଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଂ ଲୁଲୁଭେ ତଦାନୀମ୍। ଯତ୍ରାର୍ଯପୁତ୍ରୌ ଵିସସର୍ଜ ମୂଢା ରାମାନୁଜଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଂ ଚ
ନିଶ୍ଚୟ, ସେ କାଳ ନିଜେ ମୃଗର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋତେ ମୋର ଅଭାଗ୍ୟରେ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ମୁଁ ମୂଢ଼ତାରେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲି।
ହା ରାମ ସତ୍ଯଵ୍ରତ ଦୀର୍ଘବାହୋ ହା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମାନଵକ୍ତ୍ର। ହା ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ହିତଃ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ଵଧ୍ଯାଂ ନ ମାଂ ଵେତ୍ସି ହି ରାକ୍ଷସାନାମ୍
ହା ରାମ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦୀର୍ଘବାହୁ! ହା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ଥିବା! ହା ସମସ୍ତ ଜୀବର ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଓ ପ୍ରିୟ! ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଛି।
ଅନନ୍ଯଦେଵତ୍ଵମିଯଂ କ୍ଷମା ଚ ଭୂମୌ ଚ ଶଯ୍ଯା ନିଯମଶ୍ଚ ଧର୍ମେ। ପତିଵ୍ରତାତ୍ଵଂ ଵିଫଲଂ ମମେଦଂ କୃତଂ କୃତଘ୍ନେଷ୍ଵିଵ ମାନୁଷାଣାମ୍
ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଭଜିନଥିବା, ଏହି ସହନଶୀଳତା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଧର୍ମର ନିୟମ ପାଳନ, ଏହି ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମ—ମୋ ପାଇଁ ଅଫଳ ହେଲା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅକୃତଘ୍ନଙ୍କୁ ଉପକାର କଲେ ଯେପରି।
ମୋଘୋ ହି ଧର୍ମଶ୍ଚରିତୋ ମମାଯଂ ତଥୈକପତ୍ନୀତ୍ଵମିଦଂ ନିରର୍ଥକମ୍। ଯା ତ୍ଵାଂ ନ ପଶ୍ଯାମି କୃଶା ଵିଵର୍ଣା ହୀନା ତ୍ଵଯା ସଂଗମନେ ନିରାଶା
ମୋର ଧର୍ମାଚରଣ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, ଏହି ଏକପତ୍ନୀତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ରଙ୍ଗହୀନ, ତୁମ ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଆଶା ହରାଇଛି।
ପିତୁର୍ନିଦେଶଂ ନିଯମେନ କୃତ୍ଵା ଵନାନ୍ନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚରିତଵ୍ରତଶ୍ଚ। ସ୍ତ୍ରୀଭିସ୍ତୁ ମନ୍ଯେ ଵିପୁଲେକ୍ଷଣାଭିଃ ସଂରଂସ୍ଯସେ ଵୀତଭଯଃ କୃତାର୍ଥଃ
ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ନିୟମରେ ପାଳନ କରି, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିବା ପରେ ଓ ବ୍ରତ ପୂରଣ କରି, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଭୟହୀନ ଓ ସଫଳ ହୋଇ, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବ।
ଅହଂ ତୁ ରାମ ତ୍ଵଯି ଜାତକାମା ଚିରଂ ଵିନାଶାଯ ନିବଦ୍ଧଭାଵା। ମୋଘଂ ଚରିତ୍ଵାଥ ତପୋ ଵ୍ରତଂ ଚ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଧିଗ୍ଜୀଵିତମଲ୍ପଭାଗ୍ଯାମ୍
କିନ୍ତୁ ରାମ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ମନ ଦେଇଛି, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ନଶ୍ୱରତାରେ ବନ୍ଧିତ। ବ୍ୟର୍ଥରେ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ କରି, ଏହି ଅଭାଗ୍ୟ ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
ସଂଜୀଵିତଂ କ୍ଷିପ୍ରମହଂ ତ୍ଯଜେଯଂ ଵିଷେଣ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଶିତେନ ଵାପି। ଵିଷସ୍ଯ ଦାତା ନ ତୁ ମେଽସ୍ତି କଶ୍ଚି- ଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵା ଵେଶ୍ମନି ରାକ୍ଷସସ୍ଯ
ମୁଁ ଏହି ପୁନଃଜୀବିତ ଜୀବନକୁ ଶୀଘ୍ର ବିଷ କିମ୍ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିପାରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରେ ମୋତେ ବିଷ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦେବାକୁ କେହି ନାହିଁ।
ଶୋକାଭିତପ୍ତା ବହୁଧା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସୀତାଥ ଵେଣୀଗ୍ରଥନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା। ଉଦ୍ବଦ୍ଧ୍ଯ ଵେଣ୍ଯୁଦ୍ଗ୍ରଥନେନ ଶୀଘ୍ର- ମହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯମସ୍ଯ ମୂଲମ୍
ବହୁପ୍ରକାର ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ ସୀତା, ପରେ ତାଙ୍କ ବେଣୀକୁ ହାତରେ ଧରି, ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—'ଏହି ବେଣୀ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯମର ଘରକୁ ଯିବି।'
ଉପସ୍ଥିତା ସା ମୃଦୁସର୍ଵଗାତ୍ରୀ ଶାଖାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ନଗସ୍ଯ ତସ୍ଯ। ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରାମଂ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯା ରାମାନୁଜଂ ସ୍ଵଂ ଚ କୁଲଂ ଶୁଭାଂଗ୍ଯାଃ
ମୃଦୁ ଦେହ ଥିବା ସେ, ସେଇ ଗଛର ଏକ ଶାଖାକୁ ଧରିଲେ। ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସୀତା, ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯା ଵିଶୋକାନି ତଦା ବହୂନି ଧୈର୍ଯାର୍ଜିତାନି ପ୍ରଵରାଣି ଲୋକେ। ପ୍ରାଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ତଦା ବଭୂଵୁଃ ପୁରାପି ସିଦ୍ଧାନ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତାନି
ସେତିବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଧୈର୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ, ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୁଭ ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଦେଲା; ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧମନେଷ୍ଵର ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
thumb|ଏକୋନତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଉଣତିସତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତଥାଗତାଂ ତାଂ ଵ୍ଯଥିତାମନିନ୍ଦିତାଂ ଵ୍ଯତୀତହର୍ଷାଂ ପରିଦୀନମାନସାମ୍। ଶୁଭାଂ ନିମିତ୍ତାନି ଶୁଭାନି ଭେଜିରେ ନରଂ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟମିଵୋପସେଵିନଃ
ଏଭଳି ଆସିଥିବା, ଦୁଃଖିତ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଆନନ୍ଦହୀନ ଏବଂ ମନେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଖରେ ଶୁଭ ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଦେଲା; ଯେପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଲୋକେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ ଶୁଭଂ ଵାମମରାଲପକ୍ଷ୍ମ- ରାଜ୍ଯାଵୃତଂ କୃଷ୍ଣଵିଶାଲଶୁକ୍ଲମ୍। ପ୍ରାସ୍ପନ୍ଦତୈକଂ ନଯନଂ ସୁକେଶ୍ଯା ମୀନାହତଂ ପଦ୍ମମିଵାଭିତାମ୍ରମ୍
ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ବାମ ଆଖି, ଦୀର୍ଘ ପାପୁଡ଼ି, ଗାଢ଼ କଳା ଏବଂ ବଡ଼ ଧଳା ଆଖିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କମ୍ପିଲା।
ଭୁଜଶ୍ଚ ଚାର୍ଵଞ୍ଚିତଵୃତ୍ତପୀନଃ ପରାର୍ଘ୍ଯକାଲାଗୁରୁଚନ୍ଦନାର୍ହଃ। ଅନୁତ୍ତମେନାଘ୍ଯୁଷିତଃ ପ୍ରିଯେଣ ଚିରେଣ ଵାମଃ ସମଵେପତାଶୁ
ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ବାମ ହାତ, ମନୋହର, ଗୋଲା ଏବଂ ମୋଟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇନଥିଲା, ହଠାତ୍ କମ୍ପିଲା।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରହସ୍ତପ୍ରତିମଶ୍ଚ ପୀନ- ସ୍ତଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ସଂହତଯୋସ୍ତୁ ଜାତଃ। ପ୍ରସ୍ପନ୍ଦମାନଃ ପୁନରୂରୁରସ୍ଯା ରାମଂ ପୁରସ୍ତାତ୍ ସ୍ଥିତମାଚଚକ୍ଷେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଉରୁ, ମୋଟା ଏବଂ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା, ଗଜରାଜଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ହଠାତ୍ କମ୍ପନ ଆସିଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଉଛି।
ଶୁଭଂ ପୁନର୍ହେମସମାନଵର୍ଣ- ମୀଷଦ୍ରଜୋଧ୍ଵସ୍ତମିଵାତୁଲାକ୍ଷ୍ଯାଃ। ଵାସଃ ସ୍ଥିତାଯାଃ ଶିଖରାଗ୍ରଦନ୍ତ୍ଯାଃ କିଂଚିତ୍ ପରିସ୍ରଂସତ ଚାରୁଗାତ୍ର୍ଯାଃ
ପୁଣି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଅଳ୍ପ ଧୂଳି ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଁଡ଼ାଇଥିବା ସେ ମହିଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଖସିଗଲା।
ଏତୈର୍ନିମିତ୍ତୈରପରୈଶ୍ଚ ସୁଭ୍ରୂଃ ସଂଚୋଦିତା ପ୍ରାଗପି ସାଧୁସିଦ୍ଧୈଃ। ଵାତାତପକ୍ଲାନ୍ତମିଵ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଵର୍ଷେଣ ବୀଜଂ ପ୍ରତିସଂଜହର୍ଷ
ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମିକମାନେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ନିମିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ମହିଳା, ବାୟୁ ଓ ଧୂପରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ବୀଜକୁ ବର୍ଷା ଯେପରି ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ପୁନି ଆଶା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁନର୍ବିମ୍ବଫଲୋପମୋଷ୍ଠଂ ସ୍ଵକ୍ଷିଭ୍ରୁକେଶାନ୍ତମରାଲପକ୍ଷ୍ମ। ଵକ୍ତ୍ରଂ ବଭାସେ ସିତଶୁକ୍ଲଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ରାହୋର୍ମୁଖାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ
ତାଙ୍କର ବିମ୍ବ ଫଳ ସଦୃଶ ଠୋଠ, ଆଖି, ଭୃକୁଟି ଓ କେଶରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ମୁହଁ, ଦୀର୍ଘ ପାପୁଡ଼ି ଓ ଧଳା ଦାନ୍ତ ସହିତ ଚମକୁଥିଲା; ଯେପରି ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ସା ଵୀତଶୋକା ଵ୍ଯପନୀତତନ୍ଦ୍ରା ଶାନ୍ତଜ୍ଵରା ହର୍ଷଵିବୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵା। ଅଶୋଭତାର୍ଯା ଵଦନେନ ଶୁକ୍ଲେ ଶୀତାଂଶୁନା ରାତ୍ରିରିଵୋଦିତେନ
ସେ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ, କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର, ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଚେତନା ପାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଧଳା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାରା ରାତି ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
thumb|ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ତିରିଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ହନୁମାନପି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ସୀତାଯାସ୍ତ୍ରିଜଟାଯାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଚ ତର୍ଜିତମ୍
ବୀର ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣିଲେ—ତ୍ରିଜଟା, ସୀତା ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେଉଁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦେଵତାମିଵ ନନ୍ଦନେ। ତତୋ ବହୁଵିଧାଂ ଚିନ୍ତାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଚମକୁଥିବେ, ସେପରି ଦେଖି, ବାନରଟି ବହୁ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଯାଂ କପୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନ୍ଯଯୁତାନି ଚ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗନ୍ତେ ସେଯମାସାଦିତା ମଯା
ଯାହାକୁ ହଜାର ହଜାର ବାନର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେଇ ସୀତାକୁ ମୁଁ ଏବେ ଦେଖିପାରିଛି।