ପାଣ୍ଡୁରର୍ଷଭଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାଷ୍ଟଯୁଜା ସ୍ଵଯମ୍। ଇହୋପଯାତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସୀତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା
'ପାଣ୍ଡୁର ଷଣ୍ଢ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ଏକ ଅଷ୍ଟ-ଯୁଗଳ ରଥରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ନିଜେ ସୀତା ସହ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।'
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହାଗତଃ। ତତୋଽନ୍ଯତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
'ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସିଥିଲେ। ତାପରେ ଅନ୍ୟଏଠି, ମୁଁ ସତ୍ୟବୀର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।'
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ସହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆରୁହ୍ଯ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଂନିଭମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମାଲୋଚ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଏଵଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାମୋ ଵିଷ୍ଣୁପରାକ୍ରମଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦେଖି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ ରାମ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ରାମଙ୍କ ବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା। ନ ହି ରାମୋ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦେଖିଲି; ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ କେବେ ବି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାକ୍ଷସୈର୍ଵାପି ଚାନ୍ଯୈର୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଃ ପାପଜନୈରିଵ। ରାଵଣଶ୍ଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁଣ୍ଡସ୍ତୈଲସମୁକ୍ଷିତଃ
ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିନଥାନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ଦେଖିଲି।
ରକ୍ତଵାସାଃ ପିବନ୍ମତ୍ତଃ କରଵୀରକୃତସ୍ରଜଃ। ଵିମାନାତ୍ ପୁଷ୍ପକାଦଦ୍ଯ ରାଵଣଃ ପତିତଃ କ୍ଷିତୌ
ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ମଦରେ ମତ୍ତ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, କରବୀର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ରାବଣ ଆଜି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
କୃଷ୍ଯମାଣଃ ସ୍ତ୍ରିଯା ମୁଣ୍ଡୋ ଦୃଷ୍ଟଃ କୃଷ୍ଣାମ୍ବରଃ ପୁନଃ। ରଥେନ ଖରଯୁକ୍ତେନ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ
ଏକ ଜଣା ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ, କଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲି; ଗଧା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ରଥରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଲେପ ଲଗାଇ।
ପିବଂସ୍ତୈଲଂ ହସନ୍ନୃତ୍ଯନ୍ ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଗର୍ଦଭେନ ଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତଃ
ତେଲ ପିଉଥିବା, ହସୁଥିବା, ନାଚୁଥିବା, ମନ ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ଥିବା ରାବଣ ଗଧା ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁନରେଵ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ପତିତୋଽଵାକ୍ଶିରା ଭୂମୌ ଗର୍ଦଭାଦ୍ ଭଯମୋହିତଃ
ମୁଁ ପୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଗଧାର ଭୟ ଓ ଭ୍ରମରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟା କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଗନ୍ଧଂ ଦୁଃସହଂ ଘୋରଂ ତିମିରଂ ନରକୋପମମ୍। ମଲପଙ୍କଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶୁ ମଗ୍ନସ୍ତତ୍ର ସ ରାଵଣଃ
ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଅସହ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର, ନରକ ସମାନ ମଳ ଓ କାଦରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ରାବଣ ଶୀଘ୍ର ଡୁବିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽକର୍ଦମଂ ହ୍ରଦମ୍। କଣ୍ଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରମଦା ରକ୍ତଵାସିନୀ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଗନ୍ଧା କାଦା ଭରିଥିବା ଝିଲିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ମହିଳା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
କାଲୀ କର୍ଦମଲିପ୍ତାଂଗୀ ଦିଶଂ ଯାମ୍ଯାଂ ପ୍ରକର୍ଷତି। ଏଵଂ ତତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ
କାଳୀ, ଯାହାର ଦେହ କାଦାରେ ଲେପାଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣିନେଲେ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ରାଵଣସ୍ଯ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ମୁଣ୍ଡାସ୍ତୈଲସମୁକ୍ଷିତାଃ। ଵରାହେଣ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ଶିଶୁମାରେଣ ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍
ରାବଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ ତେଲ ଲଗାଇଥିଲେ; ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଏକ ଦଣ୍ଡି ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଏକ ଶିଶୁମାର ଉପରେ।
ଉଷ୍ଟ୍ରେଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ରଯାତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍। ଏକସ୍ତତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକାକୀ ଭିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଛତା ସହିତ ଦେଖିଲି।
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଗନ୍ଧାନୁଲେପନଃ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ନୃତ୍ତଗୀତୈରଲଂକୃତଃ
ସେ ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶ୍ୱେତ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ଶୈଲସଂକାଶଂ ମେଘସ୍ତନିତନିଃସ୍ଵନମ୍। ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ଗଜଂ ଦିଵ୍ଯମାସ୍ତେ ତତ୍ର ଵିଭୀଷଣଃ
ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଚାରିଦାନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା, ଭିଭୀଷଣ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୈହାଯସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଚାରିଜଣ ସଚିବ ସହିତ, ସେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଆସିଥିଲେ।
ସମାଜଶ୍ଚ ମହାନ୍ ଵୃତ୍ତୋ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନଃ। ପିବତାଂ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ରକ୍ତଵାସସାମ୍
ଏଠାରେ ବଡ଼ ଏକ ସଭା ହୋଇଥିଲା, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା; ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତ ପିଉଥିଲେ।
ଲଙ୍କା ଚେଯଂ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରା। ସାଗରେ ପତିତା ଦୃଷ୍ଟା ଭଗ୍ନଗୋପୁରତୋରଣା
ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଏହି ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଯିବା, ଭଙ୍ଗ ଗୋପୁର ଓ ତୋରଣ ସହିତ ଦେଖିଲି।
ଲଙ୍କା ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ସ୍ଵପ୍ନେ ରାଵଣେନାଭିରକ୍ଷିତା। ଦଗ୍ଧା ରାମସ୍ଯ ଦୂତେନ ଵାନରେଣ ତରସ୍ଵିନା
ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲି ଯେ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଲଙ୍କାକୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଆଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଦେଲେ।
ପୀତ୍ଵା ତୈଲଂ ପ୍ରମତ୍ତାଶ୍ଚ ପ୍ରହସନ୍ତ୍ଯୋ ମହାସ୍ଵନାଃ। ଲଙ୍କାଯାଂ ଭସ୍ମରୂକ୍ଷାଯାଂ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସଯୋଷିତଃ
ତେଲ ପିଇ ମତାଳ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସୁଥିବା ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମରେ ଢାକା ଦେଖାଗଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣାଦଯଶ୍ଚେମେ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ। ରକ୍ତଂ ନିଵସନଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଗୋମଯହ୍ରଦମ୍
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲାଲ ଗା ଛଡ଼ି ପିନ୍ଧି, ଗୋବରର ହୃଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅପଗଚ୍ଛତ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ସୀତାମାପ୍ନୋତି ରାଘଵଃ। ଘାତଯେତ୍ ପରମାମର୍ଷୀ ଯୁଷ୍ମାନ୍ ସାର୍ଧଂ ହି ରାକ୍ଷସୈଃ
ତମେମାନେ ଚାଲିଯାଅ, ନିଜେ ଦେଖ; ରାଘବ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବେ। ସେ କ୍ରୋଧରେ ତୁମେମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ନଶ୍ୱନ କରିଦେବେ।
ପ୍ରିଯାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵନଵାସମନୁଵ୍ରତାମ୍। ଭର୍ତ୍ସିତାଂ ତର୍ଜିତାଂ ଵାପି ନାନୁମଂସ୍ଯତି ରାଘଵଃ
ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ମାନ୍ୟ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ଅରଣ୍ୟବାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଧମକ ଦିଆଯିବାକୁ କେବେ ମାନିବେ ନାହିଁ।
ତଦଲଂ କ୍ରୂରଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ସାନ୍ତ୍ଵମେଵାଭିଧୀଯତାମ୍। ଅଭିଯାଚାମ ଵୈଦେହୀମେତଦ୍ଧି ମମ ରୋଚତେ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଉକ୍ତି ଚାଲିବ ନାହିଁ, ମାତ୍ର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ। ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି।
ଯସ୍ଯା ହ୍ଯେଵଂଵିଧଃ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଦୁଃଖିତାଯାଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ। ସା ଦୁଃଖୈର୍ବହୁଭିର୍ମୁକ୍ତା ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ଯାହା ଦୁଃଖରେ ଥିବାବେଳେ ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ପାଇଥାଏ।
ଭର୍ତ୍ସିତାମପି ଯାଚଧ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କିଂ ଵିଵକ୍ଷଯା। ରାଘଵାଦ୍ଧି ଭଯଂ ଘୋରଂ ରାକ୍ଷସାନାମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଅପମାନିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତମେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର। ଆଉ କଣ କହିବା ଦରକାର? ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଘବଙ୍କ ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣିପାତପ୍ରସନ୍ନା ହି ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା। ଅଲମେଷା ପରିତ୍ରାତୁଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଲୀ ନମ୍ରତାରେ ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଉପରେ ଆସିଥିବା ବଡ଼ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ।
ଅପି ଚାସ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯା ନ କିଂଚିଦୁପଲକ୍ଷଯେ। ଵିରୂପମପି ଚାଂଗେଷୁ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ବିଶାଳନୟନୀ ମହିଳାଙ୍କ ଶରୀରରେ ମୁଁ କୌଣସି ଦୋଷ କିମ୍ବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ।