ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଜଟଯା ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ସର୍ଵା ଏଵାବ୍ରୁଵନ୍ ଭୀତାସ୍ତ୍ରିଜଟାଂ ତାମିଦଂ ଵଚଃ
ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଏବେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କଥଯସ୍ଵ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପ୍ନୋଽଯଂ କୀଦୃଶୋ ନିଶି। ତାସାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍
ତୁମେ ଗତ ରାତିରେ କେମିତି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲ, ଆମକୁ କୁହ। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଏହିପରି କହିବାକୁ ଶୁଣି—
ଉଵାଚ ଵଚନଂ କାଲେ ତ୍ରିଜଟା ସ୍ଵପ୍ନସଂଶ୍ରିତମ୍। ଗଜଦନ୍ତମଯୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଶିବିକାମନ୍ତରିକ୍ଷଗାମ୍
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ତ୍ରିଜଟା ସ୍ୱପ୍ନର କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଦାନ୍ତର ତିଆରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୋଳା।'
ଯୁକ୍ତାଂ ଵାଜିସହସ୍ରେଣ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥାଯ ରାଘଵଃ। ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମାଗତଃ
'ସେହି ଦୋଳାକୁ ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଟାଣୁଥିଲେ, ରାଘବ ନିଜେ ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତାହାରେ ବସିଥିଲେ।'
ସ୍ଵପ୍ନେ ଚାଦ୍ଯ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରାଵୃତା। ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତମାସ୍ଥିତା
'ଆଜି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସୀତା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଏକ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।'
ରାମେଣ ସଂଗତା ସୀତା ଭାସ୍କରେଣ ପ୍ରଭା ଯଥା। ରାଘଵଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ମହାଗଜମ୍
'ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ର ଥାଏ। ପୁଣି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ରାଘବ ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।'
ଆରୂଢଃ ଶୈଲସଂକାଶଂ ଚକାସ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ତତସ୍ତୁ ସୂର୍ଯସଂକାଶୌ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ସ୍ଵତେଜସା
'ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ, ଦୁହେଁ ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।'
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୌ ଜାନକୀଂ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତୌ। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନଗସ୍ଯାଗ୍ରେ ହ୍ଯାକାଶସ୍ଥସ୍ଯ ଦନ୍ତିନଃ
'ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ଜାନକୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ। ତାପରେ, ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ହାତୀ ସାମ୍ନାରେ—'
ଭର୍ତ୍ରା ପରିଗୃହୀତସ୍ଯ ଜାନକୀ ସ୍କନ୍ଧମାଶ୍ରିତା। ଭର୍ତୁରଙ୍କାତ୍ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତତଃ କମଲଲୋଚନା
'ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିବା ଜାନକୀ ତାଙ୍କ ମୋଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଂକ ଉପରୁ ଲାଫି, ସେ କମଳନୟନା—'
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପରିମାର୍ଜତୀ। ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୁମାରାଭ୍ଯାମାସ୍ଥିତଃ ସ ଗଜୋତ୍ତମଃ। ସୀତଯା ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯା ଲଙ୍କାଯା ଉପରି ସ୍ଥିତଃ
'ତାଙ୍କ ହାତରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁହଁ ପୁଛୁଥିଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ସହିତ, ସେ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ବିଶାଳ ନୟନି ସୀତା ଲଙ୍କା ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ।'
ପାଣ୍ଡୁରର୍ଷଭଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାଷ୍ଟଯୁଜା ସ୍ଵଯମ୍। ଇହୋପଯାତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସୀତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା
'ପାଣ୍ଡୁର ଷଣ୍ଢ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ଏକ ଅଷ୍ଟ-ଯୁଗଳ ରଥରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ନିଜେ ସୀତା ସହ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।'
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହାଗତଃ। ତତୋଽନ୍ଯତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
'ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସିଥିଲେ। ତାପରେ ଅନ୍ୟଏଠି, ମୁଁ ସତ୍ୟବୀର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।'
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ସହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆରୁହ୍ଯ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଂନିଭମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମାଲୋଚ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଏଵଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାମୋ ଵିଷ୍ଣୁପରାକ୍ରମଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦେଖି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ ରାମ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ରାମଙ୍କ ବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା। ନ ହି ରାମୋ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦେଖିଲି; ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ କେବେ ବି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାକ୍ଷସୈର୍ଵାପି ଚାନ୍ଯୈର୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଃ ପାପଜନୈରିଵ। ରାଵଣଶ୍ଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁଣ୍ଡସ୍ତୈଲସମୁକ୍ଷିତଃ
ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିନଥାନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ଦେଖିଲି।
ରକ୍ତଵାସାଃ ପିବନ୍ମତ୍ତଃ କରଵୀରକୃତସ୍ରଜଃ। ଵିମାନାତ୍ ପୁଷ୍ପକାଦଦ୍ଯ ରାଵଣଃ ପତିତଃ କ୍ଷିତୌ
ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ମଦରେ ମତ୍ତ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, କରବୀର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ରାବଣ ଆଜି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
କୃଷ୍ଯମାଣଃ ସ୍ତ୍ରିଯା ମୁଣ୍ଡୋ ଦୃଷ୍ଟଃ କୃଷ୍ଣାମ୍ବରଃ ପୁନଃ। ରଥେନ ଖରଯୁକ୍ତେନ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ
ଏକ ଜଣା ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ, କଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲି; ଗଧା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ରଥରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଲେପ ଲଗାଇ।
ପିବଂସ୍ତୈଲଂ ହସନ୍ନୃତ୍ଯନ୍ ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଗର୍ଦଭେନ ଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତଃ
ତେଲ ପିଉଥିବା, ହସୁଥିବା, ନାଚୁଥିବା, ମନ ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ଥିବା ରାବଣ ଗଧା ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁନରେଵ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ପତିତୋଽଵାକ୍ଶିରା ଭୂମୌ ଗର୍ଦଭାଦ୍ ଭଯମୋହିତଃ
ମୁଁ ପୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଗଧାର ଭୟ ଓ ଭ୍ରମରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟା କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଗନ୍ଧଂ ଦୁଃସହଂ ଘୋରଂ ତିମିରଂ ନରକୋପମମ୍। ମଲପଙ୍କଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶୁ ମଗ୍ନସ୍ତତ୍ର ସ ରାଵଣଃ
ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଅସହ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର, ନରକ ସମାନ ମଳ ଓ କାଦରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ରାବଣ ଶୀଘ୍ର ଡୁବିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽକର୍ଦମଂ ହ୍ରଦମ୍। କଣ୍ଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରମଦା ରକ୍ତଵାସିନୀ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଗନ୍ଧା କାଦା ଭରିଥିବା ଝିଲିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ମହିଳା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
କାଲୀ କର୍ଦମଲିପ୍ତାଂଗୀ ଦିଶଂ ଯାମ୍ଯାଂ ପ୍ରକର୍ଷତି। ଏଵଂ ତତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ
କାଳୀ, ଯାହାର ଦେହ କାଦାରେ ଲେପାଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣିନେଲେ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ରାଵଣସ୍ଯ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ମୁଣ୍ଡାସ୍ତୈଲସମୁକ୍ଷିତାଃ। ଵରାହେଣ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ଶିଶୁମାରେଣ ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍
ରାବଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ମୁଣ୍ଡ ମୁଡ଼ାଇ ତେଲ ଲଗାଇଥିଲେ; ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଏକ ଦଣ୍ଡି ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଏକ ଶିଶୁମାର ଉପରେ।
ଉଷ୍ଟ୍ରେଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ରଯାତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍। ଏକସ୍ତତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକାକୀ ଭିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଛତା ସହିତ ଦେଖିଲି।
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଗନ୍ଧାନୁଲେପନଃ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ନୃତ୍ତଗୀତୈରଲଂକୃତଃ
ସେ ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶ୍ୱେତ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ଶୈଲସଂକାଶଂ ମେଘସ୍ତନିତନିଃସ୍ଵନମ୍। ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ଗଜଂ ଦିଵ୍ଯମାସ୍ତେ ତତ୍ର ଵିଭୀଷଣଃ
ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଚାରିଦାନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା, ଭିଭୀଷଣ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୈହାଯସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଚାରିଜଣ ସଚିବ ସହିତ, ସେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଆସିଥିଲେ।
ସମାଜଶ୍ଚ ମହାନ୍ ଵୃତ୍ତୋ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନଃ। ପିବତାଂ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ରକ୍ତଵାସସାମ୍
ଏଠାରେ ବଡ଼ ଏକ ସଭା ହୋଇଥିଲା, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା; ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତ ପିଉଥିଲେ।
ଲଙ୍କା ଚେଯଂ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରା। ସାଗରେ ପତିତା ଦୃଷ୍ଟା ଭଗ୍ନଗୋପୁରତୋରଣା
ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଏହି ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଯିବା, ଭଙ୍ଗ ଗୋପୁର ଓ ତୋରଣ ସହିତ ଦେଖିଲି।