ନାଜାନାଜ୍ଜୀଵତୀଂ ରାମଃ ସ ମାଂ ଭରତପୂର୍ଵଜଃ। ଜାନନ୍ତୌ ତୁ ନ କୁର୍ଯାତାଂ ନୋର୍ଵ୍ଯାଂ ହି ପରିମାର୍ଗଣମ୍
ବର୍ତ୍ତମାନ ରାମ, ଭରତଙ୍କ ଭାଇ, ମୋତେ ବଞ୍ଚିତା ବୋଲି ଜାଣିନଥିଲେ, ତେବେ ସେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଖୋଜିବେ ନାହିଁ।
ନୂନଂ ମମୈଵ ଶୋକେନ ସ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ। ଦେଵଲୋକମିତୋ ଯାତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ମହୀତଲେ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୋ ଦୁଃଖରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ସେ ଶୂରବୀର ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଧନ୍ଯା ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ମମ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଵୀରଂ ରାମଂ ରାଜୀଵଲୋଚନମ୍
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଲେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶୂରବୀର, ପଦ୍ମନୟନ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଅଥଵା ନହି ତସ୍ଯାର୍ଥୋ ଧର୍ମକାମସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ମଯା ରାମସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ଭାର୍ଯଯା ପରମାତ୍ମନଃ
କିମ୍ବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମୋତେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ରଖିବାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।
ଦୃଶ୍ଯମାନେ ଭଵେତ୍ ପ୍ରୀତିଃ ସୌହୃଦଂ ନାସ୍ତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତଃ। ନାଶଯନ୍ତି କୃତଘ୍ନାସ୍ତୁ ନ ରାମୋ ନାଶଯିଷ୍ଯତି
ଦେଖିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ମିଳନ ନାହିଁ; ଅକୃତଜ୍ଞମାନେ ସବୁ କିଛି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାମ କେବେ ଏମିତି କରିବେ ନାହିଁ।
କିଂ ଵା ମଯ୍ଯଗୁଣାଃ କେଚିତ୍ କିଂ ଵା ଭାଗ୍ଯକ୍ଷଯୋ ହି ମେ। ଯା ହି ସୀତା ଵରାର୍ହେଣ ହୀନା ରାମେଣ ଭାମିନୀ
ମୋର ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଗୁଣ ନାହିଁ କି? କିମ୍ବା ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଖରାପ ହେଲା କି? ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତି ଯୋଗ୍ୟ ସୀତା, ରାମଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇଛି।
ଶ୍ରେଯୋ ମେ ଜୀଵିତାନ୍ମର୍ତୁଂ ଵିହୀନାଯା ମହାତ୍ମନା। ରାମାଦକ୍ଲିଷ୍ଟଚାରିତ୍ରାଚ୍ଛୂରାଚ୍ଛତ୍ରୁନିବର୍ହଣାତ୍
ଏହି ମହାତ୍ମା, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର, ଶୂରବୀର ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମଙ୍କୁ ହରାଇ, ବଞ୍ଚିବାଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ମରିଯିବା ଭଲ।
ଅଥଵା ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରୌ ତୌ ଵନେ ମୂଲଫଲାଶନୌ। ଭ୍ରାତରୌ ହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ଚରନ୍ତୌ ଵନଗୋଚରୌ
କିମ୍ବା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭାଇ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଅଥଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ଛଦ୍ମନା ଘାତିତୌ ଶୂରୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
କିମ୍ବା, ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଳି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛି।
ସାହମେଵଂଵିଧେ କାଲେ ମର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵତଃ। ନ ଚ ମେ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁରସ୍ମିନ୍ ଦୁଃଖେଽତିଵର୍ତତି
ଏଭଳି ସମୟରେ, ମୁଁ ସବୁପ୍ରକାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅତି ଦୁଃଖରୁ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁନାହିଁ।
ଧନ୍ଯାଃ ଖଲୁ ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନଯଃ ସତ୍ଯସମ୍ମତାଃ। ଜିତାତ୍ମାନୋ ମହାଭାଗା ଯେଷାଂ ନ ସ୍ତଃ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ
ଏହି ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ମୁନିମାନେ, ଆତ୍ମାକୁ ଜିତିଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ।
ପ୍ରିଯାନ୍ନ ସମ୍ଭଵେଦ୍ ଦୁଃଖମପ୍ରିଯାଦଧିକଂ ଭଵେତ୍। ତାଭ୍ଯାଂ ହି ତେ ଵିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ନମସ୍ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ପ୍ରିୟ ଜିନିଷରୁ ଦୁଃଖ ଆସେ, ଅପ୍ରିୟରୁ ତ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏହି ଦୁଇଠାରୁ ଅଲଗା, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିରୋନମାନ୍ତି।
ସାହଂ ତ୍ଯକ୍ତା ପ୍ରିଯେଣୈଵ ରାମେଣ ଵିଦିତାତ୍ମନା। ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ପାପସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଗତା ଵଶମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୋର ପ୍ରିୟ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ମୁଁ ଏବେ ପାପୀ ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
thumb|ସପ୍ତଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ସପ୍ତବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାଃ ସୀତଯା ଘୋରଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। କାଶ୍ଚିଜ୍ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦାଖ୍ଯାତୁଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପାଗଳ ହୋଇଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଜଣେ ସିଧାସଳଖ ରାବଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଏହି ଖବର ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। ପୁନଃ ପରୁଷମେକାର୍ଥମନର୍ଥାର୍ଥମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ପୁଣିଥରେ ଏକେ ଅର୍ଥରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯେଦାନୀଂ ତଵାନାର୍ଯେ ସୀତେ ପାପଵିନିଶ୍ଚଯେ। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାଂସମେତଦ୍ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏ ଅନାର୍ୟ ସୀତେ, ତୁମେ ଏବେ ପାପରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛ, ଆଜି ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାହିଁଲେ ଯେପରି, ତୁମ ମାଂସ ଖାଇଦେବେ।
ସୀତାଂ ତାଭିରନାର୍ଯାଭିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂତର୍ଜିତାଂ ତଦା। ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟା ଵୃଦ୍ଧା ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ବୟସ୍କ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟା ସେଠାରେ କହିଲେ—
ଆତ୍ମାନଂ ଖାଦତାନାର୍ଯା ନ ସୀତାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯଥ। ଜନକସ୍ଯ ସୁତାମିଷ୍ଟାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ହେ ଅନାର୍ୟମାନେ, ତମେ ନିଜ ଦେହ ଖାଉ, ତମେ ଜନକଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଜଣେ ସ୍ନୁଷା ସୀତାଙ୍କୁ ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵପ୍ନୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦାରୁଣୋ ରୋମହର୍ଷଣଃ। ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାଯ ଭର୍ତୁରସ୍ଯା ଭଵାଯ ଚ
ଆଜି ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭଲ ହେବାର ଚିହ୍ନ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଜଟଯା ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ସର୍ଵା ଏଵାବ୍ରୁଵନ୍ ଭୀତାସ୍ତ୍ରିଜଟାଂ ତାମିଦଂ ଵଚଃ
ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଏବେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କଥଯସ୍ଵ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପ୍ନୋଽଯଂ କୀଦୃଶୋ ନିଶି। ତାସାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍
ତୁମେ ଗତ ରାତିରେ କେମିତି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲ, ଆମକୁ କୁହ। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଏହିପରି କହିବାକୁ ଶୁଣି—
ଉଵାଚ ଵଚନଂ କାଲେ ତ୍ରିଜଟା ସ୍ଵପ୍ନସଂଶ୍ରିତମ୍। ଗଜଦନ୍ତମଯୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଶିବିକାମନ୍ତରିକ୍ଷଗାମ୍
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ତ୍ରିଜଟା ସ୍ୱପ୍ନର କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଦାନ୍ତର ତିଆରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୋଳା।'
ଯୁକ୍ତାଂ ଵାଜିସହସ୍ରେଣ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥାଯ ରାଘଵଃ। ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମାଗତଃ
'ସେହି ଦୋଳାକୁ ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଟାଣୁଥିଲେ, ରାଘବ ନିଜେ ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତାହାରେ ବସିଥିଲେ।'
ସ୍ଵପ୍ନେ ଚାଦ୍ଯ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରାଵୃତା। ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତମାସ୍ଥିତା
'ଆଜି ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସୀତା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଏକ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।'
ରାମେଣ ସଂଗତା ସୀତା ଭାସ୍କରେଣ ପ୍ରଭା ଯଥା। ରାଘଵଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚତୁର୍ଦନ୍ତଂ ମହାଗଜମ୍
'ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ର ଥାଏ। ପୁଣି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ରାଘବ ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।'
ଆରୂଢଃ ଶୈଲସଂକାଶଂ ଚକାସ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ତତସ୍ତୁ ସୂର୍ଯସଂକାଶୌ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ସ୍ଵତେଜସା
'ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ, ଦୁହେଁ ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।'
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୌ ଜାନକୀଂ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତୌ। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନଗସ୍ଯାଗ୍ରେ ହ୍ଯାକାଶସ୍ଥସ୍ଯ ଦନ୍ତିନଃ
'ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ଜାନକୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ। ତାପରେ, ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ହାତୀ ସାମ୍ନାରେ—'
ଭର୍ତ୍ରା ପରିଗୃହୀତସ୍ଯ ଜାନକୀ ସ୍କନ୍ଧମାଶ୍ରିତା। ଭର୍ତୁରଙ୍କାତ୍ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତତଃ କମଲଲୋଚନା
'ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିବା ଜାନକୀ ତାଙ୍କ ମୋଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଂକ ଉପରୁ ଲାଫି, ସେ କମଳନୟନା—'
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପରିମାର୍ଜତୀ। ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୁମାରାଭ୍ଯାମାସ୍ଥିତଃ ସ ଗଜୋତ୍ତମଃ। ସୀତଯା ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯା ଲଙ୍କାଯା ଉପରି ସ୍ଥିତଃ
'ତାଙ୍କ ହାତରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁହଁ ପୁଛୁଥିଲେ। ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ସହିତ, ସେ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ବିଶାଳ ନୟନି ସୀତା ଲଙ୍କା ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ।'