ଅଶ୍ମସାରମିଦଂ ନୂନମଥଵାପ୍ଯଜରାମରମ୍। ହୃଦଯଂ ମମ ଯେନେଦଂ ନ ଦୁଃଖେନ ଵିଶୀର୍ଯତେ
ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ହୃଦୟ ପଥର ଭଳି କଠୋର, କିମ୍ବା ଅଜର ଓ ଅମର, ତେଣୁ ଏତେ ଦୁଃଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭାଙ୍ଗିଯାଉନାହିଁ।
ଧିଙ୍ମାମନାର୍ଯାମସତୀଂ ଯାହଂ ତେନ ଵିନା କୃତା। ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵାମି ଜୀଵିତଂ ପାପଜୀଵିକା
ମୁଁ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ଅବିଶ୍ୱାସିନୀ; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛି, ଏହି ଜୀବନ ମୋ ପାଇଁ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଚରଣେନାପି ସଵ୍ଯେନ ନ ସ୍ପୃଶେଯଂ ନିଶାଚରମ୍। ରାଵଣଂ କିଂ ପୁନରହଂ କାମଯେଯଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ମୁଁ ମୋ ବାମ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତିର ଚରା ରାବଣଙ୍କୁ ଛୁଉନଥାଏ; ତେବେ ଏମିତି ନିନ୍ଦନୀୟକୁ କେମିତି ଚାହିବି?
ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ନ ଜାନାତି ନାତ୍ମାନଂ ନାତ୍ମନଃ କୁଲମ୍। ଯୋ ନୃଶଂସସ୍ଵଭାଵେନ ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯିତୁମିଚ୍ଛତି
ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ, ନିଜକୁ, ନିଜ ବଂଶକୁ ଜାଣିନାହିଁ, ସେ ନିଷ୍ଠୁର ସ୍ୱଭାବରୁ ମୋତେ ଚାହିଁଛି।
ଛିନ୍ନା ଭିନ୍ନା ପ୍ରଭିନ୍ନା ଵା ଦୀପ୍ତା ଵାଗ୍ନୌ ପ୍ରଦୀପିତା। ରାଵଣଂ ନୋପତିଷ୍ଠେଯଂ କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଵଶ୍ଚିରମ୍
ମୁଁ କଟାଯାଏ, ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯାଏ, ତଥାପି ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ କଦାପି ମାନିବିନାହିଁ; ଏହି ଅପରିଗ୍ରହ କଥା କାହିଁକି ଆଉ ଚାଲିବ?
ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସାନୁକ୍ରୋଶଶ୍ଚ ରାଘଵଃ। ସଦ୍ଵୃତ୍ତୋ ନିରନୁକ୍ରୋଶଃ ଶଙ୍କେ ମଦ୍ଭାଗ୍ଯସଂକ୍ଷଯାତ୍
ରାଘବ ଜ୍ଞାନୀ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ସଦା ନୀତିମାନ୍, କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଭାଗ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଦୟା ଦେଉନାହିଁ ବୋଲି ଭୟ ଲାଗୁଛି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଜନସ୍ଥାନେ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ। ଏକେନୈଵ ନିରସ୍ତାନି ସ ମାଂ କିଂ ନାଭିପଦ୍ଯତେ
ଜନସ୍ଥାନରେ ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ସେ ଏକା ହାତରେ ହରାଇଥିଲେ; ତେବେ ସେ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?
ନିରୁଦ୍ଧା ରାଵଣେନାହମଲ୍ପଵୀର୍ଯେଣ ରକ୍ଷସା। ସମର୍ଥଃ ଖଲୁ ମେ ଭର୍ତା ରାଵଣଂ ହନ୍ତୁମାହଵେ
ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ; ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ।
ଵିରାଧୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଯେନ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। ରଣେ ରାମେଣ ନିହତଃ ସ ମାଂ କିଂ ନାଭିପଦ୍ଯତେ
ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିରାଧକୁ ଯେଉଁଠି ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲେ, ସେ ବିରାଧ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?
କାମଂ ମଧ୍ଯେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଲଙ୍କେଯଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣା। ନ ତୁ ରାଘଵବାଣାନାଂ ଗତିରୋଧୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ରାଘବଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
କିଂ ନୁ ତତ୍ କାରଣଂ ଯେନ ରାମୋ ଦୃଢପରାକ୍ରମଃ। ରକ୍ଷସାପହୃତାଂ ଭାର୍ଯାମିଷ୍ଟାଂ ଯୋ ନାଭିପଦ୍ଯତେ
ଏହି ଦୃଢ଼ ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯାହାକୁ ରାକ୍ଷସ ହରଣ କରିଛି, ସେଠାକୁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି—ଏହାର କ'ଣ କାରଣ?
ଇହସ୍ଥାଂ ମାଂ ନ ଜାନୀତେ ଶଙ୍କେ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ। ଜାନନ୍ନପି ସ ତେଜସ୍ଵୀ ଧର୍ଷଣାଂ ମର୍ଷଯିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଭାବୁଛି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଶାୟଦ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; କିମ୍ବା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାନ ମଣିଷ ଏହି ଅପମାନକୁ ସହିଯାଉଛନ୍ତି।
ହୃତେତି ମାଂ ଯୋଽଧିଗତ୍ଯ ରାଘଵାଯ ନିଵେଦଯେତ୍। ଗୃଧ୍ରରାଜୋଽପି ସ ରଣେ ରାଵଣେନ ନିପାତିତଃ
ମୋତେ ହରାଯାଇଛି ବୋଲି ଯିଏ ରାଘବଙ୍କୁ ଖବର ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ଗୃଧ୍ରରାଜ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଗଲେ।
କୃତଂ କର୍ମ ମହତ୍ ତେନ ମାଂ ତଥାଭ୍ଯଵପଦ୍ଯତା। ତିଷ୍ଠତା ରାଵଣଵଧେ ଵୃଦ୍ଧେନାପି ଜଟାଯୁଷା
ମୋ ପାଇଁ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧ ଜଟାୟୁ ରାବଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଦେଲେ, ସେ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିଥିଲେ।
ଯଦି ମାମିହ ଜାନୀଯାଦ୍ ଵର୍ତମାନାଂ ହି ରାଘଵଃ। ଅଦ୍ଯ ବାଣୈରଭିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କୁର୍ଯାଲ୍ଲୋକମରାକ୍ଷସମ୍
ଯଦି ରାଘବ ଏଠାରେ ମୁଁ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିଥାନ୍ତେ, ଏଠି ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁନିଆଁରୁ ଶେଷ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ।
ନିର୍ଦହେଚ୍ଚ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ନିର୍ଦହେଚ୍ଚ ମହୋଦଧିମ୍। ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ନୀଚସ୍ଯ କୀର୍ତିଂ ନାମ ଚ ନାଶଯେତ୍
ସେ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତେ, ମହାସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତେ, ଏବଂ ନିଚ ରାବଣଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ନାମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ।
ତତୋ ନିହତନାଥାନାଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ। ଯଥାହମେଵଂ ରୁଦତୀ ତଥା ଭୂଯୋ ନ ସଂଶଯଃ
ତାପରେ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତିକୁ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଘରେ ମୁଁ ଯେପରି ଏବେ କନ୍ଦୁଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କନ୍ଦିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯ ରକ୍ଷସାଂ ଲଙ୍କାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ନହି ତାଭ୍ଯାଂ ରିପୁର୍ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲଙ୍କାକୁ ଖୋଜିବା ପରେ ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇବେ; କାରଣ, ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୀବିତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଚିତାଧୂମାକୁଲପଥା ଗୃଧ୍ରମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତା। ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ଶ୍ମଶାନସଦୃଶୀ ଭଵେତ୍
ଏଠି ଶୀଘ୍ର ଏଭଳି ହେବ, ଯେଉଁଠି ଚିତାର ଧୂଆଁ ରାସ୍ତାକୁ ଢାକିଦେବ ଏବଂ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିବେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଶମ୍ଶାନ ସଦୃଶ ହୋଇଯିବ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମ୍ଯେନଂ ମନୋରଥମ୍। ଦୁଷ୍ପ୍ରସ୍ଥାନୋଽଯମାଭାତି ସର୍ଵେଷାଂ ଵୋ ଵିପର୍ଯଯଃ
ଅତି ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ଏହି ଆଶାକୁ ପୂରଣ କରିପାରିବି; ଏହି ବିଦାୟ ଦୁର୍ଲଭ ଲାଗୁଛି, ଏବଂ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ଆସୁଛି।
ନୂନଂ ଲଙ୍କା ହତେ ପାପେ ରାଵଣେ ରାକ୍ଷସାଧିପେ। ଶୋଷମେଷ୍ଯତି ଦୁର୍ଧର୍ଷା ପ୍ରମଦା ଵିଧଵା ଯଥା
ନିଶ୍ଚୟ, ଯେତେବେଳେ ପାପୀ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ବଧ ହେବେ, ତେବେ ଦୁର୍ଜୟ ଲଙ୍କା ଏକ ବିଧବା ଯେମିତି ଶୋକରେ ଶୁଷ୍କ ହେଇଯିବ।
ପୁଣ୍ଯୋତ୍ସଵସମୃଦ୍ଧା ଚ ନଷ୍ଟଭର୍ତ୍ରୀ ସରାକ୍ଷସା। ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁରୀ ଲଙ୍କା ନଷ୍ଟଭର୍ତ୍ରୀ ଯଥାଂଗନା
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ଲଙ୍କା ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିଲା, ସେହି ପୁରୀ ଏବେ ପତିହୀନା ଜନନୀ ପରି ହୋଇଯିବ।
ନୂନଂ ରାକ୍ଷସକନ୍ଯାନାଂ ରୁଦତୀନାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ନଚିରାଦେଵ ଦୁଃଖାର୍ତାନାମିହ ଧ୍ଵନିମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ଏଠି ଘରେ ଘରେ ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଲୁଚାଇ କନ୍ଦୁଥିବା ରାକ୍ଷସ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର କନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ସୁଣିପାରିବି।
ସାନ୍ଧକାରା ହତଦ୍ଯୋତା ହତରାକ୍ଷସପୁଂଗଵା। ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁରୀ ଲଙ୍କା ନିର୍ଦଗ୍ଧା ରାମସାଯକୈଃ
ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ତାଙ୍କର ତେଜ ନାଶ ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି—ଏଭଳି ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଦହିଯିବ।
ଯଦି ନାମ ସ ଶୂରୋ ମାଂ ରାମୋ ରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନଃ। ଜାନୀଯାଦ୍ ଵର୍ତମାନାଂ ଯାଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ଯଦି ସେ ଶୂରବୀର ରାମ, ରକ୍ତ ଆଖି ଥିବା, ମୋତେ ଏଠି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରେ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିଥାନ୍ତେ!
ଅନେନ ତୁ ନୃଶଂସେନ ରାଵଣେନାଧମେନ ମେ। ସମଯୋ ଯସ୍ତୁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ରୁର ଓ ନିଚ ରାବଣ ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ସେହି ସମୟ ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଆସିଯାଇଛି।
ସ ଚ ମେ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁରସ୍ମିନ୍ ଦୁଷ୍ଟେନ ଵର୍ତତେ। ଅକାର୍ଯଂ ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ନୈର୍ଋତାଃ ପାପକାରିଣଃ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୃତ୍ୟୁ ଏବେ ଆସିଛି; ଏହି ପାପୀ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୂଷ୍ଟମାନେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଧର୍ମାତ୍ ତୁ ମହୋତ୍ପାତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ହି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍। ନୈତେ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନନ୍ତି ରାକ୍ଷସାଃ ପିଶିତାଶନାଃ
ଏବେ ଅଧର୍ମରୁ ବଡ ଦୁର୍ଗତି ହେବ; ଏହି ମାଂସ ଖାଉଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଧର୍ମ କ'ଣ ତାହା ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।
ଧ୍ରୁଵଂ ମାଂ ପ୍ରାତରାଶାର୍ଥଂ ରାକ୍ଷସଃ କଲ୍ପଯିଷ୍ଯତି। ସାହଂ କଥଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଂ ଵିନା ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍
ନିଶ୍ଚୟ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ପ୍ରଭାତର ଖାଦ୍ୟ ବାନେଇବ; ମୁଁ କିପରି ମୋ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ଏହି ଦୁଃଖ ସହିବି?
ରାମଂ ରକ୍ତାନ୍ତନଯନମପଶ୍ଯନ୍ତୀ ସୁଦୁଃଖିତା। କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଦେଵଂ ପଶ୍ଯେଯଂ ପତିନା ଵିନା
ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖରେ ରହି, ରାମଙ୍କ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଆଖି ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ପତି ବିନା ଯମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବି।