ଦିଵ୍ଯାଂଗରାଗା ଵୈଦେହି ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଲୋକାନାଂ ସର୍ଵେଷାମୀଶ୍ଵରୀ ଭଵ
ହେ ବୈଦେହୀ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧି, ଆଜିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଣୀ ହେଉ।
ଅଗ୍ନେଃ ସ୍ଵାହା ଯଥା ଦେଵୀ ଶଚୀ ଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶୋଭନେ। କିଂ ତେ ରାମେଣ ଵୈଦେହି କୃପଣେନ ଗତାଯୁଷା
ଯେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶଚୀ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏ ଶୋଭାବତୀ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖୀ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିବା ରାମଙ୍କୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?
ଏତଦୁକ୍ତଂ ଚ ମେ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦି ତ୍ଵଂ ନ କରିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତୁମେ ଯଦି ଏହା କରିବାକୁ ମନା କର, ତେବେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବୁ।
ଅନ୍ଯା ତୁ ଵିକଟା ନାମ ଲମ୍ବମାନପଯୋଧରା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ କୁପିତା ସୀତାଂ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ତର୍ଜତୀ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଯାହାର ନାମ ବିକଟା, ଲମ୍ବା ଛାତି ଥିଲା, ସେ କ୍ରୋଧରେ ମୁଠି ଉଠାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ।
ବହୂନ୍ଯପ୍ରତିରୂପାଣି ଵଚନାନି ସୁଦୁର୍ମତେ। ଅନୁକ୍ରୋଶାନ୍ମୃଦୁତ୍ଵାଚ୍ଚ ସୋଢାନି ତଵ ମୈଥିଲି
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଖରାପ ମନର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟା ଓ କମଳତା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଅନେକ ଅଉଚିତ୍ୟହୀନ କଥାକୁ ଆମେ ସହିଛୁ।
ନ ଚ ନଃ କୁରୁଷେ ଵାକ୍ଯଂ ହିତଂ କାଲପୁରସ୍କୃତମ୍। ଆନୀତାସି ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପାରମନ୍ଯୈର୍ଦୁରାସଦମ୍
ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା ଆମେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୁଣୁନାହାଁ; ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ପାର ଯାହାଁ ଅନ୍ୟମାନେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଆଣାଯାଇଛ।
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଘୋରେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଚାସି ମୈଥିଲି। ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ମାଭିସ୍ତ୍ଵଭିରକ୍ଷିତା
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ; ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ଆମେ ତୁମକୁ ରଖିଛୁ ଓ ରକ୍ଷା କରୁଛୁ।
ନ ତ୍ଵାଂ ଶକ୍ତଃ ପରିତ୍ରାତୁମପି ସାକ୍ଷାତ୍ ପୁରଂଦରଃ। କୁରୁଷ୍ଵ ହିତଵାଦିନ୍ଯା ଵଚନଂ ମମ ମୈଥିଲି
ସ୍ୱୟଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମୈଥିଳୀ, ମୁଁ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କହୁଛି।
ଅଲମଶ୍ରୁନିପାତେନ ତ୍ଯଜ ଶୋକମନର୍ଥକମ୍। ଭଜ ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରହର୍ଷଂ ଚ ତ୍ଯଜନ୍ତୀ ନିତ୍ଯଦୈନ୍ଯତାମ୍
ଏତେ ଅଶ୍ରୁ ପକାଇବା ଚାଲିଲା; ଏହି ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼। ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସି ଧର, ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହିବାକୁ ଛାଡ଼।
ସୀତେ ରାକ୍ଷସରାଜେନ ପରିକ୍ରୀଡ ଯଥାସୁଖମ୍। ଜାନୀମହେ ଯଥା ଭୀରୁ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯୌଵନମଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ସୀତା, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ସହ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଖେଳ; ଆମେ ଜାଣିଛୁ, ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ତୁମେ ଜାଣ, ଜୀବନର ଯୌବନ ନାସ୍ଥାୟୀ।
ଯାଵନ୍ନ ତେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାମେତ୍ ତାଵତ୍ ସୁଖମଵାପ୍ନୁହି। ଉଦ୍ଯାନାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ପର୍ଵତୋପଵନାନି ଚ
ତୁମର ସମୟ ଯାଏଁ ଅଛି, ସେଯାଏଁ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର; ରମଣୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପବନ ତୁମ ପାଇଁ ଅଛି।
ସହ ରାକ୍ଷସରାଜେନ ଚର ତ୍ଵଂ ମଦିରେକ୍ଷଣେ। ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରାଣି ତେ ଦେଵି ଵଶେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ସୁନ୍ଦରି
ମଦଭରା ନୟନ ଥିବା ତୁମେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ସହ ଘୁର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ହଜାର ହଜାର ଜଣ ଜନାନୀ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିବେ।
ରାଵଣଂ ଭଜ ଭର୍ତାରଂ ଭର୍ତାରଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଵା ତେ ହୃଦଯଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ମୈଥିଲି
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତା ରାବଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଭର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ନହେଲେ, ମୈଥିଳୀ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟ ଫାଡ଼ି ଖାଇଦେବି।
ଯଦି ମେ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ନ ଯଥାଵତ୍ କରିଷ୍ଯସି। ତତଶ୍ଚଣ୍ଡୋଦରୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ କ୍ରୂରଦର୍ଶନା
ମୁଁ ଯେପରି କହିଛି, ସେପରି କରିନଥିଲେ, ତେବେ ଚଣ୍ଡୋଦରୀ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ—
ଭ୍ରାମଯନ୍ତୀ ମହଚ୍ଛୂଲମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଇମାଂ ହରିଣଶାଵାକ୍ଷୀଂ ତ୍ରାସୋତ୍କମ୍ପପଯୋଧରାମ୍
ବଡ଼ ଶୂଳ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଏହି କଥା କହିଲା: 'ଏହି ହରିଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ଛାତି ଥିବା ଏହିଁ—'
ରାଵଣେନ ହୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୌର୍ହୃଦୋ ମେ ମହାନଯମ୍। ଯକୃତ୍ପ୍ଲୀହଂ ମହତ୍ କ୍ରୋଡଂ ହୃଦଯଂ ଚ ସବନ୍ଧନମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯିବା ସୀତାକୁ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ରୋଷ ଜନ୍ମିଛି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଯକୃତ, ପ୍ଲୀହା, ବଡ଼ ହୃଦୟ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତ୍ର ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ଗାତ୍ରାଣ୍ଯପି ତଥା ଶୀର୍ଷଂ ଖାଦେଯମିତି ମେ ମତିଃ। ତତସ୍ତୁ ପ୍ରଘସା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର ଅଂଗ ଓ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଖାଇବି, ଏହି ମୋ ମନରେ ଆଛି; ତାପରେ ପ୍ରଘସା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲା—
କଣ୍ଠମସ୍ଯା ନୃଶଂସାଯାଃ ପୀଡଯାମଃ କିମାସ୍ଯତେ। ନିଵେଦ୍ଯତାଂ ତତୋ ରାଜ୍ଞେ ମାନୁଷୀ ସା ମୃତେତି ହ
ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ଜନାନୀର ଗଳା ଚେପି ଦେବା; ଏତେ ଦେର କାହିଁକି? ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ କୁହିବା, ଏହି ମାନବୀ ମରିଗଲା।
ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ ସଂଦେହଃ ଖାଦତେତି ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି। ତତସ୍ତ୍ଵଜାମୁଖୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ କହିବେ, 'ଏହାକୁ ଖାଅ।' ତାପରେ ଅଜାମୁଖୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲା—
ଵିଶସ୍ଯେମାଂ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ ସମାନ୍ କୁରୁତ ପିଣ୍ଡକାନ୍। ଵିଭଜାମ ତତଃ ସର୍ଵା ଵିଵାଦୋ ମେ ନ ରୋଚତେ
ଏହାକୁ କାଟି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାଗ କରିଦିଅ; ଏହାକୁ ବାଣ୍ଟିଦେବା, କାରଣ ମୋତେ ବିବାଦ ଭଲ ଲାଗେନି।
ପେଯମାନୀଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ବହୁ। ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତୁରନ୍ତ ପାନୀୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲମାଳା ଆଣ; ତାପରେ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲା—
ଅଜାମୁଖ୍ଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ଵୈ ତଦେଵ ମମ ରୋଚତେ। ସୁରା ଚାନୀଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସର୍ଵଶୋକଵିନାଶିନୀ
ଅଜାମୁଖୀ ଯାହା କହିଛି, ସେଇ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗିଛି; ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ମଦ ଆଣ।
ମାନୁଷଂ ମାଂସମାସ୍ଵାଦ୍ଯ ନୃତ୍ଯାମୋଽଥ ନିକୁମ୍ଭିଲାମ୍। ଏଵଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ସା ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା। ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ଵିରୂପାଭିର୍ଧୈର୍ଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରୋଦିତି
ମାନବ ମାଂସ ଖାଇବା ପରେ ଆମେ ନିକୁମ୍ଭିଳାରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା — ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ, ସେ ଆପଣଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିପକିଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅଥ ତାସାଂ ଵଦନ୍ତୀନାଂ ପରୁଷଂ ଦାରୁଣଂ ବହୁ। ରାକ୍ଷସୀନାମସୌମ୍ଯାନାଂ ରୁରୋଦ ଜନକାତ୍ମଜା
ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର କଥା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ବହୁ ଥର କହିବା ସମୟରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିପକିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଵୈଦେହୀ ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ମନସ୍ଵିନୀ। ଉଵାଚ ପରମତ୍ରସ୍ତା ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା
ଏପରି ଭାବରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କହିଲେ, ମନୋବଳଶାଳି ବୈଦେହୀ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।
ନ ମାନୁଷୀ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି। କାମଂ ଖାଦତ ମାଂ ସର୍ଵା ନ କରିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵଚଃ
ମାନବ ଜନାନୀ କେବେ ରାକ୍ଷସର ଘରେ ଘରବାସିଣୀ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମୋତେ ଖାଅ, ମୁଁ କିଛି ମନା କରିବିନି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା କଥା କେବେ ମାନିବିନି।
ସା ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯଗତା ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା। ନ ଶର୍ମ ଲେଭେ ଶୋକାର୍ତା ରାଵଣେନେଵ ଭର୍ତ୍ସିତା
ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ସୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଶାନ୍ତି ମିଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵେପତେ ସ୍ମାଧିକଂ ସୀତା ଵିଶନ୍ତୀଵାଂଗମାତ୍ମନଃ। ଵନେ ଯୂଥପରିଭ୍ରଷ୍ଟା ମୃଗୀ କୋକୈରିଵାର୍ଦିତା
ସୀତା ଅତିରିକ୍ତ ଭୟରେ କମ୍ପିଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ଦେହ ଛାଡ଼ିଯିବେ; ଜଣେ ମୃଗୀ ଯେପରି ଝୁଣ୍ଡଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ କାଉଁଡ଼ାମାନେ ତାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେପରି।
ସା ତ୍ଵଶୋକସ୍ଯ ଵିପୁଲାଂ ଶାଖାମାଲମ୍ବ୍ଯ ପୁଷ୍ପିତାମ୍। ଚିନ୍ତଯାମାସ ଶୋକେନ ଭର୍ତାରଂ ଭଗ୍ନମାନସା
ସେ ଏକ ଫୁଲିଥିବା ବଡ଼ ଅଶୋକ ଶାଖାକୁ ଧରି, ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମନରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।