ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵସୁଭୋକ୍ତାରଂ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍। ଭର୍ତାରମୁପସଂଗମ୍ଯ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ତିନି ଲୋକର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ କାଟ।
ମାନୁଷୀ ମାନୁଷଂ ତଂ ତୁ ରାମମିଚ୍ଛସି ଶୋଭନେ। ରାଜ୍ଯାଦ୍ ଭ୍ରଷ୍ଟମସିଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଵିକ୍ଲଵନ୍ତମନିନ୍ଦିତେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସେଇ ମାନବ ରାମଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଛ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଫଳ ଏବଂ ମନମରା ଅଛନ୍ତି, ହେ ନିର୍ମଳା।
ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତା ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣା। ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ସୀତାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକୁଁ ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଦିଦଂ ଲୋକଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟମୁଦାହରତ ସଂଗତାଃ। ନୈତନ୍ମନସି ଵାକ୍ଯଂ ମେ କିଲ୍ବିଷଂ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ତୁମେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯେଉଁ ଘୃଣିତ କଥା କହୁଛ, ସେଇ ପାପ କଥା ମୋ ମନରେ ରହେନାହିଁ।
ନ ମାନୁଷୀ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି। କାମଂ ଖାଦତ ମାଂ ସର୍ଵା ନ କରିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵଚଃ
ମାନବୀ ଜଣେ କେବେ ରାକ୍ଷସର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେମାନେ ଚାହିଲେ ମୋତେ ଖାଇଦିଅ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କ କଥା କେବେ ମାନିବିନାହିଁ।
ଦୀନୋ ଵା ରାଜ୍ଯହୀନୋ ଵା ଯୋ ମେ ଭର୍ତା ସ ମେ ଗୁରୁଃ। ତଂ ନିତ୍ଯମନୁରକ୍ତାସ୍ମି ଯଥା ସୂର୍ଯଂ ସୁଵର୍ଚଲା
ମୋ ପତି ଦୁଃଖୀ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟହୀନ ହେଉନ୍, ସେଇ ମୋ ପ୍ରଭୁ; ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଏ, ଯେପରି ସୁବର୍ଚ୍ଚଳା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ।
ଯଥା ଶଚୀ ମହାଭାଗା ଶକ୍ରଂ ସମୁପତିଷ୍ଠତି। ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ରୋହିଣୀ ଶଶିନଂ ଯଥା
ଯେପରି ଶଚୀ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଅରୁନ୍ଧତୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି,
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଯଥାଗସ୍ତ୍ଯଂ ସୁକନ୍ଯା ଚ୍ଯଵନଂ ଯଥା। ସାଵିତ୍ରୀ ସତ୍ଯଵନ୍ତଂ ଚ କପିଲଂ ଶ୍ରୀମତୀ ଯଥା
ଯେପରି ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ସୁକନ୍ୟା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ, ସାବିତ୍ରୀ ସତ୍ୟବାନ୍ତୁଙ୍କୁ ଏବଂ ଶ୍ରୀମତୀ କପିଳଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି,
ସୌଦାସଂ ମଦଯନ୍ତୀଵ କେଶିନୀ ସଗରଂ ଯଥା। ନୈଷଧଂ ଦମଯନ୍ତୀଵ ଭୈମୀ ପତିମନୁଵ୍ରତା
ଯେପରି ମଦୟନ୍ତୀ ସୌଦାସଙ୍କୁ, କେଶିନୀ ସଗରଙ୍କୁ, ଦମୟନ୍ତୀ ନଳଙ୍କୁ ଏବଂ ଭୈମୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସେବା କରନ୍ତି,
ତଥାହମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରଂ ରାମଂ ପତିମନୁଵ୍ରତା। ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତି ସ୍ମ ପରୁଷୈର୍ଵାକ୍ଯୈ ରାଵଣଚୋଦିତାଃ
ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସେବା କରେ। ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାବଣଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ କଠୋର କଥା କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ।
ଅଵଲୀନଃ ସ ନିର୍ଵାକ୍ଯୋ ହନୁମାନ୍ ଶିଂଶପାଦ୍ରୁମେ। ସୀତାଂ ସଂତର୍ଜଯନ୍ତୀସ୍ତା ରାକ୍ଷସୀରଶୃଣୋତ୍ କପିଃ
ହନୁମାନ୍ ଶିଂଶପା ଗଛରେ ଲୁଚି ଏବଂ ନିରବ ରହି, ସେଇ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଉଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେ।
ତାମଭିକ୍ରମ୍ଯ ସଂରବ୍ଧା ଵେପମାନାଂ ସମନ୍ତତଃ। ଭୃଶଂ ସଂଲିଲିହୁର୍ଦୀପ୍ତାନ୍ ପ୍ରଲମ୍ବାନ୍ ଦଶନଚ୍ଛଦାନ୍
ସେମାନେ ଚାରିପଟେଠାରୁ ରାଗରେ ଦୌଡ଼ିଆସି, ଭୟଭୀତ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୀବ୍ର ଭାବରେ ନିଜ ଲମ୍ବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦାନ୍ତକୁ ଚାଟିଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯାଶୁ ପରଶ୍ଵଧାନ୍। ନେଯମର୍ହତି ଭର୍ତାରଂ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁହାଡ଼ି ଧରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଏହିଝିଅ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ସା ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଭୀମାଭୀ ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ଵରାଂଗନା। ସା ବାଷ୍ପମପମାର୍ଜନ୍ତୀ ଶିଂଶପାଂ ତାମୁପାଗମତ୍
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଧମକ ଦେଉଥିବା ସେଇ ମହିଳା, ନିଜ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଚି, ଶିଂଶପା ଗଛ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଶିଂଶପାଂ ସୀତା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସମାଵୃତା। ଅଭିଗମ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ତସ୍ଥୌ ଶୋକପରିପ୍ଲୁତା
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ସୀତା, ଶିଂଶପା ଗଛ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏହି ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁଅଳି ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଭିଜି ଉଭା ରହିଲେ।
ତାଂ କୃଶାଂ ଦୀନଵଦନାଂ ମଲିନାମ୍ବରଵାସିନୀମ୍। ଭର୍ତ୍ସଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ଭୀମା ରାକ୍ଷସ୍ଯସ୍ତାଃ ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଚାରିପଟେଠାରୁ, ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ଏବଂ ମେଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଶୋକାକୁଳ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଵିନତା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଭୀମଦର୍ଶନା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ କୁପିତାକାରା କରାଲା ନିର୍ଣତୋଦରୀ
ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କୁପିତ ମୁହଁ ଏବଂ ଅପଚାରିତ ପେଟ ଥିବା ଭିନତା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ।
ସୀତେ ପର୍ଯାପ୍ତମେତାଵଦ୍ ଭର୍ତୁଃ ସ୍ନେହଃ ପ୍ରଦର୍ଶିତଃ। ସର୍ଵତ୍ରାତିକୃତଂ ଭଦ୍ରେ ଵ୍ଯସନାଯୋପକଲ୍ପତେ
ସୀତେ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରେମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖାଯାଇଛି; ଏଠିଏଠି ଅତିରିକ୍ତ କିଛି କଲେ ଦୁଃଖ ଆଣେ।
ପରିତୁଷ୍ଟାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାନୁଷସ୍ତେ କୃତୋ ଵିଧିଃ। ମମାପି ତୁ ଵଚଃ ପଥ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯାଃ କୁରୁ ମୈଥିଲି
ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତୁମ ଭଲ ହେଉ। ମାନବୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଛି। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ, ଯାହା ଭଲ, ତାହା କର।
ରାଵଣଂ ଭଜ ଭର୍ତାରଂ ଭର୍ତାରଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଵିକ୍ରାନ୍ତମାପତନ୍ତଂ ଚ ସୁରେଶମିଵ ଵାସଵମ୍
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କୁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଦିଵ୍ଯାଂଗରାଗା ଵୈଦେହି ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଲୋକାନାଂ ସର୍ଵେଷାମୀଶ୍ଵରୀ ଭଵ
ହେ ବୈଦେହୀ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧି, ଆଜିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଣୀ ହେଉ।
ଅଗ୍ନେଃ ସ୍ଵାହା ଯଥା ଦେଵୀ ଶଚୀ ଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶୋଭନେ। କିଂ ତେ ରାମେଣ ଵୈଦେହି କୃପଣେନ ଗତାଯୁଷା
ଯେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶଚୀ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏ ଶୋଭାବତୀ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖୀ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିବା ରାମଙ୍କୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?
ଏତଦୁକ୍ତଂ ଚ ମେ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦି ତ୍ଵଂ ନ କରିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତୁମେ ଯଦି ଏହା କରିବାକୁ ମନା କର, ତେବେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବୁ।
ଅନ୍ଯା ତୁ ଵିକଟା ନାମ ଲମ୍ବମାନପଯୋଧରା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ କୁପିତା ସୀତାଂ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ତର୍ଜତୀ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଯାହାର ନାମ ବିକଟା, ଲମ୍ବା ଛାତି ଥିଲା, ସେ କ୍ରୋଧରେ ମୁଠି ଉଠାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ।
ବହୂନ୍ଯପ୍ରତିରୂପାଣି ଵଚନାନି ସୁଦୁର୍ମତେ। ଅନୁକ୍ରୋଶାନ୍ମୃଦୁତ୍ଵାଚ୍ଚ ସୋଢାନି ତଵ ମୈଥିଲି
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଖରାପ ମନର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟା ଓ କମଳତା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଅନେକ ଅଉଚିତ୍ୟହୀନ କଥାକୁ ଆମେ ସହିଛୁ।
ନ ଚ ନଃ କୁରୁଷେ ଵାକ୍ଯଂ ହିତଂ କାଲପୁରସ୍କୃତମ୍। ଆନୀତାସି ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପାରମନ୍ଯୈର୍ଦୁରାସଦମ୍
ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା ଆମେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୁଣୁନାହାଁ; ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ପାର ଯାହାଁ ଅନ୍ୟମାନେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଆଣାଯାଇଛ।
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଘୋରେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଚାସି ମୈଥିଲି। ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ମାଭିସ୍ତ୍ଵଭିରକ୍ଷିତା
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ; ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ଆମେ ତୁମକୁ ରଖିଛୁ ଓ ରକ୍ଷା କରୁଛୁ।
ନ ତ୍ଵାଂ ଶକ୍ତଃ ପରିତ୍ରାତୁମପି ସାକ୍ଷାତ୍ ପୁରଂଦରଃ। କୁରୁଷ୍ଵ ହିତଵାଦିନ୍ଯା ଵଚନଂ ମମ ମୈଥିଲି
ସ୍ୱୟଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମୈଥିଳୀ, ମୁଁ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କହୁଛି।
ଅଲମଶ୍ରୁନିପାତେନ ତ୍ଯଜ ଶୋକମନର୍ଥକମ୍। ଭଜ ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରହର୍ଷଂ ଚ ତ୍ଯଜନ୍ତୀ ନିତ୍ଯଦୈନ୍ଯତାମ୍
ଏତେ ଅଶ୍ରୁ ପକାଇବା ଚାଲିଲା; ଏହି ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼। ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସି ଧର, ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହିବାକୁ ଛାଡ଼।
ସୀତେ ରାକ୍ଷସରାଜେନ ପରିକ୍ରୀଡ ଯଥାସୁଖମ୍। ଜାନୀମହେ ଯଥା ଭୀରୁ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯୌଵନମଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ସୀତା, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ସହ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଖେଳ; ଆମେ ଜାଣିଛୁ, ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ତୁମେ ଜାଣ, ଜୀବନର ଯୌବନ ନାସ୍ଥାୟୀ।