ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ସୀତେ ନ ବହୁ ମନ୍ଯସେ
ହେ ସୀତା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ।
ତତସ୍ତ୍ଵେକଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସୀତାଂ କରତଲୋଦରୀମ୍
ତାପରେ, ଏକଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ, ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ହାତରେ ପେଟ ଧରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଷଣ୍ଣାଂ ତୁ ଚତୁର୍ଥୋଽଯଂ ପ୍ରଜାପତିଃ। ମାନସୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଛଅ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହେଁ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରଜାପତି, ଯାହାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷିର୍ମାନସଃ ସୁତଃ। ନାମ୍ନା ସ ଵିଶ୍ରଵା ନାମ ପ୍ରଜାପତିସମପ୍ରଭଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜସ୍ବୀ, ମନସ୍ପୁତ୍ର ମହାର୍ଷି, ନାମରେ ବିଶ୍ରବା, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ହେଉଛନ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର ରାବଣ। ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ମଯୋକ୍ତଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ଵାକ୍ଯଂ କିଂ ନାନୁମନ୍ଯସେ। ତତୋ ହରିଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ମୋର କଥା, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, କାହିଁକି ତୁମେ ମନେ ପକାଉନାହାଁ? ତାପରେ ହରିଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ।
ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କୋପାନ୍ମାର୍ଜାରସଦୃଶେକ୍ଷଣା। ଯେନ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ବିଲାକୁଥିବା, ବିଲାଇ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ଆଖି ଖୋଲି କହିଲେ: 'ଯିଏ ତିରିସିଏ ଦେବତା ଓ ଦେବରାଜାକୁ ଜିତିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି। ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ବଲିନୋ ଵୀର୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ କିଂ ନ ଲିପ୍ସସେ
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ?
ପ୍ରିଯାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ମହାବଲଃ। ସର୍ଵାସାଂ ଚ ମହାଭାଗାଂ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଆଦରିତ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ହେ ସଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତୁମେ, ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ସମୃଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରେଣ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରଂ ତଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ସହସ୍ର ନାରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଛାଡ଼ି ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ଅନ୍ଯା ତୁ ଵିକଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଅସକୃଦ୍ ଭୀମଵୀର୍ଯେଣ ନାଗା ଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନିର୍ଜିତାଃ ସମରେ ଯେନ ସ ତେ ପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗତଃ
ତାପରେ ବିକଟା ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ: 'ଯାହାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ହାତୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୁନିପୁନି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କିମର୍ଥଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ନେଚ୍ଛସେଽଧମେ
ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁନାହଁ, ହେ ନିମ୍ନତମ?
ତତସ୍ତାଂ ଦୁର୍ମୁଖୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଯସ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ନ ତପତି ଭୀତୋ ଯସ୍ଯ ସ ମାରୁତଃ। ନ ଵାତି ସ୍ମାଯତାପାଙ୍ଗି କିଂ ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନ ତିଷ୍ଠସେ
ତାପରେ ଦୁର୍ମୁଖୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ: 'ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କ ଭୟରେ ପବନ ବହେନାହିଁ, ହେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ତୁମେ କାହିଁକି ସେଠାରେ ରହୁନାହଁ?'
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ତରଵୋ ମୁମୁଚୁର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଭଯାତ୍। ଶୈଲାଃ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ ପାନୀଯଂ ଜଲଦାଶ୍ଚ ଯଦେଚ୍ଛତି
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ମାନେ ପାଣି ଛାଡ଼ନ୍ତି, ମେଘମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ନୈର୍ଋତରାଜସ୍ଯ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଭାମିନି। କିଂ ତ୍ଵଂ ନ କୁରୁଷେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ରାଵଣସ୍ଯ ହି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ମନ ନିଷ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି କରୁନାହଁ?
ସାଧୁ ତେ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଦେଵି କଥିତଂ ସାଧୁ ଭାମିନି। ଗୃହାଣ ସୁସ୍ମିତେ ଵାକ୍ଯମନ୍ଯଥା ନ ଭଵିଷ୍ଯସି
ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠିକ୍ ଏବଂ ଭଲ; ହେ ମୃଦୁହାସିନୀ, ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ନହେଲେ ତୁମେ ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।
thumb|ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଚବିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତଃ ସୀତାଂ ସମସ୍ତାସ୍ତା ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଵିକୃତାନନାଃ। ପରୁଷଂ ପରୁଷାନର୍ହାମୂଚୁସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବିକୃତ ମୁହଁଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ କଠୋର ଏବଂ ଅନୁଚିତ କଥା କହିଲେ, ସେଇ କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ ଥିଲା।
କିଂ ତ୍ଵମନ୍ତଃପୁରେ ସୀତେ ସର୍ଵଭୂତମନୋରମେ। ମହାର୍ହଶଯନୋପେତେ ନ ଵାସମନୁମନ୍ଯସେ
ହେ ସୀତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ସମ୍ମତି ଦେଉନାହଁ?
ମାନୁଷୀ ମାନୁଷସ୍ଯୈଵ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ବହୁ ମନ୍ଯସେ। ପ୍ରତ୍ଯାହର ମନୋ ରାମାନ୍ନୈଵଂ ଜାତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ମାନବୀ ହୋଇ ମାନବ ପତି ହେବାକୁ ବେଶି ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଛ; ତୁମ ମନକୁ ରାମଙ୍କୁ ଠାରୁ ଫେରାଇ ନିଅ—ଏପରି କିଛି କେବେ ହେବେ ନାହିଁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵସୁଭୋକ୍ତାରଂ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍। ଭର୍ତାରମୁପସଂଗମ୍ଯ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ତିନି ଲୋକର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ କାଟ।
ମାନୁଷୀ ମାନୁଷଂ ତଂ ତୁ ରାମମିଚ୍ଛସି ଶୋଭନେ। ରାଜ୍ଯାଦ୍ ଭ୍ରଷ୍ଟମସିଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଵିକ୍ଲଵନ୍ତମନିନ୍ଦିତେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସେଇ ମାନବ ରାମଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଛ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଫଳ ଏବଂ ମନମରା ଅଛନ୍ତି, ହେ ନିର୍ମଳା।
ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତା ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣା। ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ସୀତାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକୁଁ ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଦିଦଂ ଲୋକଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟମୁଦାହରତ ସଂଗତାଃ। ନୈତନ୍ମନସି ଵାକ୍ଯଂ ମେ କିଲ୍ବିଷଂ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ତୁମେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯେଉଁ ଘୃଣିତ କଥା କହୁଛ, ସେଇ ପାପ କଥା ମୋ ମନରେ ରହେନାହିଁ।
ନ ମାନୁଷୀ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି। କାମଂ ଖାଦତ ମାଂ ସର୍ଵା ନ କରିଷ୍ଯାମି ଵୋ ଵଚଃ
ମାନବୀ ଜଣେ କେବେ ରାକ୍ଷସର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେମାନେ ଚାହିଲେ ମୋତେ ଖାଇଦିଅ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କ କଥା କେବେ ମାନିବିନାହିଁ।
ଦୀନୋ ଵା ରାଜ୍ଯହୀନୋ ଵା ଯୋ ମେ ଭର୍ତା ସ ମେ ଗୁରୁଃ। ତଂ ନିତ୍ଯମନୁରକ୍ତାସ୍ମି ଯଥା ସୂର୍ଯଂ ସୁଵର୍ଚଲା
ମୋ ପତି ଦୁଃଖୀ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟହୀନ ହେଉନ୍, ସେଇ ମୋ ପ୍ରଭୁ; ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଏ, ଯେପରି ସୁବର୍ଚ୍ଚଳା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ।
ଯଥା ଶଚୀ ମହାଭାଗା ଶକ୍ରଂ ସମୁପତିଷ୍ଠତି। ଅରୁନ୍ଧତୀ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ରୋହିଣୀ ଶଶିନଂ ଯଥା
ଯେପରି ଶଚୀ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଅରୁନ୍ଧତୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି,
ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଯଥାଗସ୍ତ୍ଯଂ ସୁକନ୍ଯା ଚ୍ଯଵନଂ ଯଥା। ସାଵିତ୍ରୀ ସତ୍ଯଵନ୍ତଂ ଚ କପିଲଂ ଶ୍ରୀମତୀ ଯଥା
ଯେପରି ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ସୁକନ୍ୟା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ, ସାବିତ୍ରୀ ସତ୍ୟବାନ୍ତୁଙ୍କୁ ଏବଂ ଶ୍ରୀମତୀ କପିଳଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି,
ସୌଦାସଂ ମଦଯନ୍ତୀଵ କେଶିନୀ ସଗରଂ ଯଥା। ନୈଷଧଂ ଦମଯନ୍ତୀଵ ଭୈମୀ ପତିମନୁଵ୍ରତା
ଯେପରି ମଦୟନ୍ତୀ ସୌଦାସଙ୍କୁ, କେଶିନୀ ସଗରଙ୍କୁ, ଦମୟନ୍ତୀ ନଳଙ୍କୁ ଏବଂ ଭୈମୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସେବା କରନ୍ତି,
ତଥାହମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵରଂ ରାମଂ ପତିମନୁଵ୍ରତା। ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତି ସ୍ମ ପରୁଷୈର୍ଵାକ୍ଯୈ ରାଵଣଚୋଦିତାଃ
ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସେବା କରେ। ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାବଣଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ କଠୋର କଥା କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ।