ଵିଵର୍ଣଯା କୃପଣଯା ମାନୁଷ୍ଯା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। ନୂନମସ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ନ ଦେଵା ଭୋଗସତ୍ତମାନ୍
ଏହି ରଙ୍ଗହୀନ, ଦୁଃଖିତ ମାନବୀ ସହ ଆପଣ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ମହାରାଜ? ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଵିଦଧତ୍ଯମରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଵ ବାହୁବଲାର୍ଜିତାନ୍। ଅକାମାଂ କାମଯାନସ୍ଯ ଶରୀରମୁପତପ୍ଯତେ
ଅମରମାନେ ତୁମର ବଳରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗ ଏହିଠାରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅନିଚ୍ଛୁକ ମହିଳାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଇଚ୍ଛତୀଂ କାମଯାନସ୍ଯ ପ୍ରୀତିର୍ଭଵତି ଶୋଭନା। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତତୋ ବଲୀ। ପ୍ରହସନ୍ ମେଘସଂକାଶୋ ରାକ୍ଷସଃ ସ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ମହିଳାକୁ ଚାହିଲେ, ସେଠି ଆନନ୍ଦ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହୁଏ। ଏପରି କଥା ରାକ୍ଷସୀ କହିଲାପରେ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ହସିଲେ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ସ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରସଂକାଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିଵେଶନମ୍
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଚାଲିଯିବାବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାହା ପରେ, ତିନି ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ନାଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତାସ୍ତତଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରଵିଶୁସ୍ତା ଗୃହୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଧରି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମୈଥିଲୀଂ ଧର୍ମପରାମଵସ୍ଥିତାଂ ପ୍ରଵେପମାନାଂ ପରିଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରାଵଣଃ। ଵିହାଯ ସୀତାଂ ମଦନେନ ମୋହିତଃ ସ୍ଵମେଵ ଵେଶ୍ମ ପ୍ରଵିଵେଶ ରାଵଣଃ
ମିଥିଲାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୀତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା କରି, କମ୍ପିଥିବା ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି, କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ରାବଣ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଏଇ ଏକୋଣିଶ୍ଚିଏଁ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ସଂଦିଶ୍ଯ ଚ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ନିର୍ଜଗାମ ହ
ଏପରି କହି, ମିଥିଲାନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ତାଁଠାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ତୁ ପୁନରନ୍ତଃପୁରଂ ଗତେ। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭୀମରୂପାସ୍ତାଃ ସୀତାଂ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବାହାରି ଆପଣ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯିବା ପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ପରଂ ପରୁଷଯା ଵାଚା ଵୈଦେହୀମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବହୁତ କଠିନ ଶବ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ସୀତେ ନ ବହୁ ମନ୍ଯସେ
ହେ ସୀତା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ।
ତତସ୍ତ୍ଵେକଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସୀତାଂ କରତଲୋଦରୀମ୍
ତାପରେ, ଏକଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ, ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ହାତରେ ପେଟ ଧରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଷଣ୍ଣାଂ ତୁ ଚତୁର୍ଥୋଽଯଂ ପ୍ରଜାପତିଃ। ମାନସୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଛଅ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହେଁ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରଜାପତି, ଯାହାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷିର୍ମାନସଃ ସୁତଃ। ନାମ୍ନା ସ ଵିଶ୍ରଵା ନାମ ପ୍ରଜାପତିସମପ୍ରଭଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜସ୍ବୀ, ମନସ୍ପୁତ୍ର ମହାର୍ଷି, ନାମରେ ବିଶ୍ରବା, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ହେଉଛନ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର ରାବଣ। ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ମଯୋକ୍ତଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ଵାକ୍ଯଂ କିଂ ନାନୁମନ୍ଯସେ। ତତୋ ହରିଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ମୋର କଥା, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, କାହିଁକି ତୁମେ ମନେ ପକାଉନାହାଁ? ତାପରେ ହରିଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ।
ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କୋପାନ୍ମାର୍ଜାରସଦୃଶେକ୍ଷଣା। ଯେନ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ବିଲାକୁଥିବା, ବିଲାଇ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ଆଖି ଖୋଲି କହିଲେ: 'ଯିଏ ତିରିସିଏ ଦେବତା ଓ ଦେବରାଜାକୁ ଜିତିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି। ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ବଲିନୋ ଵୀର୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ କିଂ ନ ଲିପ୍ସସେ
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ?
ପ୍ରିଯାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ମହାବଲଃ। ସର୍ଵାସାଂ ଚ ମହାଭାଗାଂ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଆଦରିତ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ହେ ସଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତୁମେ, ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ସମୃଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରେଣ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରଂ ତଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ସହସ୍ର ନାରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଛାଡ଼ି ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ଅନ୍ଯା ତୁ ଵିକଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଅସକୃଦ୍ ଭୀମଵୀର୍ଯେଣ ନାଗା ଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନିର୍ଜିତାଃ ସମରେ ଯେନ ସ ତେ ପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗତଃ
ତାପରେ ବିକଟା ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ: 'ଯାହାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ହାତୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୁନିପୁନି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କିମର୍ଥଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ନେଚ୍ଛସେଽଧମେ
ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁନାହଁ, ହେ ନିମ୍ନତମ?
ତତସ୍ତାଂ ଦୁର୍ମୁଖୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଯସ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ନ ତପତି ଭୀତୋ ଯସ୍ଯ ସ ମାରୁତଃ। ନ ଵାତି ସ୍ମାଯତାପାଙ୍ଗି କିଂ ତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନ ତିଷ୍ଠସେ
ତାପରେ ଦୁର୍ମୁଖୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ: 'ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କ ଭୟରେ ପବନ ବହେନାହିଁ, ହେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ତୁମେ କାହିଁକି ସେଠାରେ ରହୁନାହଁ?'
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ତରଵୋ ମୁମୁଚୁର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଭଯାତ୍। ଶୈଲାଃ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ ପାନୀଯଂ ଜଲଦାଶ୍ଚ ଯଦେଚ୍ଛତି
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ମାନେ ପାଣି ଛାଡ଼ନ୍ତି, ମେଘମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ନୈର୍ଋତରାଜସ୍ଯ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଭାମିନି। କିଂ ତ୍ଵଂ ନ କୁରୁଷେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ରାଵଣସ୍ଯ ହି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ମନ ନିଷ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି କରୁନାହଁ?
ସାଧୁ ତେ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଦେଵି କଥିତଂ ସାଧୁ ଭାମିନି। ଗୃହାଣ ସୁସ୍ମିତେ ଵାକ୍ଯମନ୍ଯଥା ନ ଭଵିଷ୍ଯସି
ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠିକ୍ ଏବଂ ଭଲ; ହେ ମୃଦୁହାସିନୀ, ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ନହେଲେ ତୁମେ ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।
thumb|ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଚବିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତଃ ସୀତାଂ ସମସ୍ତାସ୍ତା ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଵିକୃତାନନାଃ। ପରୁଷଂ ପରୁଷାନର୍ହାମୂଚୁସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବିକୃତ ମୁହଁଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ କଠୋର ଏବଂ ଅନୁଚିତ କଥା କହିଲେ, ସେଇ କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ ଥିଲା।
କିଂ ତ୍ଵମନ୍ତଃପୁରେ ସୀତେ ସର୍ଵଭୂତମନୋରମେ। ମହାର୍ହଶଯନୋପେତେ ନ ଵାସମନୁମନ୍ଯସେ
ହେ ସୀତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ସମ୍ମତି ଦେଉନାହଁ?
ମାନୁଷୀ ମାନୁଷସ୍ଯୈଵ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ବହୁ ମନ୍ଯସେ। ପ୍ରତ୍ଯାହର ମନୋ ରାମାନ୍ନୈଵଂ ଜାତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ମାନବୀ ହୋଇ ମାନବ ପତି ହେବାକୁ ବେଶି ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଛ; ତୁମ ମନକୁ ରାମଙ୍କୁ ଠାରୁ ଫେରାଇ ନିଅ—ଏପରି କିଛି କେବେ ହେବେ ନାହିଁ।