ଅନଯେନାଭିସମ୍ପନ୍ନମର୍ଥହୀନମନୁଵ୍ରତେ। ନାଶଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ସୂର୍ଯଃ ସଂଧ୍ଯାମିଵୌଜସା
ତୁମେ ଭଗ୍ୟହୀନ ଓ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ଅଛ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ସଂଦଦର୍ଶ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ଏଭଳି ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ କହି, ରାଜା ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ଏକାକ୍ଷୀମେକକର୍ଣାଂ ଚ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାଂ ତଥା। ଗୋକର୍ଣୀଂ ହସ୍ତିକର୍ଣୀଂ ଚ ଲମ୍ବକର୍ଣୀମକର୍ଣିକାମ୍
କେହି ଏକ ଆଖି, କେହି ଏକ କାନ, କେହି କାନ ଢାକିଥିବା, କେହି ଗାଈର କାନ, କେହି ହାତୀର କାନ, କେହି ଲମ୍ବା କାନ, କେହି କାନ ନଥିବା—ଏପରି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଥିଲେ।
ହସ୍ତିପଦ୍ଯଶ୍ଵପଦ୍ଯୌ ଚ ଗୋପଦୀଂ ପାଦଚୂଲିକାମ୍। ଏକାକ୍ଷୀମେକପାଦୀଂ ଚ ପୃଥୁପାଦୀମପାଦିକାମ୍
କେହି ହାତୀର ପାଦ ଭଳି ହାତ, କେହି ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଭଳି ପାଦ, କେହି ଗାଈର ପାଦ, କେହି ଛୋଟ ପାଦ, କେହି ଏକ ଆଖି, କେହି ଏକ ପାଦ, କେହି ଚଉଡ଼ା ପାଦ, କେହି ପାଦ ନଥିବା ମହିଳାମାନେ—
ଅତିମାତ୍ରଶିରୋଗ୍ରୀଵାମତିମାତ୍ରକୁଚୋଦରୀମ୍। ଅତିମାତ୍ରାସ୍ଯନେତ୍ରାଂ ଚ ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵାନଖାମପି
କେହି ବହୁତ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା, ବଡ଼ ଛାତି ଓ ପେଟ, ବଡ଼ ମୁଖ ଓ ଆଖି, ଦୀର୍ଘ ଜିହ୍ୱା ଓ ନଖ ଥିବା ମହିଳାମାନେ—
ଅନାସିକାଂ ସିଂହମୁଖୀଂ ଗୋମୁଖୀଂ ସୂକରୀମୁଖୀମ୍। ଯଥା ମଦ୍ଵଶଗା ସୀତା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭଵତି ଜାନକୀ
କେହି ନାକ ନଥିବା, କେହି ସିଂହ ମୁଖ, କେହି ଗାଈ ମୁଖ, କେହି ଶୁଅର ମୁଖ—ଏପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ଅଧୀନକୁ ଆସିପାରିବେ।
ତଥା କୁରୁତ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସମେତ୍ଯ ଵା। ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମୈଶ୍ଚ ସାମଦାନାଦିଭେଦନୈଃ
ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ବିପରୀତ ଓ ଅନୁକୂଳ ଉପାୟ, ମିଳନ, ଉପହାର, ଭାଗ କରିବା ଭଳି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା—
ଆଵର୍ଜଯତ ଵୈଦେହୀଂ ଦଣ୍ଡସ୍ଯୋଦ୍ଯମନେନ ଚ। ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଶ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କର, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଭୟ ଦେଇ ମଧ୍ୟ; ଏଭଳି ଆବୃତ୍ତି କରି ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ପୁନିପୁନି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
କାମମନ୍ଯୁପରୀତାତ୍ମା ଜାନକୀଂ ପ୍ରତି ଗର୍ଜତ। ଉପଗମ୍ଯ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାକ୍ଷସୀ ଧାନ୍ଯମାଲିନୀ
କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଧାନ୍ୟମାଳିନୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମଯା କ୍ରୀଡ ମହାରାଜ ସୀତଯା କିଂ ତଵାନଯା
ସେ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ମୋ ସହ ଖେଳ, ଏହି ସୀତାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?'
ଵିଵର୍ଣଯା କୃପଣଯା ମାନୁଷ୍ଯା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। ନୂନମସ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ନ ଦେଵା ଭୋଗସତ୍ତମାନ୍
ଏହି ରଙ୍ଗହୀନ, ଦୁଃଖିତ ମାନବୀ ସହ ଆପଣ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ମହାରାଜ? ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଵିଦଧତ୍ଯମରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଵ ବାହୁବଲାର୍ଜିତାନ୍। ଅକାମାଂ କାମଯାନସ୍ଯ ଶରୀରମୁପତପ୍ଯତେ
ଅମରମାନେ ତୁମର ବଳରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗ ଏହିଠାରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅନିଚ୍ଛୁକ ମହିଳାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଇଚ୍ଛତୀଂ କାମଯାନସ୍ଯ ପ୍ରୀତିର୍ଭଵତି ଶୋଭନା। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତତୋ ବଲୀ। ପ୍ରହସନ୍ ମେଘସଂକାଶୋ ରାକ୍ଷସଃ ସ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ମହିଳାକୁ ଚାହିଲେ, ସେଠି ଆନନ୍ଦ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହୁଏ। ଏପରି କଥା ରାକ୍ଷସୀ କହିଲାପରେ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ହସିଲେ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ସ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରସଂକାଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିଵେଶନମ୍
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଚାଲିଯିବାବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାହା ପରେ, ତିନି ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ନାଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତାସ୍ତତଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରଵିଶୁସ୍ତା ଗୃହୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଧରି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମୈଥିଲୀଂ ଧର୍ମପରାମଵସ୍ଥିତାଂ ପ୍ରଵେପମାନାଂ ପରିଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରାଵଣଃ। ଵିହାଯ ସୀତାଂ ମଦନେନ ମୋହିତଃ ସ୍ଵମେଵ ଵେଶ୍ମ ପ୍ରଵିଵେଶ ରାଵଣଃ
ମିଥିଲାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୀତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା କରି, କମ୍ପିଥିବା ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି, କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ରାବଣ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଏଇ ଏକୋଣିଶ୍ଚିଏଁ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ସଂଦିଶ୍ଯ ଚ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ନିର୍ଜଗାମ ହ
ଏପରି କହି, ମିଥିଲାନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ତାଁଠାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ତୁ ପୁନରନ୍ତଃପୁରଂ ଗତେ। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭୀମରୂପାସ୍ତାଃ ସୀତାଂ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବାହାରି ଆପଣ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯିବା ପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ପରଂ ପରୁଷଯା ଵାଚା ଵୈଦେହୀମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବହୁତ କଠିନ ଶବ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ ସୀତେ ନ ବହୁ ମନ୍ଯସେ
ହେ ସୀତା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ।
ତତସ୍ତ୍ଵେକଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସୀତାଂ କରତଲୋଦରୀମ୍
ତାପରେ, ଏକଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ, ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ହାତରେ ପେଟ ଧରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଷଣ୍ଣାଂ ତୁ ଚତୁର୍ଥୋଽଯଂ ପ୍ରଜାପତିଃ। ମାନସୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଛଅ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହେଁ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରଜାପତି, ଯାହାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷିର୍ମାନସଃ ସୁତଃ। ନାମ୍ନା ସ ଵିଶ୍ରଵା ନାମ ପ୍ରଜାପତିସମପ୍ରଭଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତେଜସ୍ବୀ, ମନସ୍ପୁତ୍ର ମହାର୍ଷି, ନାମରେ ବିଶ୍ରବା, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ହେଉଛନ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର ରାବଣ। ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ମଯୋକ୍ତଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ଵାକ୍ଯଂ କିଂ ନାନୁମନ୍ଯସେ। ତତୋ ହରିଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ମୋର କଥା, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, କାହିଁକି ତୁମେ ମନେ ପକାଉନାହାଁ? ତାପରେ ହରିଜଟା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ କହିଲେ।
ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କୋପାନ୍ମାର୍ଜାରସଦୃଶେକ୍ଷଣା। ଯେନ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ବିଲାକୁଥିବା, ବିଲାଇ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ଆଖି ଖୋଲି କହିଲେ: 'ଯିଏ ତିରିସିଏ ଦେବତା ଓ ଦେବରାଜାକୁ ଜିତିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି। ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ। ବଲିନୋ ଵୀର୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାତ୍ଵଂ କିଂ ନ ଲିପ୍ସସେ
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ?
ପ୍ରିଯାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ମହାବଲଃ। ସର୍ଵାସାଂ ଚ ମହାଭାଗାଂ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଆଦରିତ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ହେ ସଭାଗ୍ୟବତୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତୁମେ, ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ସମୃଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରେଣ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍। ଅନ୍ତଃପୁରଂ ତଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ଯତି ରାଵଣଃ
ସହସ୍ର ନାରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଛାଡ଼ି ରାବଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।