ଅସଂଦେଶାତ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ତପସଶ୍ଚାନୁପାଲନାତ୍। ନ ତ୍ଵାଂ କୁର୍ମି ଦଶଗ୍ରୀଵ ଭସ୍ମ ଭସ୍ମାର୍ହତେଜସା
ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ନ ଥିବା ଏବଂ ମୋର ତପସ୍ୟା ପାଳନ କରୁଥିବାରୁ, ହେ ଦଶମୁଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମୋର ତେଜର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରୁନାହିଁ।
ନାପହର୍ତୁମହଂ ଶକ୍ଯା ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଵିଧିସ୍ତଵ ଵଧାର୍ଥାଯ ଵିହିତୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେ ଧୀର ରାମଙ୍କୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ଧି ମୋତେ ଜବରଦସ୍ତି ନେବା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ; ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କ୍ରୂରେ ଜାନକୀମନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ
ସୀତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଆଖି ଡ଼େଙ୍ଗାଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶୋ ମହାଭୁଜଶିରୋଧରଃ। ସିଂହସତ୍ତ୍ଵଗତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦୀପ୍ତଜିହ୍ଵୋଗ୍ରଲୋଚନଃ
ସେ ଗାଢ଼ ମେଘ ଭଳି କଳା, ବିଶାଳ ବାହୁ ଓ ମୋଟ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ, ସିଂହ ଭଳି ଚାଲିଥିଲେ, ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜିହ୍ୱା ଓ ଭୟଙ୍କର ଆଖି ଥିଲା।
ଚଲାଗ୍ରମୁକୁଟପ୍ରାଂଶୁଶ୍ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ। ରକ୍ତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରସ୍ତପ୍ତାଂଗଦଵିଭୂଷଣଃ
ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ଚମକୁଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ; ଲାଲ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାପ୍ତ ସୁନାର ଗହଣା ରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଶ୍ରୋଣୀସୂତ୍ରେଣ ମହତା ମେଚକେନ ସୁସଂଵୃତଃ। ଅମୃତୋତ୍ପାଦନେ ନଦ୍ଧୋ ଭୁଜଂଗେନେଵ ମନ୍ଦରଃ
ତାଙ୍କର କମରେ ବଡ଼ ଓ ରଙ୍ଗିନ ବେଳ୍ଟ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, ମଣ୍ଡର ପାହାଡ଼କୁ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଇ ଅମୃତ ମଥନ ହେଉଥିଲା ଭଳି।
ତାଭ୍ଯାଂ ସ ପରିପୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ଶୁଶୁଭେଽଚଲସଂକାଶଃ ଶୃଂଗାଭ୍ଯାମିଵ ମନ୍ଦରଃ
ସେ ଦୁଇଟି ପୁରାଣ ବାହୁ ସହିତ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ମଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ର ଦୁଇଟି ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଭ୍ଯାଂ କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିଭୂଷିତଃ। ରକ୍ତପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପାଭ୍ଯାମଶୋକାଭ୍ଯାମିଵାଚଲଃ
ତାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ମୁଞ୍ଜ ଓ ଫୁଲ ଥିବା ଅଶୋକ ଗଛ ରେ ଶୋଭିତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ।
ସ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷପ୍ରତିମୋ ଵସନ୍ତ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍। ଶ୍ମଶାନଚୈତ୍ଯପ୍ରତିମୋ ଭୂଷିତୋଽପି ଭଯଂକରଃ
ସେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷ ଭଳି, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଦେହ ଧରିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶୋଭିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ମଶାନ ମଠ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣୋ ଵୈଦେହୀଂ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଉଵାଚ ରାଵଣଃ ସୀତାଂ ଭୁଜଂଗ ଇଵ ନିଃଶ୍ଵସନ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ସାପ ଭଳି ଫୁସ୍କାରି ଦେଇ କହିଲେ।
ଅନଯେନାଭିସମ୍ପନ୍ନମର୍ଥହୀନମନୁଵ୍ରତେ। ନାଶଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ସୂର୍ଯଃ ସଂଧ୍ଯାମିଵୌଜସା
ତୁମେ ଭଗ୍ୟହୀନ ଓ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ଅଛ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ସଂଦଦର୍ଶ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ଏଭଳି ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ କହି, ରାଜା ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ଏକାକ୍ଷୀମେକକର୍ଣାଂ ଚ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାଂ ତଥା। ଗୋକର୍ଣୀଂ ହସ୍ତିକର୍ଣୀଂ ଚ ଲମ୍ବକର୍ଣୀମକର୍ଣିକାମ୍
କେହି ଏକ ଆଖି, କେହି ଏକ କାନ, କେହି କାନ ଢାକିଥିବା, କେହି ଗାଈର କାନ, କେହି ହାତୀର କାନ, କେହି ଲମ୍ବା କାନ, କେହି କାନ ନଥିବା—ଏପରି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଥିଲେ।
ହସ୍ତିପଦ୍ଯଶ୍ଵପଦ୍ଯୌ ଚ ଗୋପଦୀଂ ପାଦଚୂଲିକାମ୍। ଏକାକ୍ଷୀମେକପାଦୀଂ ଚ ପୃଥୁପାଦୀମପାଦିକାମ୍
କେହି ହାତୀର ପାଦ ଭଳି ହାତ, କେହି ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଭଳି ପାଦ, କେହି ଗାଈର ପାଦ, କେହି ଛୋଟ ପାଦ, କେହି ଏକ ଆଖି, କେହି ଏକ ପାଦ, କେହି ଚଉଡ଼ା ପାଦ, କେହି ପାଦ ନଥିବା ମହିଳାମାନେ—
ଅତିମାତ୍ରଶିରୋଗ୍ରୀଵାମତିମାତ୍ରକୁଚୋଦରୀମ୍। ଅତିମାତ୍ରାସ୍ଯନେତ୍ରାଂ ଚ ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵାନଖାମପି
କେହି ବହୁତ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା, ବଡ଼ ଛାତି ଓ ପେଟ, ବଡ଼ ମୁଖ ଓ ଆଖି, ଦୀର୍ଘ ଜିହ୍ୱା ଓ ନଖ ଥିବା ମହିଳାମାନେ—
ଅନାସିକାଂ ସିଂହମୁଖୀଂ ଗୋମୁଖୀଂ ସୂକରୀମୁଖୀମ୍। ଯଥା ମଦ୍ଵଶଗା ସୀତା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭଵତି ଜାନକୀ
କେହି ନାକ ନଥିବା, କେହି ସିଂହ ମୁଖ, କେହି ଗାଈ ମୁଖ, କେହି ଶୁଅର ମୁଖ—ଏପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ଅଧୀନକୁ ଆସିପାରିବେ।
ତଥା କୁରୁତ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସମେତ୍ଯ ଵା। ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମୈଶ୍ଚ ସାମଦାନାଦିଭେଦନୈଃ
ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ବିପରୀତ ଓ ଅନୁକୂଳ ଉପାୟ, ମିଳନ, ଉପହାର, ଭାଗ କରିବା ଭଳି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା—
ଆଵର୍ଜଯତ ଵୈଦେହୀଂ ଦଣ୍ଡସ୍ଯୋଦ୍ଯମନେନ ଚ। ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଶ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କର, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଭୟ ଦେଇ ମଧ୍ୟ; ଏଭଳି ଆବୃତ୍ତି କରି ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ପୁନିପୁନି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
କାମମନ୍ଯୁପରୀତାତ୍ମା ଜାନକୀଂ ପ୍ରତି ଗର୍ଜତ। ଉପଗମ୍ଯ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାକ୍ଷସୀ ଧାନ୍ଯମାଲିନୀ
କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଧାନ୍ୟମାଳିନୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମଯା କ୍ରୀଡ ମହାରାଜ ସୀତଯା କିଂ ତଵାନଯା
ସେ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ମୋ ସହ ଖେଳ, ଏହି ସୀତାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?'
ଵିଵର୍ଣଯା କୃପଣଯା ମାନୁଷ୍ଯା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। ନୂନମସ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ନ ଦେଵା ଭୋଗସତ୍ତମାନ୍
ଏହି ରଙ୍ଗହୀନ, ଦୁଃଖିତ ମାନବୀ ସହ ଆପଣ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ମହାରାଜ? ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଵିଦଧତ୍ଯମରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଵ ବାହୁବଲାର୍ଜିତାନ୍। ଅକାମାଂ କାମଯାନସ୍ଯ ଶରୀରମୁପତପ୍ଯତେ
ଅମରମାନେ ତୁମର ବଳରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗ ଏହିଠାରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅନିଚ୍ଛୁକ ମହିଳାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଇଚ୍ଛତୀଂ କାମଯାନସ୍ଯ ପ୍ରୀତିର୍ଭଵତି ଶୋଭନା। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତତୋ ବଲୀ। ପ୍ରହସନ୍ ମେଘସଂକାଶୋ ରାକ୍ଷସଃ ସ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ମହିଳାକୁ ଚାହିଲେ, ସେଠି ଆନନ୍ଦ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହୁଏ। ଏପରି କଥା ରାକ୍ଷସୀ କହିଲାପରେ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ହସିଲେ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ସ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍। ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରସଂକାଶଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିଵେଶନମ୍
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଚାଲିଯିବାବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାହା ପରେ, ତିନି ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ନାଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତାସ୍ତତଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରଵିଶୁସ୍ତା ଗୃହୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଧରି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମୈଥିଲୀଂ ଧର୍ମପରାମଵସ୍ଥିତାଂ ପ୍ରଵେପମାନାଂ ପରିଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରାଵଣଃ। ଵିହାଯ ସୀତାଂ ମଦନେନ ମୋହିତଃ ସ୍ଵମେଵ ଵେଶ୍ମ ପ୍ରଵିଵେଶ ରାଵଣଃ
ମିଥିଲାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୀତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା କରି, କମ୍ପିଥିବା ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି, କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ରାବଣ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଏଇ ଏକୋଣିଶ୍ଚିଏଁ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ। ସଂଦିଶ୍ଯ ଚ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ନିର୍ଜଗାମ ହ
ଏପରି କହି, ମିଥିଲାନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକର, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ତାଁଠାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ତୁ ପୁନରନ୍ତଃପୁରଂ ଗତେ। ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭୀମରୂପାସ୍ତାଃ ସୀତାଂ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବାହାରି ଆପଣ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯିବା ପରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ପରଂ ପରୁଷଯା ଵାଚା ଵୈଦେହୀମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ମତିହାରା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବହୁତ କଠିନ ଶବ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ।