ଇହ ଶୀଘ୍ରଂ ସୁପର୍ଵାଣୋ ଜ୍ଵଲିତାସ୍ଯା ଇଵୋରଗାଃ। ଇଷଵୋ ନିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଲକ୍ଷିତାଃ
ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ଦୃଢ଼ କାଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସର୍ପ ସମାନ ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।
ରକ୍ଷାଂସି ନିହନିଷ୍ଯନ୍ତଃ ପୁର୍ଯାମସ୍ଯାଂ ନ ସଂଶଯଃ। ଅସମ୍ପାତଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ପତନ୍ତଃ କଙ୍କଵାସସଃ
ଏହି ସହରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଗଗନରୁ ପଡ଼ୁଥିବା କଂକପକ୍ଷୀ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମହାସର୍ପାନ୍ ସ ରାମଗରୁଡୋ ମହାନ୍। ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ଵେଗେନ ଵୈନତେଯ ଇଵୋରଗାନ୍
ସେ ମହାବଳୀ ରାମ, ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାକ୍ଷସରାଜ ଓ ମହାସର୍ପମାନେଂକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ବେନତୀୟ ସର୍ପମାନେଂକୁ ଉଠାଇ ନେଉଥାଏ।
ଅପନେଷ୍ଯତି ମାଂ ଭର୍ତା ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶୀଘ୍ରମରିଂଦମଃ। ଅସୁରେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରିଯଂ ଦୀପ୍ତାଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଭିରିଵ କ୍ରମୈଃ
ମୋର ପତି ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାମ ଶୀଘ୍ର ତୁମଠାରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦରେ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଶ୍ରୀକୁ ନେଇଥିଲେ।
ଜନସ୍ଥାନେ ହତସ୍ଥାନେ ନିହତେ ରକ୍ଷସାଂ ବଲେ। ଅଶକ୍ତେନ ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷଃ କୃତମେତଦସାଧୁ ଵୈ
ଜନସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେଇଥିଲେ, ତୁମେ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ ବେଳେ ଏହି ଅଧର୍ମ କାମ କରିଛ।
ଆଶ୍ରମଂ ତତ୍ତଯୋଃ ଶୂନ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନରସିଂହଯୋଃ। ଗୋଚରଂ ଗତଯୋର୍ଭ୍ରାତ୍ରୋରପନୀତା ତ୍ଵଯାଧମ
ସେ ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଖାଲି ଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ବାହାରିଥିବା ସମୟରେ, ତୁମେ ମୋତେ ସେମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଚୁରିକରି ନେଇଗଲ।
ନହି ଗନ୍ଧମୁପାଘ୍ରାଯ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋସ୍ତ୍ଵଯା। ଶକ୍ଯଂ ସଂଦର୍ଶନେ ସ୍ଥାତୁଂ ଶୁନା ଶାର୍ଦୂଲଯୋରିଵ
ତୁମେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଶୁଂଘିନଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିପାରିବ ନାହିଁ, ଯେପରି କୁକୁର ବାଘ ଆଗରେ ରହିପାରେ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତେ ଵିଗ୍ରହେ ତାଭ୍ଯାଂ ଯୁଗଗ୍ରହଣମସ୍ଥିରମ୍। ଵୃତ୍ରସ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରବାହୁଭ୍ଯାଂ ବାହୋରେକସ୍ଯ ଵିଗ୍ରହେ
ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଧରିଥିବା ଚେଷ୍ଟା ଅସ୍ଥିର ଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିବା ଅସ୍ଥିର ଥାଏ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତଵ ସ ନାଥୋ ମେ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ତୋଯମଲ୍ପମିଵାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରାଣାନାଦାସ୍ଯତେ ଶରୈଃ
ଶୀଘ୍ର ତୁମର ସ୍ୱାମୀ—ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ସହିତ—ତୁମ ପ୍ରାଣକୁ ବାଣରେ ନେଇଯିବେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ପାଣିକୁ ଶୋଷିନେଉଥାଏ।
ଗିରିଂ କୁବେରସ୍ଯ ଗତୋଽଥଵାଽଽଲଯଂ ସଭାଂ ଗତୋ ଵା ଵରୁଣସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ। ଅସଂଶଯଂ ଦାଶରଥେର୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ମହାଦ୍ରୁମଃ କାଲହତୋଽଶନେରିଵ
ତୁମେ କୁବେରଙ୍କ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଉଛ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ, କିମ୍ବା ବରୁଣ ରାଜାଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଉଛ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବେ, ଯେପରି ବଡ଼ ଗଛ କାଳ ଆସିଲେ ବିଜୁଳିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
thumb|ଦ୍ଵାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ବିଶିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶୁଣ।
ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରୁଷଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସୀତାଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାମ୍
ସୀତାଙ୍କ କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାରାଜା ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେଖିବାରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ।
ଯଥା ଯଥା ସାନ୍ତ୍ଵଯିତା ଵଶ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତଥା ତଥା। ଯଥା ଯଥା ପ୍ରିଯଂ ଵକ୍ତା ପରିଭୂତସ୍ତଥା ତଥା
ଯେତେବେଳେ ନାରୀମାନେଂକୁ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ତେତେ ଅଧିକ ଆଜ୍ଞାଧୀନ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଯେତେ ମିଠା କଥା କହାଯାଏ, ସେତେ ଅଧିକ ଅବହେଳିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସଂନିଯଚ୍ଛତି ମେ କ୍ରୋଧଂ ତ୍ଵଯି କାମଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ। ଦ୍ରଵତୋ ମାର୍ଗମାସାଦ୍ଯ ହଯାନିଵ ସୁସାରଥିଃ
ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଯେ ଆସକ୍ତି ଜଗ୍ରତ ହୋଇଛି, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ମୋର କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରୁଛି, ଯେପରି ଦକ୍ଷ ରଥୀ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ଵାମଃ କାମୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯସ୍ମିନ୍ କିଲ ନିବଧ୍ଯତେ। ଜନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତ୍ଵନୁକ୍ରୋଶଃ ସ୍ନେହଶ୍ଚ କିଲ ଜାଯତେ
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଚଞ୍ଚଳ ଇଚ୍ଛା ବାନ୍ଧି ଦେଉଛି, ସେତେବେଳେ ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମନରେ ଦୟା ଓ ସ୍ନେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏତସ୍ମାତ୍ କାରଣାନ୍ନ ତ୍ଵାଂ ଘାତଯାମି ଵରାନନେ। ଵଧାର୍ହାମଵମାନାର୍ହାଂ ମିଥ୍ଯା ପ୍ରଵ୍ରଜନେ ରତାମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ବନବାସରେ ରତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅପମାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରୁନାହିଁ।
ପରୁଷାଣି ହି ଵାକ୍ଯାନି ଯାନି ଯାନି ବ୍ରଵୀଷି ମାମ୍। ତେଷୁ ତେଷୁ ଵଧୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତଵ ମୈଥିଲି ଦାରୁଣଃ
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଠୋର କଥା ମୋତେ କହୁଛ, ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟିଏ ପାଇଁ ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। କ୍ରୋଧସଂରମ୍ଭସଂଯୁକ୍ତଃ ସୀତାମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି ସେଇ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ, କ୍ରୋଧ ଓ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ।
ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ରକ୍ଷିତଵ୍ଯୌ ମେ ଯୋଽଵଧିସ୍ତେ ମଯା କୃତଃ। ତତଃ ଶଯନମାରୋହ ମମ ତ୍ଵଂ ଵରଵର୍ଣିନି
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଇ ମାସ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି; ଏହା ପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା, ତୁମେ ମୋ ଶୟନକୁ ଅଭିଗମ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମୂର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ମାସାଭ୍ଯାଂ ଭର୍ତାରଂ ମାମନିଚ୍ଛତୀମ୍। ମମ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାତରାଶାର୍ଥେ ସୂଦାଶ୍ଛେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଖଣ୍ଡଶଃ
ଏହି ଦୁଇ ମାସ ପରେ ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ପତି ଭାବେ ଚାହିବ ନାହାଁ, ତେବେ ପ୍ରଭାତ ଭୋଜନ ପାଇଁ ମୋର ରନ୍ଧନିମାନେ ତୁମକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେବେ।
ତାଂ ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନାଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଜାନକୀମ୍। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାସ୍ତା ଵିଷେଦୁର୍ଵିକୃତେକ୍ଷଣାଃ
ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଠାରୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ବିକୃତ ହେଇଗଲା।
ଓଷ୍ଠପ୍ରକାରୈରପରା ନେତ୍ରୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈସ୍ତଥାପରାଃ। ସୀତାମାଶ୍ଵାସଯାମାସୁସ୍ତର୍ଜିତାଂ ତେନ ରକ୍ଷସା
ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ସୀତାଙ୍କୁ କେହି ତାଙ୍କର ଓଠର ଇସାରାରେ, କେହି ଚକ୍ଷୁର ଇସାରାରେ, ଆଉ କେହି ମୁହଁର ଭାବରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ତାଭିରାଶ୍ଵାସିତା ସୀତା ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍। ଉଵାଚାତ୍ମହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵୃତ୍ତଶୌଟୀର୍ଯଗର୍ଵିତମ୍
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱାସିତ ସୀତା, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ନିଜ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଏବଂ ନିଜ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଗର୍ବରେ ଥିବା କଥା କହିଲେ।
ନୂନଂ ନ ତେ ଜନଃ କଶ୍ଚିଦସ୍ମିନ୍ନିଃଶ୍ରେଯସି ସ୍ଥିତଃ। ନିଵାରଯତି ଯୋ ନ ତ୍ଵାଂ କର୍ମଣୋଽସ୍ମାଦ୍ ଵିଗର୍ହିତାତ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଏମିତି ନାହାଁନ୍ତି, ଯିଏ ତୁମକୁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରୋକେ, କିମ୍ବା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ମାଂ ହି ଧର୍ମାତ୍ମନଃ ପତ୍ନୀଂ ଶଚୀମିଵ ଶଚୀପତେଃ। ତ୍ଵଦନ୍ଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରାର୍ଥଯେନ୍ମନସାପି କଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ, ଶଚୀପତିଙ୍କ ଶଚୀ ପରି, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରିପାରିବ?
ରାକ୍ଷସାଧମ ରାମସ୍ଯ ଭାର୍ଯାମମିତତେଜସଃ। ଉକ୍ତଵାନସି ଯତ୍ ପାପଂ କ୍ଵ ଗତସ୍ତସ୍ଯ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ହେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଅଧମ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରି ଯେ ଅପରାଧ କରିଛ, ତାହାର ଫଳରୁ ପଳାଇ କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ପାଇବୁ?
ଯଥା ଦୃପ୍ତଶ୍ଚ ମାତଂଗଃ ଶଶଶ୍ଚ ସହିତୌ ଵନେ। ତଥା ଦ୍ଵିରଦଵଦ୍ ରାମସ୍ତ୍ଵଂ ନୀଚ ଶଶଵତ୍ ସ୍ମୃତଃ
ଯେପରି ଅହଂକାରୀ ହାତୀ ଓ ଖରା ଏକାଠି ଅରଣ୍ୟରେ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେପରି ରାମ ହାତୀ ପରି ଏବଂ ତୁମେ ନିଚ ଖରା ପରି ଭାବିତ।
ସ ତ୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନାଥଂ ଵୈ କ୍ଷିପନ୍ନିହ ନ ଲଜ୍ଜସେ। ଚକ୍ଷୁଷୋ ଵିଷଯେ ତସ୍ଯ ନ ଯାଵଦୁପଗଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଏଠାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ନାଥଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଛ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିନାହାଁ, ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ।
ଇମେ ତେ ନଯନେ କ୍ରୂରେ ଵିକୃତେ କୃଷ୍ଣପିଂଗଲେ। କ୍ଷିତୌ ନ ପତିତେ କସ୍ମାନ୍ମାମନାର୍ଯ ନିରୀକ୍ଷତଃ
ତୁମ ଏହି କ୍ରୁର, ବିକୃତ ଓ କଳାପିଙ୍ଗଳ ଆଖି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡିନାହିଁ, ତେବେ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, କାହିଁକି ଏମିତି ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଚାହୁଛ?
ତସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନଃ ପତ୍ନୀ ସ୍ନୁଷା ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ। କଥଂ ଵ୍ଯାହରତୋ ମାଂ ତେ ନ ଜିହ୍ଵା ପାପ ଶୀର୍ଯତି
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଦଶରଥଙ୍କର ବୁହାରୁ ମୋତେ କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ପାପୀ, ତୁମ ଜିଭ କିପରି ଶୁଖିଯାଏ ନାହିଁ?