ଅନ୍ତଃପୁରନିଵାସିନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ। ଯାଵତ୍ଯୋ ମମ ସର୍ଵାସାମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କୁରୁ ଜାନକି
ହେ ଜାନକୀ, ମୋ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଯେତେ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ଶାସନ କର।
ମମ ହ୍ଯସିତକେଶାନ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ପରିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରିଯମପ୍ସରସୋ ଯଥା
ମୋର କଳା କେଶର ଶେଷରେ ତିନି ଲୋକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସେପରି ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଯାନି ଵୈଶ୍ରଵଣେ ସୁଭ୍ରୁ ରତ୍ନାନି ଚ ଧନାନି ଚ। ତାନି ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସୁଶ୍ରୋଣି ମଯା ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଓ ନିତମ୍ଭ ଥିବା ରମଣୀ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସେଗୁଡିକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଉପଭୋଗ କର।
ନ ରାମସ୍ତପସା ଦେଵି ନ ବଲେନ ଚ ଵିକ୍ରମୈଃ। ନ ଧନେନ ମଯା ତୁଲ୍ଯସ୍ତେଜସା ଯଶସାପି ଵା
ହେ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟା, ବଳ, ପ୍ରତାପ, ଧନ କିମ୍ବା ଯଶରେ ରାମ ମୋ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି।
ପିବ ଵିହର ରମସ୍ଵ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଧନନିଚଯଂ ପ୍ରଦିଶାମି ମେଦିନୀଂ ଚ। ମଯି ଲଲ ଲଲନେ ଯଥାସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ଚ ସମେତ୍ଯ ଲଲନ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵାସ୍ତେ
ପିଉ, ଘୁରା, ଆନନ୍ଦ କର, ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ପୃଥିବୀ ଦେଇଦେବି। ମୋ ସହିତ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଆନନ୍ଦ କର, ଏବଂ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
କୁସୁମିତତରୁଜାଲସଂତତାନି ଭ୍ରମରଯୁତାନି ସମୁଦ୍ରତୀରଜାନି। କନକଵିମଲହାରଭୂଷିତାଂଗୀ ଵିହର ମଯା ସହ ଭୀରୁ କାନନାନି
ହେ ଭୟଭୀତା, ମୋ ସହିତ ସମୁଦ୍ରତୀରରେ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ, ସୁନା ହାର ପିନ୍ଧି ଘୁରିବା।
thumb|ଏକଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏହି କଥା ଏକୋଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତା ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଆର୍ତା ଦୀନସ୍ଵରା ଦୀନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ଶନୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ୱରେ, ଶୋକାକୁଳ ସୀତା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦୁଃଖାର୍ତା ରୁଦତୀ ସୀତା ଵେପମାନା ତପସ୍ଵିନୀ। ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଵରାରୋହା ପତିମେଵ ପତିଵ୍ରତା
ଦୁଃଖରେ ଏକାକି ହୋଇ, କନ୍ଦୁଥିବା, କମ୍ପୁଥିବା, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ଶ୍ରୀସୀତା, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ।
ତୃଣମନ୍ତରତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ନିଵର୍ତଯ ମନୋ ମତ୍ତଃ ସ୍ଵଜନେ ପ୍ରୀଯତାଂ ମନଃ
ସେ ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ସୀତା, ନିଜ ଓ ସେଠାରେ ଏକ ଘାସ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ମନ ରଖନିଅ, ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ ରଖି ଖୁସି ହେଉ।'
ନ ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯିତୁଂ ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ସିଦ୍ଧିମିଵ ପାପକୃତ୍। ଅକାର୍ଯଂ ନ ମଯା କାର୍ଯମେକପତ୍ନ୍ଯା ଵିଗର୍ହିତମ୍
ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ କେବେ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଚାହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ଏକପତ୍ନୀ ଯାହା ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅନୁଚିତ, ମୁଁ ସେଠି କେବେ ଯିବିନି।
କୁଲଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଯା ପୁଣ୍ଯଂ କୁଲେ ମହତି ଜାତଯା। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦେହୀ ରାଵଣଂ ତଂ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ବଡ଼ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କୁଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଏପରି କହିଲେ ବୈଦେହୀ, ଯିଏ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ରାବଣଙ୍କୁ।
ରାଵଣଂ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ଭୂଯୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ନାହମୌପଯିକୀ ଭାର୍ଯା ପରଭାର୍ଯା ସତୀ ତଵ
ସୀତା ରାବଣଙ୍କୁ ପଛକୁ ଦେଇ ପୁଣି କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଘରବାଳି ନୁହଁ, ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଘରବାଳି ଏବଂ ସେଠି ନିଷ୍ଠାବାନ୍।'
ସାଧୁ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ସାଧୁ ସାଧୁଵ୍ରତଂ ଚର। ଯଥା ତଵ ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ରକ୍ଷ୍ଯା ଦାରା ନିଶାଚର
ଧର୍ମକୁ ଅନୁସର, ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧର, ଯେପରି ତୁମେ ନିଜ ଘରବାଳିକୁ ରକ୍ଷା କର, ସେପରି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଘରବାଳିକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା।
ଆତ୍ମାନମୁପମାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ରମ୍ଯତାମ୍। ଅତୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ଚପଲଂ ଚପଲେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍। ନଯନ୍ତି ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞଂ ପରଦାରାଃ ପରାଭଵମ୍
ନିଜକୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାବି, ନିଜ ଘରବାଳିମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କର। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଘରବାଳି ସହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହଁନ୍ତି, ମନ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଚତୁର, ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ଘରବାଳି ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଇହ ସନ୍ତୋ ନ ଵା ସନ୍ତି ସତୋ ଵା ନାନୁଵର୍ତସେ। ଯଥା ହି ଵିପରୀତା ତେ ବୁଦ୍ଧିରାଚାରଵର୍ଜିତା
ଏଠାରେ ଭଲ ଲୋକ ଥିଲେ କି ନଥିଲେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସର ନାହଁ। ତୁମର ମନ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଏବଂ ଆଚରଣ ଶୂନ୍ୟ।
ଵଚୋ ମିଥ୍ଯାପ୍ରଣୀତାତ୍ମା ପଥ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ। ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାଯ ତ୍ଵଂ ଵା ନ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସେ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଯାହା ଉପକାରୀ କଥା କହନ୍ତି, ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାନ ନାହଁ। ତୁମର ମନ ମିଥ୍ୟାରେ ଲଗିଛି, ଏହା ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷୟକାରୀ।
ଅକୃତାତ୍ମାନମାସାଦ୍ଯ ରାଜାନମନଯେ ରତମ୍। ସମୃଦ୍ଧାନି ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ନଗରାଣି ଚ
ଯେ ରାଜା ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ଅଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ସେଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗରଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ତଥୈଵ ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଲଂକା ରତ୍ନୌଘସଂକୁଲା। ଅପରାଧାତ୍ ତଵୈକସ୍ଯ ନଚିରାଦ୍ ଵିନଶିଷ୍ଯତି
ଏହିପରି, ତୁମେ ଲଙ୍କାର ଅଧିପତି ହେବାରୁ, ରତ୍ନର ଢେର ଥିବା ଏହି ଲଙ୍କା, ତୁମ ଏକ ଅପରାଧରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେବ।
ସ୍ଵକୃତୈର୍ହନ୍ଯମାନସ୍ଯ ରାଵଣାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଃ। ଅଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଭୂତାନି ଵିନାଶେ ପାପକର୍ମଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ମରେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନଶ୍ଟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଏଵଂ ତ୍ଵାଂ ପାପକର୍ମାଣଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ନିକୃତା ଜନାଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯୈତଦ୍ ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରୌଦ୍ର ଇତ୍ଯେଵ ହର୍ଷିତାଃ
ଏପରି, ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୋଲି କହିବେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ବିପଦ ଦାୟିତ୍ୱ ଆସିଛି' ବୋଲି ଖୁସି ହେବେ।
ଶକ୍ଯା ଲୋଭଯିତୁଂ ନାହମୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ଧନେନ ଵା। ଅନନ୍ଯା ରାଘଵେଣାହଂ ଭାସ୍କରେଣ ଯଥା ପ୍ରଭା
ମୁଁ କେବେ ଧନ କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହେବିନି; ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ନିଜ ଭାବି, ଯେପରି ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଅଟୁଟ।
ଉପଧାଯ ଭୁଜଂ ତସ୍ଯ ଲୋକନାଥସ୍ଯ ସତ୍କୃତମ୍। କଥଂ ନାମୋପଧାସ୍ଯାମି ଭୁଜମନ୍ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ତାଙ୍କର ଗୋଡ଼ିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି, ଏପରି ମୁଁ କେମିତି ଅନ୍ୟ କାହାର ଗୋଡ଼ିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିପାରିବି?
ଅହମୌପଯିକୀ ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଧରାପତେଃ। ଵ୍ରତସ୍ନାତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯେଵ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେଇ ଭୂମିପତିଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଯୋଗ୍ୟ ଘରବାଳି, ଯେପରି ନିଜକୁ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ବ୍ରତରେ ନିମଗ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ୍ୟ।
ସାଧୁ ରାଵଣ ରାମେଣ ମାଂ ସମାନଯ ଦୁଃଖିତାମ୍। ଵନେ ଵାସିତଯା ସାର୍ଧଂ କରେଣ୍ଵେଵ ଗଜାଧିପମ୍
ହେ ରାବଣ, ମୋତେ ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣ, ଯେପରି ହାତୀ ରାଜାକୁ ହାତୀଣୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇଯାଏ।
ମିତ୍ରମୌପଯିକଂ କର୍ତୁଂ ରାମଃ ସ୍ଥାନଂ ପରୀପ୍ସତା। ବନ୍ଧଂ ଚାନିଚ୍ଛତା ଘୋରଂ ତ୍ଵଯାସୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ରାମ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ସହ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିଦିତଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲଃ। ତେନ ମୈତ୍ରୀ ଭଵତୁ ତେ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି
ସେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବହୁତ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ ସେଠାରେ ମିତ୍ରତା କର।
ଏଵଂ ହି ତେ ଭଵେତ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ସମ୍ପ୍ରଦାଯ ରଘୂତ୍ତମେ। ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ ହି କୁର୍ଵାଣଃ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଚାପଦମ୍
ଏଭଳି ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି କରିଲେ, ତୁମର ଭଲ ହେବ। ନହେଲେ, ଅନ୍ୟଥା କରିଲେ, ତୁମେ ବଡ଼ ଅପଦରେ ପଡ଼ିବ।
ଵର୍ଜଯେଦ୍ ଵଜ୍ରମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଵର୍ଜଯେଦନ୍ତକଶ୍ଚିରମ୍। ତ୍ଵଦ୍ଵିଧଂ ନ ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଲୋକନାଥଃ ସ ରାଘଵଃ
କେହି ବିଜୁଳି ଫିଙ୍ଗାଯିବାକୁ ଟାଳିପାରେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଳିପାରେ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପରି ଜଣେ ଉପରେ ଯଦି ଲୋକନାଥ ରାଘବ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେ, ତେଣୁ ଟାଳିପାରିବ ନାହିଁ।
ରାମସ୍ଯ ଧନୁଷଃ ଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୋଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ମହାସ୍ଵନମ୍। ଶତକ୍ରତୁଵିସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷମଶନେରିଵ
ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବ, ଯେଉଁଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ସମାନ।