ମହାର୍ହାଣି ଚ ପାନାନି ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ। ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଂ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ଲଭ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୈଥିଲି
ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ—ଏସବୁ ମୋତେ ପାଇଁ, ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଉପଭୋଗ କର।
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମସି ମୈଵଂ ଭୂଃ କୁରୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଭୂଷଣମ୍। ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହି କଥଂ ଵା ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମନର୍ହା ସୁଵିଗ୍ରହେ
ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ; ଏପରି ହେଉନି, ନିଜ ଦେହକୁ ଗହଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାଇବା। ମୋତେ ଲାଭ କରି, ଏତେ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଥିବା ତୁମେ କିପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ହେବ?
ଇଦଂ ତେ ଚାରୁ ସଂଜାତଂ ଯୌଵନଂ ହ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ଯଦତୀତଂ ପୁନର୍ନୈତି ସ୍ରୋତଃ ସ୍ରୋତସ୍ଵିନାମିଵ
ତୁମର ଏହି ସୁନ୍ଦର ଯୌବନ ଦେଖ, ଏହା ଚାଲିଯାଉଛି; ଯାହା ଚାଲିଗଲା, ସେଥିରେ ପୁଣି ଫେରେନାହିଁ, ଯେପରି ନଦୀର ଜଳ ପଛକୁ ଫେରେନାହିଁ।
ତ୍ଵାଂ କୃତ୍ଵୋପରତୋ ମନ୍ଯେ ରୂପକର୍ତା ସ ଵିଶ୍ଵକୃତ୍। ନହି ରୂପୋପମା ହ୍ଯନ୍ଯା ତଵାସ୍ତି ଶୁଭଦର୍ଶନେ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରୂପ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାଲିକ, ତୁମକୁ ତିଆରି କରି ତାଙ୍କର କାମ ଶେଷ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନା; କାରଣ, ତୁମର ସମାନ ରୂପ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵୈଦେହି ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍। କଃ ପୁନର୍ନାତିଵର୍ତେତ ସାକ୍ଷାଦପି ପିତାମହଃ
ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମର ଏହି ରୂପ ଓ ଯୌବନ ପାଇଁ, କିଏ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସି ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ? ସ୍ୱୟଂ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ଯଦ୍ ଯତ୍ ପଶ୍ଯାମି ତେ ଗାତ୍ରଂ ଶୀତାଂଶୁସଦୃଶାନନେ। ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣି ଚକ୍ଷୁର୍ମମ ନିବଧ୍ଯତେ
ତୁମର ଯେଉଁଠି ଦେହକୁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ସେଠିକୁ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ବନ୍ଧିଯାଉଛି, ହେ ପ୍ରଶସ୍ତ କଟିଅଳି।
ଭଵ ମୈଥିଲି ଭାର୍ଯା ମେ ମୋହମେତଂ ଵିସର୍ଜଯ। ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମମାଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ
ହେ ମୈଥିଳୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ଏହି ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ମୋ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ।
ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯାନି ରତ୍ନାନି ସମ୍ପ୍ରମଥ୍ଯାହୃତାନି ମେ। ତାନି ତେ ଭୀରୁ ସର୍ଵାଣି ରାଜ୍ଯଂ ଚୈଵ ଦଦାମି ତେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଆଣିଛି, ହେ ଭୟଭୀତା, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ—ସେସବୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।
ଵିଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ନାନାନଗରମାଲିନୀମ୍। ଜନକାଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ତଵ ହେତୋର୍ଵିଲାସିନି
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଅନେକ ସହରରେ ଶୋଭିତ, ଜିତି ତୁମ ପିତା ଜନକଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଇଦେବି, ହେ ଖେଳାଳି।
ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଽନ୍ଯଂ ଯୋ ମେ ପ୍ରତିବଲୋ ଭଵେତ୍। ପଶ୍ଯ ମେ ସୁମହଦ୍ଵୀର୍ଯମପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାହଵେ
ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ଆଉ କେହି ନାହିଁ; ମୋର ବଡ଼ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତାପ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖ।
ଇଚ୍ଛ ମାଂ କ୍ରିଯତାମଦ୍ଯ ପ୍ରତିକର୍ମ ତଵୋତ୍ତମମ୍। ସୁପ୍ରଭାଣ୍ଯଵସଜ୍ଜନ୍ତାଂ ତଵାଂଗେ ଭୂଷଣାନି ହି
ଆଜି ମୋତେ ଚାହିଁ, ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂଷଣ ତିଆରି କରାଯାଉ। ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷଣ ଲଗାଯାଉ।
ସାଧୁ ପଶ୍ଯାମି ତେ ରୂପଂ ସୁଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତିକର୍ମଣା। ପ୍ରତିକର୍ମାଭିସଂଯୁକ୍ତା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ଵରାନନେ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିବାକୁ ତୁମ ରୂପ ଉପଯୁକ୍ତ। ଭୂଷଣ ଓ ଦୟାରେ ଶୋଭିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।
ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଯଥାକାମଂ ପିବ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵ ଚ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵା ଧନାନି ଚ
ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର, ପିଉ, ହେ ଭୟଭୀତା, ଆନନ୍ଦ କର। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଧନ ଦାନ କର।
ଲଲସ୍ଵ ମଯି ଵିସ୍ରବ୍ଧା ଧୃଷ୍ଟମାଜ୍ଞାପଯସ୍ଵ ଚ। ମତ୍ପ୍ରାସାଦାଲ୍ଲଲନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଲଲତାଂ ବାନ୍ଧଵସ୍ତଵ
ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆସକ୍ତି ଦେଖା, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆଦେଶ ଦେ। ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରିବ, ସେପରି ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
ଋଦ୍ଧିଂ ମମାନୁପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିଯଂ ଭଦ୍ରେ ଯଶସ୍ଵିନି। କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ସୁଭଗେ ଚୀରଵାସିନା
ମୋର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଖ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧା। ରାମଙ୍କ ସହିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଚିର ଛାଲା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେଠାରେ କଣ କରିବୁ?
ନିକ୍ଷିପ୍ତଵିଜଯୋ ରାମୋ ଗତଶ୍ରୀର୍ଵନଗୋଚରଃ। ଵ୍ରତୀ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯୀ ଚ ଶଂକେ ଜୀଵତି ଵା ନ ଵା
ରାମଙ୍କ ବିଜୟ ହାରାଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଚାଲିଗଲା, ଅତିତ୍ୟାଗ ଓ ମାଟିରେ ଶୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଛନ୍ତି—ମୁଁ ସନ୍ଦେହ କରୁଛି ସେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ନହି ଵୈଦେହି ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵାପ୍ଯୁପଲଭ୍ଯତେ। ପୁରୋବଲାକୈରସିତୈର୍ମେଘୈର୍ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାମିଵାଵୃତାମ୍
ହେ ବୈଦେହୀ, ରାମ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ଯେପରି କଳା ମେଘ ଚାନ୍ଦନୀକୁ ଢାକିଦିଏ।
ନ ଚାପି ମମ ହସ୍ତାତ୍ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମର୍ହତି ରାଘଵଃ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କୀର୍ତିମିନ୍ଦ୍ରହସ୍ତଗତାମିଵ
ମୋର ହାତରୁ ତୁମକୁ ରାଘବ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା କୀର୍ତ୍ତିକୁ ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଚାରୁସ୍ମିତେ ଚାରୁଦତି ଚାରୁନେତ୍ରେ ଵିଲାସିନି। ମନୋ ହରସି ମେ ଭୀରୁ ସୁପର୍ଣଃ ପନ୍ନଗଂ ଯଥା
ହେ ସୁନ୍ଦର ହସ, ମଧୁର ହାସି ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ରମଣୀ, ତୁମେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ଚୋରି ନେଉଛ, ହେ ଭୟଭୀତା, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ନେଇଯାଏ।
କ୍ଲିଷ୍ଟକୌଶେଯଵସନାଂ ତନ୍ଵୀମପ୍ଯନଲଂକୃତାମ୍। ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ରତିଂ ନୋପଲଭାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମେଳା କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଶିଥିଳ ଓ ଅଳଙ୍କାରହୀନ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମୋ ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନି।
ଅନ୍ତଃପୁରନିଵାସିନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ। ଯାଵତ୍ଯୋ ମମ ସର୍ଵାସାମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କୁରୁ ଜାନକି
ହେ ଜାନକୀ, ମୋ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଯେତେ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ଶାସନ କର।
ମମ ହ୍ଯସିତକେଶାନ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ପରିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରିଯମପ୍ସରସୋ ଯଥା
ମୋର କଳା କେଶର ଶେଷରେ ତିନି ଲୋକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସେପରି ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଯାନି ଵୈଶ୍ରଵଣେ ସୁଭ୍ରୁ ରତ୍ନାନି ଚ ଧନାନି ଚ। ତାନି ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସୁଶ୍ରୋଣି ମଯା ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଓ ନିତମ୍ଭ ଥିବା ରମଣୀ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସେଗୁଡିକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଉପଭୋଗ କର।
ନ ରାମସ୍ତପସା ଦେଵି ନ ବଲେନ ଚ ଵିକ୍ରମୈଃ। ନ ଧନେନ ମଯା ତୁଲ୍ଯସ୍ତେଜସା ଯଶସାପି ଵା
ହେ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟା, ବଳ, ପ୍ରତାପ, ଧନ କିମ୍ବା ଯଶରେ ରାମ ମୋ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି।
ପିବ ଵିହର ରମସ୍ଵ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଧନନିଚଯଂ ପ୍ରଦିଶାମି ମେଦିନୀଂ ଚ। ମଯି ଲଲ ଲଲନେ ଯଥାସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ଚ ସମେତ୍ଯ ଲଲନ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵାସ୍ତେ
ପିଉ, ଘୁରା, ଆନନ୍ଦ କର, ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ପୃଥିବୀ ଦେଇଦେବି। ମୋ ସହିତ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଆନନ୍ଦ କର, ଏବଂ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
କୁସୁମିତତରୁଜାଲସଂତତାନି ଭ୍ରମରଯୁତାନି ସମୁଦ୍ରତୀରଜାନି। କନକଵିମଲହାରଭୂଷିତାଂଗୀ ଵିହର ମଯା ସହ ଭୀରୁ କାନନାନି
ହେ ଭୟଭୀତା, ମୋ ସହିତ ସମୁଦ୍ରତୀରରେ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ, ସୁନା ହାର ପିନ୍ଧି ଘୁରିବା।
thumb|ଏକଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏହି କଥା ଏକୋଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତା ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଆର୍ତା ଦୀନସ୍ଵରା ଦୀନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ଶନୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ୱରେ, ଶୋକାକୁଳ ସୀତା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦୁଃଖାର୍ତା ରୁଦତୀ ସୀତା ଵେପମାନା ତପସ୍ଵିନୀ। ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଵରାରୋହା ପତିମେଵ ପତିଵ୍ରତା
ଦୁଃଖରେ ଏକାକି ହୋଇ, କନ୍ଦୁଥିବା, କମ୍ପୁଥିବା, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ଶ୍ରୀସୀତା, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ।
ତୃଣମନ୍ତରତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ନିଵର୍ତଯ ମନୋ ମତ୍ତଃ ସ୍ଵଜନେ ପ୍ରୀଯତାଂ ମନଃ
ସେ ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ସୀତା, ନିଜ ଓ ସେଠାରେ ଏକ ଘାସ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ମନ ରଖନିଅ, ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ ରଖି ଖୁସି ହେଉ।'