thumb|ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ବିଶ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
ସ ତାଂ ପରିଵୃତାଂ ଦୀନାଂ ନିରାନନ୍ଦାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍। ସାକାରୈର୍ମଧୁରୈର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ନ୍ଯଦର୍ଶଯତ ରାଵଣଃ
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା, ଦୁଃଖିତ, ଆନନ୍ଦହୀନ ଓ ତପସ୍ଵିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ, ରାବଣ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ କଥାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ।
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଗନାସୋରୁ ଗୂହମାନା ସ୍ତନୋଦରମ୍। ଅଦର୍ଶନମିଵାତ୍ମାନଂ ଭଯାନ୍ନେତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ମୋତେ ଦେଖି, ହେ ନାଗନାସରୁ, ତୁମେ ତୁମର ଛାତି ଓ ପେଟ ଲୁଚାଉଛ, ଯେପରି ଭୟରେ ନିଜକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
କାମଯେ ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ବହୁ ମନ୍ଯସ୍ଵ ମାଂ ପ୍ରିଯେ। ସର୍ଵାଂଗଗୁଣସମ୍ପନ୍ନେ ସର୍ଵଲୋକମନୋହରେ
ହେ ବଡ଼ ଆଖିଅଳି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ; ମୋତେ ମହତ୍ୱ ଦିଅ, ପ୍ରିୟା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ତୁମେ।
ନେହ କିଞ୍ଚିନ୍ମନୁଷ୍ଯା ଵା ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ଵ୍ଯପସର୍ପତୁ ତେ ସୀତେ ଭଯଂ ମତ୍ତଃ ସମୁତ୍ଥିତମ୍
ଏଠାରେ କେହି ମଣିଷ କିମ୍ବା ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ କିଛି କରିପାରିବେନି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ, ହେ ସୀତା, ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ସ୍ଵଧର୍ମୋ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀରୁ ସର୍ଵଦୈଵ ନ ସଂଶଯଃ। ଗମନଂ ଵା ପରସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ହରଣଂ ସମ୍ପ୍ରମଥ୍ଯ ଵା
ହେ ଭୟଭୀତା, ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ନିକଟକୁ ଆଣିବା କିମ୍ବା ଜୋର ଜବରଦସ୍ତି କରି ହରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି—ଏହା ତାଙ୍କର ଧର୍ମ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଚୈଵମକାମାଂ ତ୍ଵାଂ ନ ଚ ସ୍ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ମୈଥିଲି। କାମଂ କାମଃ ଶରୀରେ ମେ ଯଥାକାମଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ବିପରୀତ କିଛି କରିବିନି, ହେ ମୈଥିଳୀ; ମୋ ଦେହରେ ଯେପରି ଆକାଂକ୍ଷା ଚାଲିବ, ଚାଲୁ।
ଦେଵି ନେହ ଭଯଂ କାର୍ଯଂ ମଯି ଵିଶ୍ଵସିହି ପ୍ରିଯେ। ପ୍ରଣଯସ୍ଵ ଚ ତତ୍ତ୍ଵେନ ମୈଵଂ ଭୂଃ ଶୋକଲାଲସା
ହେ ଦେବୀ, ଏଠି କିଛି ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ମୋତେ ଭରସା କର, ପ୍ରିୟା। ନିଜ ଭଲପାଇବା ସତ୍ୟରେ ଦିଅ—ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଲୀନ ରୁହନି।
ଏକଵେଣୀ ଅଧଃଶଯ୍ଯା ଧ୍ଯାନଂ ମଲିନମମ୍ବରମ୍। ଅସ୍ଥାନେଽପ୍ଯୁପଵାସଶ୍ଚ ନୈତାନ୍ଯୌପଯିକାନି ତେ
ଏକ ଚୁଟି, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଧ୍ୟାନ, ମେଳା ପୋଷାକ, ଅସମୟରେ ଉପବାସ—ଏସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଚନ୍ଦନାନ୍ଯଗୁରୂଣି ଚ। ଵିଵିଧାନି ଚ ଵାସାଂସି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଏଠାରେ ଅନେକ ରଙ୍ଗିନ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ଅଛି।
ମହାର୍ହାଣି ଚ ପାନାନି ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ। ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଂ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ଲଭ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୈଥିଲି
ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ—ଏସବୁ ମୋତେ ପାଇଁ, ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଉପଭୋଗ କର।
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମସି ମୈଵଂ ଭୂଃ କୁରୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଭୂଷଣମ୍। ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହି କଥଂ ଵା ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମନର୍ହା ସୁଵିଗ୍ରହେ
ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ; ଏପରି ହେଉନି, ନିଜ ଦେହକୁ ଗହଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାଇବା। ମୋତେ ଲାଭ କରି, ଏତେ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଥିବା ତୁମେ କିପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ହେବ?
ଇଦଂ ତେ ଚାରୁ ସଂଜାତଂ ଯୌଵନଂ ହ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ଯଦତୀତଂ ପୁନର୍ନୈତି ସ୍ରୋତଃ ସ୍ରୋତସ୍ଵିନାମିଵ
ତୁମର ଏହି ସୁନ୍ଦର ଯୌବନ ଦେଖ, ଏହା ଚାଲିଯାଉଛି; ଯାହା ଚାଲିଗଲା, ସେଥିରେ ପୁଣି ଫେରେନାହିଁ, ଯେପରି ନଦୀର ଜଳ ପଛକୁ ଫେରେନାହିଁ।
ତ୍ଵାଂ କୃତ୍ଵୋପରତୋ ମନ୍ଯେ ରୂପକର୍ତା ସ ଵିଶ୍ଵକୃତ୍। ନହି ରୂପୋପମା ହ୍ଯନ୍ଯା ତଵାସ୍ତି ଶୁଭଦର୍ଶନେ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରୂପ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାଲିକ, ତୁମକୁ ତିଆରି କରି ତାଙ୍କର କାମ ଶେଷ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନା; କାରଣ, ତୁମର ସମାନ ରୂପ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵୈଦେହି ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍। କଃ ପୁନର୍ନାତିଵର୍ତେତ ସାକ୍ଷାଦପି ପିତାମହଃ
ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମର ଏହି ରୂପ ଓ ଯୌବନ ପାଇଁ, କିଏ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସି ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ? ସ୍ୱୟଂ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ଯଦ୍ ଯତ୍ ପଶ୍ଯାମି ତେ ଗାତ୍ରଂ ଶୀତାଂଶୁସଦୃଶାନନେ। ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣି ଚକ୍ଷୁର୍ମମ ନିବଧ୍ଯତେ
ତୁମର ଯେଉଁଠି ଦେହକୁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ସେଠିକୁ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ବନ୍ଧିଯାଉଛି, ହେ ପ୍ରଶସ୍ତ କଟିଅଳି।
ଭଵ ମୈଥିଲି ଭାର୍ଯା ମେ ମୋହମେତଂ ଵିସର୍ଜଯ। ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମମାଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ
ହେ ମୈଥିଳୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ଏହି ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ମୋ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ।
ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯାନି ରତ୍ନାନି ସମ୍ପ୍ରମଥ୍ଯାହୃତାନି ମେ। ତାନି ତେ ଭୀରୁ ସର୍ଵାଣି ରାଜ୍ଯଂ ଚୈଵ ଦଦାମି ତେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଆଣିଛି, ହେ ଭୟଭୀତା, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ—ସେସବୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।
ଵିଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ନାନାନଗରମାଲିନୀମ୍। ଜନକାଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ତଵ ହେତୋର୍ଵିଲାସିନି
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଅନେକ ସହରରେ ଶୋଭିତ, ଜିତି ତୁମ ପିତା ଜନକଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଇଦେବି, ହେ ଖେଳାଳି।
ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଽନ୍ଯଂ ଯୋ ମେ ପ୍ରତିବଲୋ ଭଵେତ୍। ପଶ୍ଯ ମେ ସୁମହଦ୍ଵୀର୍ଯମପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାହଵେ
ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ଆଉ କେହି ନାହିଁ; ମୋର ବଡ଼ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତାପ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖ।
ଇଚ୍ଛ ମାଂ କ୍ରିଯତାମଦ୍ଯ ପ୍ରତିକର୍ମ ତଵୋତ୍ତମମ୍। ସୁପ୍ରଭାଣ୍ଯଵସଜ୍ଜନ୍ତାଂ ତଵାଂଗେ ଭୂଷଣାନି ହି
ଆଜି ମୋତେ ଚାହିଁ, ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂଷଣ ତିଆରି କରାଯାଉ। ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷଣ ଲଗାଯାଉ।
ସାଧୁ ପଶ୍ଯାମି ତେ ରୂପଂ ସୁଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତିକର୍ମଣା। ପ୍ରତିକର୍ମାଭିସଂଯୁକ୍ତା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ଵରାନନେ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିବାକୁ ତୁମ ରୂପ ଉପଯୁକ୍ତ। ଭୂଷଣ ଓ ଦୟାରେ ଶୋଭିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।
ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଯଥାକାମଂ ପିବ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵ ଚ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵା ଧନାନି ଚ
ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର, ପିଉ, ହେ ଭୟଭୀତା, ଆନନ୍ଦ କର। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଧନ ଦାନ କର।
ଲଲସ୍ଵ ମଯି ଵିସ୍ରବ୍ଧା ଧୃଷ୍ଟମାଜ୍ଞାପଯସ୍ଵ ଚ। ମତ୍ପ୍ରାସାଦାଲ୍ଲଲନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଲଲତାଂ ବାନ୍ଧଵସ୍ତଵ
ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆସକ୍ତି ଦେଖା, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆଦେଶ ଦେ। ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରିବ, ସେପରି ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।
ଋଦ୍ଧିଂ ମମାନୁପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିଯଂ ଭଦ୍ରେ ଯଶସ୍ଵିନି। କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ସୁଭଗେ ଚୀରଵାସିନା
ମୋର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଖ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧା। ରାମଙ୍କ ସହିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଚିର ଛାଲା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେଠାରେ କଣ କରିବୁ?
ନିକ୍ଷିପ୍ତଵିଜଯୋ ରାମୋ ଗତଶ୍ରୀର୍ଵନଗୋଚରଃ। ଵ୍ରତୀ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯୀ ଚ ଶଂକେ ଜୀଵତି ଵା ନ ଵା
ରାମଙ୍କ ବିଜୟ ହାରାଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଚାଲିଗଲା, ଅତିତ୍ୟାଗ ଓ ମାଟିରେ ଶୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଛନ୍ତି—ମୁଁ ସନ୍ଦେହ କରୁଛି ସେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ନହି ଵୈଦେହି ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵାପ୍ଯୁପଲଭ୍ଯତେ। ପୁରୋବଲାକୈରସିତୈର୍ମେଘୈର୍ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାମିଵାଵୃତାମ୍
ହେ ବୈଦେହୀ, ରାମ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ଯେପରି କଳା ମେଘ ଚାନ୍ଦନୀକୁ ଢାକିଦିଏ।
ନ ଚାପି ମମ ହସ୍ତାତ୍ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମର୍ହତି ରାଘଵଃ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କୀର୍ତିମିନ୍ଦ୍ରହସ୍ତଗତାମିଵ
ମୋର ହାତରୁ ତୁମକୁ ରାଘବ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା କୀର୍ତ୍ତିକୁ ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଚାରୁସ୍ମିତେ ଚାରୁଦତି ଚାରୁନେତ୍ରେ ଵିଲାସିନି। ମନୋ ହରସି ମେ ଭୀରୁ ସୁପର୍ଣଃ ପନ୍ନଗଂ ଯଥା
ହେ ସୁନ୍ଦର ହସ, ମଧୁର ହାସି ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ରମଣୀ, ତୁମେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ଚୋରି ନେଉଛ, ହେ ଭୟଭୀତା, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ନେଇଯାଏ।
କ୍ଲିଷ୍ଟକୌଶେଯଵସନାଂ ତନ୍ଵୀମପ୍ଯନଲଂକୃତାମ୍। ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ରତିଂ ନୋପଲଭାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମେଳା କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଶିଥିଳ ଓ ଅଳଙ୍କାରହୀନ ତୁମକୁ ଦେଖି, ମୋ ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନି।