ତଥାଽଽମ୍ରଵଣସମ୍ପନ୍ନାଁଲ୍ଲତାଶତସମନ୍ଵିତାନ୍। ଜ୍ଯାମୁକ୍ତ ଇଵ ନାରାଚଃ ପୁପ୍ଲୁଵେ ଵୃକ୍ଷଵାଟିକାମ୍
ଏପରି ଭାବେ, ଆମ୍ବ ବନ ଏବଂ ଶତଶଃ ଲତା ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଧନୁର ତାରରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ଭଳି ସେ ବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଲାଫିଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵିଚିତ୍ରାଂ ତାଂ ଵିହଗୈରଭିନାଦିତାମ୍। ରାଜତୈଃ କାଞ୍ଚନୈଶ୍ଚୈଵ ପାଦପୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାମ୍
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ରବ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରୌପ୍ୟ ଓ ସୁନାର ବୃକ୍ଷ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଵିହଗୈର୍ମୃଗସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରାଂ ଚିତ୍ରକାନନାମ୍। ଉଦିତାଦିତ୍ଯସଂକାଶାଂ ଦଦର୍ଶ ହନୁମାନ୍ ବଲୀ
ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ ଭରିଥିବା, ରଙ୍ଗିନ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନ, ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ।
ଵୃତାଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଷ୍ପୋପଗଫଲୋପଗୈଃ। କୋକିଲୈର୍ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ଚ ମତ୍ତୈର୍ନିତ୍ଯନିଷେଵିତାମ୍
ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ, ନିତ୍ୟ ଖୁସିରେ ଥିବା କୋଇଲି ଓ ମଦମସ୍ତ ଭୃଙ୍ଗ ମାଛି ଏଠିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନୁଜାଂ କାଲେ ମୃଗପକ୍ଷିମଦାକୁଲାମ୍। ମତ୍ତବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟାଂ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତାମ୍
ଠିକ ସମୟରେ, ଉଦ୍ୟାନଟି ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ, ଉତ୍ସାହିତ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ, ମଦମସ୍ତ ମୟୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ରବ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମାର୍ଗମାଣୋ ଵରାରୋହାଂ ରାଜପୁତ୍ରୀମନିନ୍ଦିତାମ୍। ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତାନ୍ ଵିହଗାନ୍ ବୋଧଯାମାସ ଵାନରଃ
ସେ ଅନିନ୍ଦିତ ରୂପର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ବନରେ ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ବାନର ଜାଗାଇଲେ।
ଉତ୍ପତଦ୍ଭିର୍ଦ୍ଵିଜଗଣୈଃ ପକ୍ଷୈର୍ଵାତୈଃ ସମାହତାଃ। ଅନେକଵର୍ଣା ଵିଵିଧା ମୁମୁଚୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟଯଃ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ନିଜ ପକ୍ଷରେ ପବନ ଉଠାଇଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି ଝରିପଡ଼ିଲା।
ପୁଷ୍ପାଵକୀର୍ଣଃ ଶୁଶୁଭେ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଅଶୋକଵନିକାମଧ୍ଯେ ଯଥା ପୁଷ୍ପମଯୋ ଗିରିଃ
ପୁଷ୍ପରେ ଢାକା ମାରୁତନନ୍ଦନ ହନୁମାନ ଅଶୋକବନ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍ପରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦିଶଃ ସର୍ଵାଭିଧାଵନ୍ତଂ ଵୃକ୍ଷଖଣ୍ଡଗତଂ କପିମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଵସନ୍ତ ଇତି ମେନିରେ
ସେ ବନରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିବା ବାନରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଛି।
ଵୃକ୍ଷେଭ୍ଯଃ ପତିତୈଃ ପୁଷ୍ପୈରଵକୀର୍ଣାଃ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ। ରରାଜ ଵସୁଧା ତତ୍ର ପ୍ରମଦେଵ ଵିଭୂଷିତା
ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପରେ ମାଟି ଢାକାଯାଇ, ସେଠାରେ ଭୂମି ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା ଯେ, ଯେପରି ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଜଣେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନିର୍ଧୂତପତ୍ରଶିଖରାଃ ଶୀର୍ଣପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମାଃ। ନିକ୍ଷିପ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣା ଧୂର୍ତା ଇଵ ପରାଜିତାଃ
ଝଡ଼ରେ ଗଛମାନଙ୍କର ପତ୍ର ଓ ଶିଖର ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ଝରିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଗଛମାନେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ଯେପରି ହାରିଥିବା ଚତୁରାଙ୍ଗନାମାନେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।
ହନୂମତା ଵେଗଵତା କମ୍ପିତାସ୍ତେ ନଗୋତ୍ତମାଃ। ପୁଷ୍ପପତ୍ରଫଲାନ୍ଯାଶୁ ମୁମୁଚୁଃ ଫଲଶାଲିନଃ
ତୀବ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଛମାନେ ହଲିଗଲେ, ଫଳରେ ଭରିଥିବା ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଝଡ଼ିଦେଲେ।
ଵିହଂଗସଙ୍ଘୈର୍ହୀନାସ୍ତେ ସ୍କନ୍ଧମାତ୍ରାଶ୍ରଯା ଦ୍ରୁମାଃ। ବଭୂଵୁରଗମାଃ ସର୍ଵେ ମାରୁତେନ ଵିନିର୍ଧୁତାଃ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗଛମାନେ କେବଳ ଡାଳ ରହିଗଲା, ଏବଂ ପବନରେ ବେଶି ହଲିଯିବାରୁ ସମସ୍ତ ଗଛ ନିର୍ଜୀବ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ଵିଧୂତକେଶୀ ଯୁଵତିର୍ଯଥା ମୃଦିତଵର୍ଣକା। ନିପୀତଶୁଭଦନ୍ତୋଷ୍ଠୀ ନଖୈର୍ଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ଵିକ୍ଷତା
ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ଯେପରି ଜଣେ ଯୁବତୀଙ୍କର କେଶ ବିଖରିଯାଇଛି, ଶୃଙ୍ଗାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ଠୋଟ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ ପାଇଛି।
ତଥା ଲାଂଗୂଲହସ୍ତୈସ୍ତୁ ଚରଣାଭ୍ଯାଂ ଚ ମର୍ଦିତା। ତଥୈଵାଶୋକଵନିକା ପ୍ରଭଗ୍ନଵନପାଦପା
ଏହିପରି, ହନୁମାନଙ୍କ ଲାଂଗୁଳ, ହାତ ଓ ପାଦରେ ଚେପାଯିବାରୁ ଅଶୋକବନ ଭାଙ୍ଗିଯିଥିବା ଗଛମାନେ ସହିତ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମହାଲତାନାଂ ଦାମାନି ଵ୍ଯଧମତ୍ ତରସା କପିଃ। ଯଥା ପ୍ରାଵୃଷି ଵେଗେନ ମେଘଜାଲାନି ମାରୁତଃ
ବାନର ତୀବ୍ରତାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲତାର ମାଳା ଛିଣ୍ଡିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ବାତାସ ମେଘମାଳାକୁ ଚିରିଦେଉଥାଏ।
ସ ତତ୍ର ମଣିଭୂମୀଶ୍ଚ ରାଜତୀଶ୍ଚ ମନୋରମାଃ। ତଥା କାଞ୍ଚନଭୂମୀଶ୍ଚ ଵିଚରନ୍ ଦଦୃଶେ କପିଃ
ସେଠାରେ ବାନର ଘୂରିଘୂରି ମଣିର ତଳ, ରୂପାର ତଳ ଓ ସୁନାର ତଳ ଦେଖିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
ଵାପୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ ପୂର୍ଣାଃ ପରମଵାରିଣା। ମହାର୍ହୈର୍ମଣିସୋପାନୈରୁପପନ୍ନାସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ପୋକରୀ ଥିଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଠାଉଠା ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ସିଢ଼ି ଲଗାଯାଇଥିଲା।
ମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲସିକତାଃ ସ୍ଫାଟିକାନ୍ତରକୁଟ୍ଟିମାଃ। କାଞ୍ଚନୈସ୍ତରୁଭିଶ୍ଚିତ୍ରୈସ୍ତୀରଜୈରୁପଶୋଭିତାଃ
ସେହି ପୋକରୀମାନଙ୍କର ବାଳୁକା ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳର, ଭିତର ତଳ କ୍ରିଷ୍ଟାଲର, ଏବଂ କୂଳ ଦେଖିବାକୁ ସୁନା ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ବୁଦ୍ଧପଦ୍ମୋତ୍ପଲଵନାଶ୍ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତାଃ। ନତ୍ଯୂହରୁତସଂଘୁଷ୍ଟା ହଂସସାରସନାଦିତାଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳରେ ଶୋଭିତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭାଇଥିଲେ, ଜଳପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲେ, ହଂସ ଓ ସାରସର ଡାକରେ ଭରିଥିଲେ।
ଦୀର୍ଘାଭିର୍ଦ୍ରୁମଯୁକ୍ତାଭିଃ ସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ। ଅମୃତୋପମତୋଯାଭିଃ ଶିଵାଭିରୁପସଂସ୍କୃତାଃ
ଚାରିପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ନଦୀ ଗଛରେ ଘେରା, ତାଙ୍କର ଜଳ ଅମୃତ ସମାନ, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ।
ଲତାଶତୈରଵତତାଃ ସଂତାନକୁସୁମାଵୃତାଃ। ନାନାଗୁଲ୍ମାଵୃତଵନାଃ କରଵୀରକୃତାନ୍ତରାଃ
ସେଠାରେ ଶତଶତ ଲତା ଛାଡ଼ିଥିଲା, କୁସୁମର ଗୁଛରେ ଘେରା, ବିଭିନ୍ନ ଝାଡ଼ି ରହିଥିଲା, କରବୀର ଝାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଭାଗ ହୋଇଥିଲା।
ତତୋଽମ୍ବୁଧରସଂକାଶଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଶିଖରଂ ଗିରିମ୍। ଵିଚିତ୍ରକୂଟଂ କୂଟୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଶିଖର ଓ ଚାରିପାଖରେ ପାହାଡ଼ ଟିକିରେ ଘେରା।
ଶିଲାଗୃହୈରଵତତଂ ନାନାଵୃକ୍ଷସମାଵୃତମ୍। ଦଦର୍ଶ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ରମ୍ଯଂ ଜଗତି ପର୍ଵତମ୍
ସେହି ପାହାଡ଼ ପଥରର ଗୃହରେ ଢାକା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘେରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଭୂମିରେ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ନଗାତ୍ ତସ୍ମାନ୍ନଦୀଂ ନିପତିତାଂ କପିଃ। ଅଂକାଦିଵ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ପତିତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ ପାହାଡ଼ରୁ ବାନରଟି ଏକ ନଦୀକୁ ତଳକୁ ଝରିଯାଉଥିବା ଦେଖିଲା, ଯେପରିକି କାହାରୋ ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କର ଆଖୁଁରୁ ଛାଡ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ଜଲେ ନିପତିତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁପଶୋଭିତାମ୍। ଵାର୍ଯମାଣାମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରମଦାଂ ପ୍ରିଯବନ୍ଧୁଭିଃ
ପାଣିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗଛମୁଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିବା ସେ ନଦୀ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ଜଣେ ଜଣାନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସଂଗିନୀମାନେ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି।
ପୁନରାଵୃତ୍ତତୋଯାଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ସ ମହାକପିଃ। ପ୍ରସନ୍ନାମିଵ କାନ୍ତସ୍ଯ କାନ୍ତାଂ ପୁନରୁପସ୍ଥିତାମ୍
ଏବଂ ସେ ମହାବାନରଟି ଆଉଥରେ ଧାରା ଫେରିଆସିଥିବା ନଦୀକୁ ଦେଖିଲା, ଯେପରିକି ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଖୁସି ହୋଇ ମିଳିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଦୂରାତ୍ ସ ପଦ୍ମିନ୍ଯୋ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତାଃ। ଦଦର୍ଶ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସେଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂରେ ନୁହେଁ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଅନେକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀମାନେ ଦେଖିଲେ।
କୃତ୍ରିମାଂ ଦୀର୍ଘିକାଂ ଚାପି ପୂର୍ଣାଂ ଶୀତେନ ଵାରିଣା। ମଣିପ୍ରଵରସୋପାନାଂ ମୁକ୍ତାସିକତଶୋଭିତାମ୍
ସେ ଏକ ନିର୍ମିତ ଲମ୍ବା ଝିଲିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶୀତଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଣିମୁକ୍ତାର ସିଢ଼ି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଝଲମଲାଉଥିବା ବାଳୁକାରେ ଶୋଭିତ।
ଵିଵିଧୈର୍ମୃଗସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରାଂ ଚିତ୍ରକାନନାମ୍। ପ୍ରାସାଦୈଃ ସୁମହଦ୍ଭିଶ୍ଚ ନିର୍ମିତୈର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁମାନେ ଘେରିଥିବା, ଚିତ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ କାନନ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ବଡ଼ ବଡ଼ ମହଳମାନେ ଥିଲେ।