ନ ଵନେଷୁ ନ ଶୈଲେଷୁ ନ ନିରୋଧେଷୁ ଵା ପୁନଃ। କ୍ରୀଡାମନୁଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସମେତ୍ଯ କପିକୁଞ୍ଜରାଃ
ବନ, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକଠି ହୋଇ, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଆଉ କେବେ ମଜା କରିପାରିବେନାହିଁ।
ସପୁତ୍ରଦାରାଃ ସାମାତ୍ଯା ଭର୍ତୃଵ୍ଯସନପୀଡିତାଃ। ଶୈଲାଗ୍ରେଭ୍ଯଃ ପତିଷ୍ଯନ୍ତି ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ
ପୁଅ, ଝିଅ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର, ସମ ଓ ଅସମ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବେ।
ଵିଷମୁଦ୍ବନ୍ଧନଂ ଵାପି ପ୍ରଵେଶଂ ଜ୍ଵଲନସ୍ଯ ଵା। ଉପଵାସମଥୋ ଶସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାନରାଃ
ବିଷ, ଫାସି, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ, ଉପବାସ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବେ।
ଘୋରମାରୋଦନଂ ମନ୍ଯେ ଗତେ ମଯି ଭଵିଷ୍ଯତି। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନାଶଶ୍ଚ ନାଶଶ୍ଚୈଵ ଵନୌକସାମ୍
ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ ଭୟଙ୍କର କାନ୍ଦାକାଟି ହେବ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନାଶ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ହେବ।
ସୋଽହଂ ନୈଵ ଗମିଷ୍ଯାମି କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ନଗରୀମିତଃ। ନହି ଶକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ମୈଥିଲୀଂ ଵିନା
ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରୁ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନଗରକୁ ଫେରିବିନାହିଁ; ମୈଥିଳୀ ବିନା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମୋତେ ସହିବା ଯାଏନାହିଁ।
ମଯ୍ଯଗଚ୍ଛତି ଚେହସ୍ଥେ ଧର୍ମାତ୍ମାନୌ ମହାରଥୌ। ଆଶଯା ତୌ ଧରିଷ୍ଯେତେ ଵାନରାଶ୍ଚ ତରସ୍ଵିନଃ
ମୁଁ ଏଠାରୁ ଫେରିନାହିଁ, ତେବେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରବଳ ବୀର, ଏବଂ ତୀବ୍ର ବାନରମାନେ ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିବେ।
ହସ୍ତାଦାନୋ ମୁଖାଦାନୋ ନିଯତୋ ଵୃକ୍ଷମୂଲିକଃ। ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ହ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ହାତରେ କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଖାଇ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହେବି, କାରଣ ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିନାହିଁ।
ସାଗରାନୂପଜେ ଦେଶେ ବହୁମୂଲଫଲୋଦକେ। ଚିତିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସମିଦ୍ଧମରଣୀସୁତମ୍
ସାଗର କୂଳରେ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପାଣିରେ ପ୍ରଚୁର ଦେଶରେ ଏକ ଚିତା ତିଆରି କରି, ଅରଣି ଦ୍ୱାରା ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି।
ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ଵା ସମ୍ଯଗ୍ ଲିଂଗିନଂ ସାଧଯିଷ୍ଯତଃ। ଶରୀରଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାଯସାଃ ଶ୍ଵାପଦାନି ଚ
କିମ୍ବା ମୁଁ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ନିଷ୍ଠାରେ ଲିନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, କାଉଁଅଁ ଓ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ମୋ ଦେହକୁ ଖାଇଯିବେ।
ଇଦମପ୍ଯୃଷିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ନିର୍ଯାଣମିତି ମେ ମତିଃ। ସମ୍ଯଗାପଃ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ନ ଚେତ୍ ପଶ୍ଯାମି ଜାନକୀମ୍
ଏପରି ପ୍ରସ୍ଥାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚିତ—ଯଦି ମୁଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି।
ସୁଜାତମୂଲା ସୁଭଗା କୀର୍ତିମାଲା ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରଭଗ୍ନା ଚିରରାତ୍ରାଯ ମମ ସୀତାମପଶ୍ଯତଃ
ଉତ୍ତମ ମୂଳ ଥିବା, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, କୀର୍ତିର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୀତାକୁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ।
ତାପସୋ ଵା ଭଵିଷ୍ଯାମି ନିଯତୋ ଵୃକ୍ଷମୂଲିକଃ। ନେତଃ ପ୍ରତିଗମିଷ୍ଯାମି ତାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସିତେକ୍ଷଣାମ୍
ମୁଁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଜୀବନ୍ତ, ଗଛର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇଥିବା ଏକ ତପସ୍ୱୀ ହେବି; ଅନ୍ଧକାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିଲେ ମୁଁ ଫେରିବିନାହିଁ।
ଯଦି ତୁ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛାମି ସୀତାମନଧିଗମ୍ଯ ତାମ୍। ଅଂଗଦଃ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ଵାନରୈର୍ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ସମସ୍ତ ବାନର ରହିପାରିବେନାହିଁ।
ଵିନାଶେ ବହଵୋ ଦୋଷା ଜୀଵନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଭଦ୍ରକମ୍। ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ଧରିଷ୍ଯାମି ଧ୍ରୁଵୋ ଜୀଵତି ସଂଗମଃ
ନାଶରେ ବହୁତ ଦୋଷ ଅଛି, ଜୀବନରେ ଭଲ ହୁଏ; ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖା ହେବ।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ମନସା ଧାରଯନ୍ ବହୁ। ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ ତଦା ପାରଂ ଶୋକସ୍ଯ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ମନରେ ଧରି, ସେ ସମର୍ଥ ବାନର ତାଙ୍କର ଶୋକର ସୀମା ମିଳିପାରିଲେନାହିଁ।
ତତୋ ଵିକ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ଧୈର୍ଯଵାନ୍ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ରାଵଣଂ ଵା ଵଧିଷ୍ଯାମି ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ମହାବଲମ୍। କାମମସ୍ତୁ ହୃତା ସୀତା ପ୍ରତ୍ଯାଚୀର୍ଣଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଆଣି, ସେ ଦୃଢ଼ ବାନର ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଦଶମୁଖୀ, ବଳଶାଳି ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି; ସୀତା ହରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଫେରିପାରିବେ।'
ଅଥଵୈନଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଉପର୍ଯୁପରି ସାଗରମ୍। ରାମାଯୋପହରିଷ୍ଯାମି ପଶୁଂ ପଶୁପତେରିଵ
ନାହିଁଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରି, ସାଗର ଉପରେ ଲାଘି, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି, ଯେପରି ଜନ୍ତୁକୁ ପଶୁପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଯି।
ଇତି ଚିନ୍ତାସମାପନ୍ନଃ ସୀତାମନଧିଗମ୍ଯ ତାମ୍। ଧ୍ଯାନଶୋକପରୀତାତ୍ମା ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ବାନର ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଯାଵତ୍ ସୀତାଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ରାମପତ୍ନୀଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ତାଵଦେତାଂ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ଵିଚିନୋମି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସୀତା, ରାମଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପୁଣିପୁଣି ଖୋଜିବି।
ସମ୍ପାତିଵଚନାଚ୍ଚାପି ରାମଂ ଯଦ୍ଯାନଯାମ୍ଯହମ୍। ଅପଶ୍ଯନ୍ ରାଘଵୋ ଭାର୍ଯାଂ ନିର୍ଦହେତ୍ ସର୍ଵଵାନରାନ୍
ଏବଂ, ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା ଯାଏ, ତେବେ ରଘୁବଂଶୀ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଦହିଦେବେ।
ଇହୈଵ ନିଯତାହାରୋ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ନ ମତ୍କୃତେ ଵିନଶ୍ଯେଯୁଃ ସର୍ଵେ ତେ ନରଵାନରାଃ
ଏଠାରେ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାନର ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
ଅଶୋକଵନିକା ଚାପି ମହତୀଯଂ ମହାଦ୍ରୁମା। ଇମାମଧିଗମିଷ୍ଯାମି ନହୀଯଂ ଵିଚିତା ମଯା
ଏହି ବଡ଼ ଅଶୋକ ବନ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଥିବା, ଏଠାକୁ ମୁଁ ଖୋଜିବି; କାରଣ ଏଠାକୁ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଳାଶ କରିନାହିଁ।
ଵସୂନ୍ ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତଥାଽଽଦିତ୍ଯାନଶ୍ଵିନୌ ମରୁତୋଽପି ଚ। ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯାମି ରକ୍ଷସାଂ ଶୋକଵର୍ଧନଃ
ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ମରୁତମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଁ ଚାଲିଯିବି—ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଏ।
ଜିତ୍ଵା ତୁ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଦେଵୀମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦିନୀମ୍। ସମ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ରାମାଯ ସିଦ୍ଧୀମିଵ ତପସ୍ଵିନେ
ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗୌରବ ଜନନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେବି, ଯେପରି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚିନ୍ତାଵିଗ୍ରଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ ମହାବାହୁର୍ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ଏପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ, ବଳଶାଳି ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଉଠିଲେ।
ନମୋଽସ୍ତୁ ରାମାଯ ସଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଦେଵ୍ଯୈ ଚ ତସ୍ଯୈ ଜନକାତ୍ମଜାଯୈ। ନମୋଽସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରଯମାନିଲେଭ୍ଯୋ ନମୋଽସ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିମରୁଦ୍ଗଣେଭ୍ଯଃ
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ମରୁତମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ସ ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଚ ମାରୁତିଃ। ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ସୋଽଶୋକଵନିକାଂ ପ୍ରତି
ଏପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖି, ଅଶୋକବନିକା ଦିଗକୁ ଚାଲିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ମନସା ପୂର୍ଵମଶୋକଵନିକାଂ ଶୁଭାମ୍। ଉତ୍ତରଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରୋ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ମନରେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଭ ଅଶୋକବନିକାକୁ ଯାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାରିଲେ।
ଧ୍ରୁଵଂ ତୁ ରକ୍ଷୋବହୁଲା ଭଵିଷ୍ଯତି ଵନାକୁଲା। ଅଶୋକଵନିକା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵସଂସ୍କାରସଂସ୍କୃତା
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଅଶୋକ ବାନ, ସମସ୍ତ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ଏବଂ ଏହା ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଯାଇଛି।
ରକ୍ଷିଣଶ୍ଚାତ୍ର ଵିହିତା ନୂନଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ପାଦପାନ୍। ଭଗଵାନପି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନାତିକ୍ଷୋଭଂ ପ୍ରଵାଯତି
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଏଠି ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପାଳା ଲଗାଯାଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାୟୁକୁ ଅଧିକ ଚଳାଇନାହାନ୍ତି।