ପରିଵୃତ୍ତେଽର୍ଧରାତ୍ରେ ତୁ ପାନନିଦ୍ରାଵଶଂଗତମ୍। କ୍ରୀଡିତ୍ଵୋପରତଂ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ବଲଵତ୍ ତଦା
ଅର୍ଧରାତ୍ରି ବିତିଗଲାବେଳେ, ସେମାନେ ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ; ଖେଳ ଶେଷ କରି, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଶୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଵିରୁରୁଚେ ନିଃଶବ୍ଦାନ୍ତରଭୂଷିତମ୍। ନିଃଶବ୍ଦହଂସଭ୍ରମରଂ ଯଥା ପଦ୍ମଵନଂ ମହତ୍
ସେହି ଶୋଇଥିବା ଦଳ ନିରବତାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା; ଯେପରି ମହା ପଦ୍ମବନରେ ହଂସ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ନିରବ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ତାସାଂ ସଂଵୃତଦାନ୍ତାନି ମୀଲିତାକ୍ଷୀଣି ମାରୁତିଃ। ଅପଶ୍ଯତ୍ ପଦ୍ମଗନ୍ଧୀନି ଵଦନାନି ସୁଯୋଷିତାମ୍
ମାରୁତି ଦେଖିଲେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କର ମୁଁହ ଗୁଡିକ, ପଦ୍ମ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଉଥିଲା, ଦାନ୍ତ ଓ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧାନୀଵ ପଦ୍ମାନି ତାସାଂ ଭୂତ୍ଵା କ୍ଷପାକ୍ଷଯେ। ପୁନଃ ସଂଵୃତପତ୍ରାଣି ରାତ୍ରାଵିଵ ବଭୁସ୍ତଦା
ରାତି ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କର ମୁଁହ ପଦ୍ମ ଫୁଲିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ପୁଣି ପତ୍ର ବନ୍ଦ ହେଲାବେଳେ, ସେମାନେ ରାତିରେ ଯେପରି ଥାନ୍ତି, ସେହିପରି ହେଲେ।
ଇମାନି ମୁଖପଦ୍ମାନି ନିଯତଂ ମତ୍ତଷଟ୍ପଦାଃ। ଅମ୍ବୁଜାନୀଵ ଫୁଲ୍ଲାନି ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହି ପଦ୍ମପରି ମୁଁହଗୁଡିକୁ ନିଶ୍ଚୟ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଚାହାନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଇତି ଵାମନ୍ଯତ ଶ୍ରୀମାନୁପପତ୍ତ୍ଯା ମହାକପିଃ। ମେନେ ହି ଗୁଣତସ୍ତାନି ସମାନି ସଲିଲୋଦ୍ଭଵୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଡ଼ ବାନର ତାଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତିରେ ମାନିଲେ, ଏମିତି ଗୁଣରେ ଏମାନେ ଜଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପଦ୍ମ ସମାନ।
ସା ତସ୍ଯ ଶୁଶୁଭେ ଶାଲା ତାଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵିରାଜିତା। ଶରଦୀଵ ପ୍ରସନ୍ନା ଦ୍ଯୌସ୍ତାରାଭିରଭିଶୋଭିତା
ସେମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ଏହି ଶାଳା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଶରତକାଳର ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶ ତାରାମାନେ ଶୁଭା କରନ୍ତି।
ସ ଚ ତାଭିଃ ପରିଵୃତଃ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଯଥା ହ୍ଯୁଡୁପତିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତାରାଭିରିଵ ସଂଵୃତଃ
ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ରାଜା ଏମିତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତାରାମାନେ ଘେରିଥିବା ତାରାପତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଅନ୍ତି।
ଯାଶ୍ଚ୍ଯଵନ୍ତେଽମ୍ବରାତ୍ ତାରାଃ ପୁଣ୍ଯଶେଷସମାଵୃତାଃ। ଇମାସ୍ତାଃ ସଂଗତାଃ କୃତ୍ସ୍ନା ଇତି ମେନେ ହରିସ୍ତଦା
ହନୁମାନ୍ ଏହିପରି ଭାବିଲେ, 'ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ତାରାମାନେ ପରି, ପୁଣ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି।'
ତାରାଣାମିଵ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ମହତୀନାଂ ଶୁଭାର୍ଚିଷାମ୍। ପ୍ରଭାଵର୍ଣପ୍ରସାଦାଶ୍ଚ ଵିରେଜୁସ୍ତତ୍ର ଯୋଷିତାମ୍
ବଡ଼ ଓ ଶୁଭ୍ର ତାରାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭା, ରଙ୍ଗ ଓ ଶୋଭା ଯେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ଓ ଶୋଭା ଏଠାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥିଲା।
ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତକଚପୀନସ୍ରକ୍ପ୍ରକୀର୍ଣଵରଭୂଷଣାଃ। ପାନଵ୍ଯାଯାମକାଲେଷୁ ନିଦ୍ରୋପହତଚେତସଃ
ଖୋଲା କେଶ, ମୁଚୁଡ଼ି ମାଳା, ଛିଟିଏ ପଡ଼ିଥିବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଭୂଷଣ, ପାନ ଓ ଖେଳ ସମୟରେ ନିଦ୍ରାରେ ମନ ହାରାଇଥିବା ସେମାନେ ଏଠାରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତତିଲକାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କାଶ୍ଚିଦୁଦଭ୍ରାନ୍ତନୂପୁରାଃ। ପାର୍ଶ୍ଵେ ଗଲିତହାରାଶ୍ଚ କାଶ୍ଚିତ୍ ପରମଯୋଷିତଃ
କେହିଙ୍କର ଫୋରହେଡ଼ ଚିହ୍ନ ମସି ହୋଇଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ନୂପୁର ଡାହାଣି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀଙ୍କର ହାର ପାଶେ ଖସିପଡ଼ିଥିଲା।
ମୁକ୍ତାହାରଵୃତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ ପ୍ରସ୍ରସ୍ତଵାସସଃ। ଵ୍ଯାଵିଦ୍ଧରଶନାଦାମାଃ କିଶୋର୍ଯ ଇଵ ଵାହିତାଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ଜଣୀ ପାରା ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛିଙ୍କର ପୋଶାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ଖୁଲିଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଯେପରି ଅପରିପକ୍ୱ କନ୍ୟାମାନେ ଉଠାଇ ନେଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅକୁଣ୍ଡଲଧରାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନମୃଦିତସ୍ରଜଃ। ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୃଦିତାଃ ଫୁଲ୍ଲା ଲତା ଇଵ ମହାଵନେ
କିଛି ଜଣୀ କଣ୍ଠା ନଥିଲେ, କିଛିଙ୍କର ମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା ଓ ଚିପିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ମହାବନରେ ଗଜରାଜ ଫୁଲିଥିବା ଲତାକୁ ଚିପିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁକିରଣାଭାଶ୍ଚ ହାରାଃ କାସାଂଚିଦୁଦ୍ଗତାଃ। ହଂସା ଇଵ ବଭୁଃ ସୁପ୍ତାଃ ସ୍ତନମଧ୍ଯେଷୁ ଯୋଷିତାମ୍
କିଛି ଜଣୀଙ୍କ ଗଳାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ହାର ଉପରକୁ ଉଠିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ତାଙ୍କର ଶୋଣିତ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଅ ହଁସମାନେ ଶୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅପରାସାଂ ଚ ଵୈଦୂର୍ଯାଃ କାଦମ୍ବା ଇଵ ପକ୍ଷିଣଃ। ହେମସୂତ୍ରାଣି ଚାନ୍ଯାସାଂ ଚକ୍ରଵାକା ଇଵାଭଵନ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣୀଙ୍କ ଗଳାରେ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି ଥିଲା, ଯାହା କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କିଛିଙ୍କର ସୁନାର ତାନ୍ତୁ ଚକ୍ରବାକ ଦମ୍ପତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵୋପେତାଶ୍ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତାଃ। ଆପଗା ଇଵ ତା ରେଜୁର୍ଜଘନୈଃ ପୁଲିନୈରିଵ
ହଁସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ସେମାନଙ୍କର ନିତମ୍ଭ ଓ ପୃଷ୍ଠ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ନଦୀ ପାର ଚରୁ ଚରୁ ଚାଲିଥିବା ପୁଲିନ ପରି।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲସଂକାଶାସ୍ତା ହେମଵିପୁଲାମ୍ବୁଜାଃ। ଭାଵଗ୍ରାହା ଯଶସ୍ତୀରାଃ ସୁପ୍ତା ନଦ୍ଯ ଇଵାବଭୁଃ
କିଛି ଜଣୀଙ୍କ ଗଳାରେ ସୁନାର ବଡ଼ ବଦଳି ଲଗିଥିଲା, ଯାହା କି କିଙ୍କିଣିର ଜାଲି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସେମାନେ ଭାବ ଓ ଯଶ ଧରି ନଦୀ ପାର ମାନେ ଶୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ମୃଦୁଷ୍ଵଂଗେଷୁ କାସାଂଚିତ୍ କୁଚାଗ୍ରେଷୁ ଚ ସଂସ୍ଥିତାଃ। ବଭୂଵୁର୍ଭୂଷଣାନୀଵ ଶୁଭା ଭୂଷଣରାଜଯଃ
କିଛି ଜଣୀଙ୍କ ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୋଣିତ ଶୀର୍ଷରେ ଶୁଭ୍ର ଅଲଙ୍କାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣ।
ଅଂଶୁକାନ୍ତାଶ୍ଚ କାସାଂଚିନ୍ମୁଖମାରୁତକମ୍ପିତାଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଵକ୍ତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯାଧୂଯନ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ
କିଛି ଜଣୀଙ୍କ ଅଂଶୁକ ଶେଷ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ଶ୍ୱାସରେ ହଲୁକ ହଲୁକ କମ୍ପିଥିଲା, ଏବଂ ମୁଖ ଉପରେ ପୁଣିପୁଣି ଉଡ଼ୁଥିଲା।
ତାଃ ପତାକା ଇଵୋଦ୍ଧୂତାଃ ପତ୍ନୀନାଂ ରୁଚିରପ୍ରଭାଃ। ନାନାଵର୍ଣସୁଵର୍ଣାନାଂ ଵକ୍ତ୍ରମୂଲେଷୁ ରେଜିରେ
ସେଇ ଜଣୀମାନଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ଅଂଶୁକ ଶେଷ ଝଣ୍ଡା ପରି ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସୁନାର ଚାୟାରେ ମୁଖ ତଳେ ଚମକୁଥିଲା।
ଵଵଲ୍ଗୁଶ୍ଚାତ୍ର କାସାଂଚିତ୍ କୁଣ୍ଡଲାନି ଶୁଭାର୍ଚିଷାମ୍। ମୁଖମାରୁତସଂକମ୍ପୈର୍ମନ୍ଦଂ ମନ୍ଦଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍
କିଛି ଜଣୀଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଲୋକମୟ କଣ୍ଠା ମୁଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ଶ୍ୱାସରେ ହଲୁକ ହଲୁକ କମ୍ପିଉଥିଲା।
ଶର୍କରାସଵଗନ୍ଧଃ ସ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ସୁରଭିଃ ସୁଖଃ। ତାସାଂ ଵଦନନିଃଶ୍ଵାସଃ ସିଷେଵେ ରାଵଣଂ ତଦା
ସେମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ ନିଷ୍କାସିତ ଶର୍କରା ଓ ମଦର ଗନ୍ଧ, ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସେ ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ରାଵଣାନନଶଂକାଶ୍ଚ କାଶ୍ଚିଦ୍ ରାଵଣଯୋଷିତଃ। ମୁଖାନି ଚ ସପତ୍ନୀନାମୁପାଜିଘ୍ରନ୍ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରାବଣଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣୀ, ଯାହାଙ୍କର ମୁଖ ରାବଣଙ୍କ ମୁଖ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କର ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ମୁଖର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ।
ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ସକ୍ତମନସୋ ରାଵଣେ ତା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଅସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଃ ସପତ୍ନୀନାଂ ପ୍ରିଯମେଵାଚରଂସ୍ତଦା
ସେଇ ମହିଳାମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ରାବଣଙ୍କୁ ଅତି ଆସକ୍ତ ଥିଲା, ସ୍ୱାଧୀନ ନ ହୋଇ, ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିଲେ।
ବାହୂନୁପନିଧାଯାନ୍ଯାଃ ପାରିହାର୍ଯଵିଭୂଷିତାନ୍। ଅଂଶୁକାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ପ୍ରମଦାସ୍ତତ୍ର ଶିଶ୍ଯିରେ
କିଛି ଜଣୀ ତାଙ୍କର ଅଲଙ୍କୃତ ବାହୁ ଏକାଉଁଠି ରଖି, ତାଙ୍କର ରମ୍ୟ ଅଂଶୁକ ସହିତ ଶୋଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଯା ଵକ୍ଷସି ଚାନ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ କାଚିତ୍ ପୁନର୍ଭୁଜମ୍। ଅପରା ତ୍ଵଙ୍କମନ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ଯପରା କୁଚୌ
ଏକ ଜଣୀ ଅନ୍ୟ ଜଣୀଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ, ଅନ୍ୟ ଜଣୀ ତାଙ୍କର ବାହୁ ଉପରେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଜଣୀ ଅନ୍ୟ ଜଣୀଙ୍କ ଆଂକ ଉପରେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଜଣୀ ତାଙ୍କର କୁଚ ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ଊରୁପାର୍ଶ୍ଵକଟୀପୃଷ୍ଠମନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ସମାଶ୍ରିତାଃ। ପରସ୍ପରନିଵିଷ୍ଟାଂଗ୍ଯୋ ମଦସ୍ନେହଵଶାନୁଗାଃ
ସେମାନେ ଏକାଉଁଠି ଉରୁ, ପାର୍ଶ୍ୱ, କଟି ଓ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଭରସା କରି ଶୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଏକାଉଁଠି ଲଗିଥିଲା, ମଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ଅନୁଗତ ହୋଇ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାଂଗସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ ପ୍ରୀଯମାଣାଃ ସୁମଧ୍ଯମାଃ। ଏକୀକୃତଭୁଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁଷୁପୁସ୍ତତ୍ର ଯୋଷିତଃ
ଏକାଉଁଠି ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେଇ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ମହିଳାମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁଠି ବାହୁ ଗଠି ଏଠାରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଭୁଜସୂତ୍ରେଣ ସ୍ତ୍ରୀମାଲା ଗ୍ରଥିତା ହି ସା। ମାଲେଵ ଗ୍ରଥିତା ସୂତ୍ରେ ଶୁଶୁଭେ ମତ୍ତଷଟ୍ପଦା
ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କ ମାଳା, ଏକାଉଁଠି ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘିରିଥିବା ଫୁଲ ମାଳା ତାନ୍ତୁରେ ଗଠିତ।