ମାର୍ଗମାଣସ୍ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସୀତାମାଯତଲୋଚନାମ୍। ସର୍ଵତଃ ପରିଚକ୍ରାମ ହନୂମାନରିସୂଦନଃ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହନୁମାନ, ବଡ଼ ଚକୁ ଥିବା ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତମଂ ରାକ୍ଷସାଵାସଂ ହନୁମାନଵଲୋକଯନ୍। ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନମ୍
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ ପରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଚତୁର୍ଵିଷାଣୈର୍ଦ୍ଵିରଦୈସ୍ତ୍ରିଵିଷାଣୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପରିକ୍ଷିପ୍ତମସମ୍ବାଧଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣମୁଦାଯୁଧୈଃ
ସେ ଗୃହଟି ଚାରି ଶୁଣ୍ଡ ଓ ତିନି ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା, ଯାହା ଅସୀମ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ପତ୍ନୀଭୀ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍। ଆହୃତାଭିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ରାଜକନ୍ଯାଭିରାଵୃତମ୍
ରାବଣଙ୍କର ଗୃହଟି ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜକୁମାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ତନ୍ନକ୍ରମକରାକୀର୍ଣଂ ତିମିଂଗିଲଝଷାକୁଲମ୍। ଵାଯୁଵେଗସମାଧୂତଂ ପନ୍ନଗୈରିଵ ସାଗରମ୍
ସେଠାରେ ମହାମାଛ, ମକର ଓ ମଗରମାଛ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଏହା ସାପ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯା ହି ଵୈଶ୍ରଵଣେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରେ ହରିଵାହନେ। ସା ରାଵଣଗୃହେ ରମ୍ଯା ନିତ୍ଯମେଵାନପାଯିନୀ
ଯେ ଶ୍ରୀ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କଠାରେ ଅଛି, ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କଠାରେ ଅଛି, ସେଇ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରୀ ସଦା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ବସିଥିଲା।
ତସ୍ଯ ହର୍ମ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯସ୍ଥଵେଶ୍ମ ଚାନ୍ଯତ୍ ସୁନିର୍ମିତମ୍। ବହୁନିର୍ଯୂହସଂଯୁକ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ପଵନାତ୍ମଜଃ
ସେହି ମହଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘର ଥିଲା, ଯାହାରେ ବହୁତ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଥିଲା; ପବନପୁତ୍ର ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋଽର୍ଥେ କୃତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵି ଯଦ୍ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ପୁଷ୍ପକ ନାମକ ଆକାଶରଥ ଏଠାରେ ଥିଲା।
ପରେଣ ତପସା ଲେଭେ ଯତ୍ କୁବେରଃ ପିତାମହାତ୍। କୁବେରମୋଜସା ଜିତ୍ଵା ଲେଭେ ତଦ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
କୁବେର ତାଙ୍କର ଭାରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଏହା ପାଇଥିଲେ; ପରେ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି ରଥକୁ ନେଇଥିଲେ।
ଈହାମୃଗସମାଯୁକ୍ତୈଃ କାର୍ତସ୍ଵରହିରଣ୍ମଯୈଃ। ସୁକୃତୈରାଚିତଂ ସ୍ତମ୍ଭୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ଚ ଶ୍ରିଯା
ଏହି ରଥ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ତିଆରି ଥମ୍ଭରେ ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ଆକୃତିର ହରିଣ ଚିତ୍ର ଲାଗିଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା ଯେ ଦେଖିଲେ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ମେରୁମନ୍ଦରସଂକାଶୈରୁଲ୍ଲିଖଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍। କୂଟାଗାରୈଃ ଶୁଭାଗାରୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ସଜାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଜ୍ଵଲନାର୍କପ୍ରତୀକାଶୈଃ ସୁକୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ହେମସୋପାନଯୁକ୍ତଂ ଚ ଚାରୁପ୍ରଵରଵେଦିକମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାର ସିଢ଼ି ଓ ଶୋଭାମୟ ବେଦି ଥିଲା।
ଜାଲଵାତାଯନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କାଞ୍ଚନୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈରପି। ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମହାନୀଲମଣିପ୍ରଵରଵେଦିକମ୍
ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକର ଜାଲି ଜାନେଲା, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଓ ବଡ଼ ନୀଳମଣିର ବେଦି ସହିତ ଏହି ଘର ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଵିଦ୍ରୁମେଣ ଵିଚିତ୍ରେଣ ମଣିଭିଶ୍ଚ ମହାଧନୈଃ। ନିସ୍ତୁଲାଭିଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଭିସ୍ତଲେନାଭିଵିରାଜିତମ୍
ବିଚିତ୍ର ପାଗା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘର ଚାରିଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଚନ୍ଦନେନ ଚ ରକ୍ତେନ ତପନୀଯନିଭେନ ଚ। ସୁପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧିନା ଯୁକ୍ତମାଦିତ୍ଯତରୁଣୋପମମ୍
ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ମଧୁର ଗନ୍ଧ ମାଡ଼ିଥିଲା, ଏହି ଘର ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା ଏବଂ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
କୂଟାଗାରୈର୍ଵରାକାରୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍। ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିଵ୍ଯମାରୁରୋହ ମହାକପିଃ। ତତ୍ରସ୍ଥଃ ସର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧଂ ପାନଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନସମ୍ଭଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମହାବାନର ପୁଷ୍ପକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଦାଉଁଥିବାବେଳେ ସେ ପାନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାରରୁ ଉଠୁଥିବା ଗନ୍ଧ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ସମ୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ଜିଘ୍ରନ୍ ରୂପଵନ୍ତମିଵାନିଲମ୍। ସ ଗନ୍ଧସ୍ତଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ବନ୍ଧୁର୍ବନ୍ଧୁମିଵୋତ୍ତମମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମିଶ୍ରିତ ଗନ୍ଧକୁ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ଯାହା ଶୋଭାମୟ ବାତାସ ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ସେଇ ଗନ୍ଧ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଅନ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ମିଳୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ ହେଉଥିଲା।
ଇତ ଏହୀତ୍ଯୁଵାଚେଵ ତତ୍ର ଯତ୍ର ସ ରାଵଣଃ। ତତସ୍ତାଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ଶାଲାଂ ଦଦର୍ଶ ମହତୀଂ ଶିଵାମ୍
‘ଏଠାକୁ ଆସ’ ବୋଲି କହି, ସେ ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ପରେ ଯିବାବେଳେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଶୁଭ ଶାଳା ଦେଖିଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ମହାକାନ୍ତାଂ କାନ୍ତାମିଵ ଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍। ମଣିସୋପାନଵିକୃତାଂ ହେମଜାଲଵିରାଜିତାମ୍
ଏହା ରାବଣଙ୍କର ଥିଲା ଏବଂ ଏକ ପ୍ରିୟା ଜନୀ ପରି ଶୋଭାମୟ ଥିଲା; ମଣିର ସିଢ଼ି ଓ ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଚମକୁଥିଲା।
ସ୍ଫାଟିକୈରାଵୃତତଲାଂ ଦନ୍ତାନ୍ତରିତରୂପିକାମ୍। ମୁକ୍ତାଵଜ୍ରପ୍ରଵାଲୈଶ୍ଚ ରୂପ୍ଯଚାମୀକରୈରପି
ଏହାର ତଳ ଫ୍ୟାଟିକରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟର ଖାଲି ସ୍ଥାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ପାଗା, ଚାଁଦି ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଭୂଷିତାଂ ମଣିସ୍ତମ୍ଭୈଃ ସୁବହୁସ୍ତମ୍ଭଭୂଷିତାମ୍। ସମୈର୍ଋଜୁଭିରତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ସମନ୍ତାତ୍ ସୁଵିଭୂଷିତୈଃ
ଏହା ଅନେକ ମଣିର ଥମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଅନେକ ସମାନ, ସିଧା ଓ ବହୁତ ଉଚ୍ଚ ଥମ୍ଭ ଚାରିପାଖରେ ଭଲ ଭାବରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ସ୍ତମ୍ଭୈଃ ପକ୍ଷୈରିଵାତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଦିଵଂ ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତାମିଵ। ମହତ୍ଯା କୁଥଯାଽଽସ୍ତୀର୍ଣାଂ ପୃଥିଵୀଲକ୍ଷଣାଙ୍କଯା
ଏହି ଘରର ଥମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଦେଖିଲେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ବଡ଼ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଯାହାରେ ପୃଥିବୀର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ପୃଥିଵୀମିଵ ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ସରାଷ୍ଟ୍ରଗୃହଶାଲିନୀମ୍। ନାଦିତାଂ ମତ୍ତଵିହଗୈର୍ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାଧିଵାସିତାମ୍
ଏହି ଶାଳା ପୃଥିବୀ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା, ଅନେକ ଗୃହ ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭରିଥିଲା; ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା।
ପରର୍ଘ୍ଯାସ୍ତରଣୋପେତାଂ ରକ୍ଷୋଽଧିପନିଷେଵିତାମ୍। ଧୂମ୍ରାମଗୁରୁଧୂପେନ ଵିମଲାଂ ହଂସପାଣ୍ଡୁରାମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଏହି ଶାଳା ହଂସ ପରି ଧଳା ଏବଂ ଧୂଆଁ ଅଗୁରୁ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା।
ପତ୍ରପୁଷ୍ପୋପହାରେଣ କଲ୍ମାଷୀମିଵ ସୁପ୍ରଭାମ୍। ମନସୋ ମୋଦଜନନୀଂ ଵର୍ଣସ୍ଯାପି ପ୍ରସାଧିନୀମ୍
ପତ୍ର ଓ ଫୁଲର ଅର୍ପଣରେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ମନୋହର ଶାଳା, କିଛି କଳା ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା ଓ ରଙ୍ଗର ରୂପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଖୁସି କରୁଥିଲା।
ତାଂ ଶୋକନାଶିନୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଶ୍ରିଯଃ ସଂଜନନୀମିଵ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୈସ୍ତୁ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିରୁତ୍ତମୈଃ
ସେହି ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାଶାଳା ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଥିଲା, ଶ୍ରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣୁଥିଲା, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଉଥିଲା।
ତର୍ପଯାମାସ ମାତେଵ ତଦା ରାଵଣପାଲିତା। ସ୍ଵର୍ଗୋଽଯଂ ଦେଵଲୋକୋଽଯମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପି ପୁରୀ ଭଵେତ୍। ସିଦ୍ଧିର୍ଵେଯଂ ପରା ହି ସ୍ଯାଦିତ୍ଯମନ୍ଯତ ମାରୁତିଃ
ତାହା ରାବଣଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ମାଆ ପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିଲା। ମାରୁତି ଭାବିଲେ, 'ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ନଗର, କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି।'
ପ୍ରଧ୍ଯାଯତ ଇଵାପଶ୍ଯତ୍ ପ୍ରଦୀପାଂସ୍ତତ୍ର କାଞ୍ଚନାନ୍। ଧୂର୍ତାନିଵ ମହାଧୂର୍ତୈର୍ଦେଵନେନ ପରାଜିତାନ୍
ସେ ଭାବନାରେ ଡୁବିଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସୁନାର ଦୀପ ଜଳିଥିଲା; ଏହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଚତୁର ଠକମାନେ ଅଧିକ ଚତୁରଙ୍କ ଠାରେ ହାରିଗଲେ।
ଦୀପାନାଂ ଚ ପ୍ରକାଶେନ ତେଜସା ରାଵଣସ୍ଯ ଚ। ଅର୍ଚିର୍ଭିର୍ଭୂଷଣାନାଂ ଚ ପ୍ରଦୀପ୍ତେତ୍ଯଭ୍ଯମନ୍ଯତ
ଦୀପର ଆଲୋକ, ରାବଣଙ୍କର ତେଜ ଓ ଭୂଷଣର ଚମକ ଦେଖି ସେ ଭାବିଲେ, ଏହି ଶାଳା ଆଗୁନିରେ ଜଳୁଛି।
ତତୋଽପଶ୍ଯତ୍ କୁଥାସୀନଂ ନାନାଵର୍ଣାମ୍ବରସ୍ରଜମ୍। ସହସ୍ରଂ ଵରନାରୀଣାଂ ନାନାଵେଷବିଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, କାପଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ହଜାରଟି ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପୋଶାକ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।