ନିଯୁଜ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ଗଜାଃ ସୁହସ୍ତାଃ ସକେସରାଶ୍ଚୋତ୍ପଲପତ୍ରହସ୍ତାଃ। ବଭୂଵ ଦେଵୀ ଚ କୃତାସୁହସ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଥା ପଦ୍ମିନି ପଦ୍ମହସ୍ତା
ସୁନ୍ଦର ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଛି, କେତେକ ହାତୀ ଉତ୍ପଳପତ୍ର ଶୁଣ୍ଡ ଓ କେଶର ଥିବା, ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁର ହାତ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ହାତ ସହିତ।
ଇତୀଵ ତଦ୍ଗୃହମଭିଗମ୍ଯ ଶୋଭନଂ ସଵିସ୍ମଯୋ ନଗମିଵ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍। ପୁନଶ୍ଚ ତତ୍ପରମସୁଗନ୍ଧି ସୁନ୍ଦରଂ ହିମାତ୍ଯଯେ ନଗମିଵ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍
ଏଭଳି ଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ପୁନି, ସେ ସ୍ଥାନ ଖୁସିବା ଓ ସୁନ୍ଦର, ହିମ ଗଳିବା ପରେ ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତତଃ ସ ତାଂ କପିରଭିପତ୍ଯ ପୂଜିତାଂ ଚରନ୍ ପୁରୀଂ ଦଶମୁଖବାହୁପାଲିତାମ୍। ଅଦୃଶ୍ଯ ତାଂ ଜନକସୁତାଂ ସୁପୂଜିତାଂ ସୁଦୁଃଖିତାଂ ପତିଗୁଣଵେଗନିର୍ଜିତାମ୍
ତାପରେ ସେ ବନରାଜ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ସେହି ପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଯିଏ ସମ୍ମାନିତ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ପତିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଅନୁଗତ।
ତତସ୍ତଦା ବହୁଵିଧଭାଵିତାତ୍ମନଃ କୃତାତ୍ମନୋ ଜନକସୁତାଂ ସୁଵର୍ତ୍ମନଃ। ଅପଶ୍ଯତୋଽଭଵଦତିଦୁଃଖିତଂ ମନଃ ସଚକ୍ଷୁଷଃ ପ୍ରଵିଚରତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ, ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣ ଆଚରଣ ଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ସ ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଭଵନସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୋ ମହଦ୍ଵିମାନଂ ମଣିରତ୍ନଚିତ୍ରିତମ୍। ପ୍ରତପ୍ତଜାମ୍ବୂନଦଜାଲକୃତ୍ରିମଂ ଦଦର୍ଶ ଧୀମାନ୍ ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ
ସେ ଗୃହର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଏକ ବଡ଼ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହଲ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ତଦପ୍ରମେଯପ୍ରତିକାରକୃତ୍ରିମଂ କୃତଂ ସ୍ଵଯଂ ସାଧ୍ଵିତି ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଦିଵଂ ଗତେ ଵାଯୁପଥେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵ୍ଯରାଜତାଦିତ୍ଯପଥସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମ ତତ୍
ସେଇ ଅପରିମିତ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ମହଲଟିକୁ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହା ବାୟୁର ମାର୍ଗରେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମାର୍ଗ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନ ତତ୍ର କିଂଚିନ୍ନ କୃତଂ ପ୍ରଯତ୍ନତୋ ନ ତତ୍ର କିଂଚିନ୍ନ ମହାର୍ଘରତ୍ନଵତ୍। ନ ତେ ଵିଶେଷା ନିଯତାଃ ସୁରେଷ୍ଵପି ନ ତତ୍ର କିଂଚିନ୍ନ ମହାଵିଶେଷଵତ୍
ସେଠାରେ କୌଣସି କାମ ଅବହେଳାରେ ରହିନଥିଲା; କୌଣସି ଜିନିଷ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ବିନା ନଥିଲା; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ବିଶେଷତା ଦେଖିନଥିଲେ, କାରଣ ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ଥିଲା।
ତପଃ ସମାଧାନପରାକ୍ରମାର୍ଜିତଂ ମନଃସମାଧାନଵିଚାରଚାରିଣମ୍। ଅନେକସଂସ୍ଥାନଵିଶେଷନିର୍ମିତଂ ତତସ୍ତତସ୍ତୁଲ୍ଯଵିଶେଷନିର୍ମିତମ୍
ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଅର୍ଜିତ, ମନୋନିୟନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଚାଲିଥିବା, ଏହି ମହଲ ବହୁ ପ୍ରକାର ଆକୃତିରେ ଏବଂ ସମାନ ଭାବରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ମନଃ ସମାଧାଯ ତୁ ଶୀଘ୍ରଗାମିନଂ ଦୁରାସଦଂ ମାରୁତତୁଲ୍ଯଗାମିନମ୍। ମହାତ୍ମନାଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ମହର୍ଦ୍ଧିନାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମଗ୍ର଼୍ଯମୁଦାମିଵାଲଯମ୍
ଏହି ମହଲଟି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ବାୟୁ ସମାନ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ମହାନ ଆତ୍ମା, ପୁଣ୍ୟବାନ, ମହାତ୍ମା ଓ ଯଶସ୍ବୀ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ନିବାସସ୍ଥଳ ଥିଲା।
ଵିଶେଷମାଲମ୍ବ୍ଯ ଵିଶେଷସଂସ୍ଥିତଂ ଵିଚିତ୍ରକୂଟଂ ବହୁକୂଟମଣ୍ଡିତମ୍। ମନୋଽଭିରାମଂ ଶରଦିନ୍ଦୁନିର୍ମଲଂ ଵିଚିତ୍ରକୂଟଂ ଶିଖରଂ ଗିରେର୍ଯଥା
ଏହି ମହଲଟି ନିଜ ଅନନ୍ୟ ଭିତିରେ ଭିତିକି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପରିଶୁଦ୍ଧ, ଏହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵହନ୍ତି ଯତ୍କୁଣ୍ଡଲଶୋଭିତାନନା ମହାଶନା ଵ୍ଯୋମଚରାନିଶାଚରାଃ। ଵିଵୃତ୍ତଵିଧ୍ଵସ୍ତଵିଶାଲଲୋଚନା ମହାଜଵା ଭୂତଗଣାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଠାରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଚକୁ ଓ ବିକୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ତେଜସ୍ବୀ ଭୂତମାନେ ହଜାରେ ହଜାରେ ଏଠାକୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ।
thumb|ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ନବମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ତସ୍ଯାଲଯଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵିମଲମାଯତମ୍। ଦଦର୍ଶ ଭଵନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସେ ଉତ୍ତମ ଗୃହର ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଏକ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିସ୍ତୃତ ମହଲ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଘରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲା।
ଅର୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣମାଯତଂ ଯୋଜନଂ ମହତ୍। ଭଵନଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବହୁପ୍ରାସାଦସଂକୁଲମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ମହଲ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା, ଏବଂ ବହୁ ଉଚ୍ଚ ମହଲ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା।
ମାର୍ଗମାଣସ୍ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ସୀତାମାଯତଲୋଚନାମ୍। ସର୍ଵତଃ ପରିଚକ୍ରାମ ହନୂମାନରିସୂଦନଃ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହନୁମାନ, ବଡ଼ ଚକୁ ଥିବା ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତମଂ ରାକ୍ଷସାଵାସଂ ହନୁମାନଵଲୋକଯନ୍। ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନମ୍
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ ପରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଚତୁର୍ଵିଷାଣୈର୍ଦ୍ଵିରଦୈସ୍ତ୍ରିଵିଷାଣୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପରିକ୍ଷିପ୍ତମସମ୍ବାଧଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣମୁଦାଯୁଧୈଃ
ସେ ଗୃହଟି ଚାରି ଶୁଣ୍ଡ ଓ ତିନି ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା, ଯାହା ଅସୀମ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ପତ୍ନୀଭୀ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍। ଆହୃତାଭିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ରାଜକନ୍ଯାଭିରାଵୃତମ୍
ରାବଣଙ୍କର ଗୃହଟି ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜକୁମାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ତନ୍ନକ୍ରମକରାକୀର୍ଣଂ ତିମିଂଗିଲଝଷାକୁଲମ୍। ଵାଯୁଵେଗସମାଧୂତଂ ପନ୍ନଗୈରିଵ ସାଗରମ୍
ସେଠାରେ ମହାମାଛ, ମକର ଓ ମଗରମାଛ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଏହା ସାପ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯା ହି ଵୈଶ୍ରଵଣେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରେ ହରିଵାହନେ। ସା ରାଵଣଗୃହେ ରମ୍ଯା ନିତ୍ଯମେଵାନପାଯିନୀ
ଯେ ଶ୍ରୀ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କଠାରେ ଅଛି, ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କଠାରେ ଅଛି, ସେଇ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରୀ ସଦା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ବସିଥିଲା।
ତସ୍ଯ ହର୍ମ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯସ୍ଥଵେଶ୍ମ ଚାନ୍ଯତ୍ ସୁନିର୍ମିତମ୍। ବହୁନିର୍ଯୂହସଂଯୁକ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ପଵନାତ୍ମଜଃ
ସେହି ମହଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘର ଥିଲା, ଯାହାରେ ବହୁତ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାର ଥିଲା; ପବନପୁତ୍ର ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋଽର୍ଥେ କୃତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵି ଯଦ୍ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ପୁଷ୍ପକ ନାମକ ଆକାଶରଥ ଏଠାରେ ଥିଲା।
ପରେଣ ତପସା ଲେଭେ ଯତ୍ କୁବେରଃ ପିତାମହାତ୍। କୁବେରମୋଜସା ଜିତ୍ଵା ଲେଭେ ତଦ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
କୁବେର ତାଙ୍କର ଭାରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଏହା ପାଇଥିଲେ; ପରେ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି ରଥକୁ ନେଇଥିଲେ।
ଈହାମୃଗସମାଯୁକ୍ତୈଃ କାର୍ତସ୍ଵରହିରଣ୍ମଯୈଃ। ସୁକୃତୈରାଚିତଂ ସ୍ତମ୍ଭୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ଚ ଶ୍ରିଯା
ଏହି ରଥ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ତିଆରି ଥମ୍ଭରେ ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ଆକୃତିର ହରିଣ ଚିତ୍ର ଲାଗିଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା ଯେ ଦେଖିଲେ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ମେରୁମନ୍ଦରସଂକାଶୈରୁଲ୍ଲିଖଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍। କୂଟାଗାରୈଃ ଶୁଭାଗାରୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ସଜାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଜ୍ଵଲନାର୍କପ୍ରତୀକାଶୈଃ ସୁକୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ହେମସୋପାନଯୁକ୍ତଂ ଚ ଚାରୁପ୍ରଵରଵେଦିକମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାର ସିଢ଼ି ଓ ଶୋଭାମୟ ବେଦି ଥିଲା।
ଜାଲଵାତାଯନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କାଞ୍ଚନୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈରପି। ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମହାନୀଲମଣିପ୍ରଵରଵେଦିକମ୍
ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକର ଜାଲି ଜାନେଲା, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଓ ବଡ଼ ନୀଳମଣିର ବେଦି ସହିତ ଏହି ଘର ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଵିଦ୍ରୁମେଣ ଵିଚିତ୍ରେଣ ମଣିଭିଶ୍ଚ ମହାଧନୈଃ। ନିସ୍ତୁଲାଭିଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଭିସ୍ତଲେନାଭିଵିରାଜିତମ୍
ବିଚିତ୍ର ପାଗା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘର ଚାରିଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଚନ୍ଦନେନ ଚ ରକ୍ତେନ ତପନୀଯନିଭେନ ଚ। ସୁପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧିନା ଯୁକ୍ତମାଦିତ୍ଯତରୁଣୋପମମ୍
ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ମଧୁର ଗନ୍ଧ ମାଡ଼ିଥିଲା, ଏହି ଘର ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା ଏବଂ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା।