ନିହନ୍ତୄନ୍ ପରସୈନ୍ଯାନାଂ ଗୃହେ ତସ୍ମିନ୍ ଦଦର୍ଶ ସଃ। କ୍ଷରତଶ୍ଚ ଯଥା ମେଘାନ୍ ସ୍ରଵତଶ୍ଚ ଯଥା ଗିରୀନ୍
ସେ ଘରରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ମେଘ ଭଳି ଝରୁଥିବା ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ବିରମାନେ ଦେଖିଲେ।
ମେଘସ୍ତନିତନିର୍ଘୋଷାନ୍ ଦୁର୍ଧର୍ଷାନ୍ ସମରେ ପରୈଃ। ସହସ୍ରଂ ଵାହିନୀସ୍ତତ୍ର ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତାଃ
ସେଠାରେ ସେ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରୁନଥିଲେ, ସୁନାରେ ସଜିଥିଲେ।
ହେମଜାଲୈରଵିଚ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂନିଭାଃ। ଦଦର୍ଶ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ସେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ସୁନାର ଜାଲରେ ଅବିରତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଶିବିକା ଵିଵିଧାକାରାଃ ସ କପିର୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଲତାଗୃହାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଚିତ୍ରଶାଲାଗୃହାଣି ଚ
ବାୟୁପୁତ୍ର ବନରାଜ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପାଳଙ୍କି, ଚିତ୍ର ଲତାମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଚିତ୍ରଶାଳା ଘର ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୀଡାଗୃହାଣି ଚାନ୍ଯାନି ଦାରୁପର୍ଵତକାନି ଚ। କାମସ୍ଯ ଗୃହକଂ ରମ୍ଯଂ ଦିଵାଗୃହକମେଵ ଚ
ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଘର, କାଠର ପାହାଡ଼ ମଡେଲ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ କାମ ଘର ଏବଂ ଦିନ ଘର ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ସ ମନ୍ଦରସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ମଯୂରସ୍ଥାନସଂକୁଲମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ ଉଚ୍ଚ, ମୟୂରାସନରେ ଭରିଥିବା ଏକ ମହଲ ଦେଖିଲେ।
ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଭିରାକୀର୍ଣଂ ଦଦର୍ଶ ଭଵନୋତ୍ତମମ୍। ଅନନ୍ତରତ୍ନନିଚଯଂ ନିଧିଜାଲଂ ସମନ୍ତତଃ। ଧୀରନିଷ୍ଠିତକର୍ମାଙ୍ଗଂ ଗୃହଂ ଭୂତପତେରିଵ
ସେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡରେ ଭରିଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଅସଂଖ୍ୟ ରତ୍ନର ଢେର ଥିବା, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଗଠନ ଥିବା, ଭୂତପତିଙ୍କ ଘର ସମାନ ଏକ ଉତ୍ତମ ମହଲ ଦେଖିଲେ।
ଅର୍ଚିର୍ଭିଶ୍ଚାପି ରତ୍ନାନାଂ ତେଜସା ରାଵଣସ୍ଯ ଚ। ଵିରରାଜ ଚ ତଦ୍ ଵେଶ୍ମ ରଶ୍ମିଵାନିଵ ରଶ୍ମିଭିଃ
ରତ୍ନମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ତେଜରେ, ସେଇ ମହଲ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଚମକୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯାନ୍ଯେଵ ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ। ଭାଜନାନି ଚ ଶୁଭ୍ରାଣି ଦଦର୍ଶ ହରିଯୂଥପଃ
ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି ଶୟନ, ଆସନ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ପାତ୍ର ଦେଖିଲେ।
ମଧ୍ଵାସଵକୃତକ୍ଲେଦଂ ମଣିଭାଜନସଂକୁଲମ୍। ମନୋରମମସମ୍ବାଧଂ କୁବେରଭଵନଂ ଯଥା
ସେ ମଣିମୟ ପାତ୍ର, ମଧୁ ଓ ମଦରେ ଭିଜା, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ବିଶାଳ, କୁବେରଙ୍କ ଭବନ ସମାନ ଘର ଦେଖିଲେ।
ନୂପୁରାଣାଂ ଚ ଘୋଷେଣ କାଞ୍ଚୀନାଂ ନିଃସ୍ଵନେନ ଚ। ମୃଦଙ୍ଗତଲନିର୍ଘୋଷୈର୍ଘୋଷଵଦ୍ଭିର୍ଵିନାଦିତମ୍
ଅଂଜୁଳିର ଝଙ୍କାର, କମରବନ୍ଧର ରିଙ୍ଗାଣି ଏବଂ ମୃଦଙ୍ଗର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିରେ ସେଠା ସବୁଦିନ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାସାଦସଂଘାତଯୁତଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଶତସଂକୁଲମ୍। ସୁଵ୍ଯୂଢକକ୍ଷ୍ଯଂ ହନୁମାନ୍ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଗୃହମ୍
ହନୁମାନ୍ ସେ ମହାନ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ପାଖରେ ଅନେକ ରାଜମହଳ ଏବଂ ଶତଶଃ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଅଙ୍ଗନା ଭଲଭାବେ ଗଠିତ ଥିଲା।
thumb|ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏହି ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ସ ଵେଶ୍ମଜାଲଂ ବଲଵାନ୍ ଦଦର୍ଶ ଵ୍ଯାସକ୍ତଵୈଦୂର୍ଯସୁଵର୍ଣଜାଲମ୍। ଯଥା ମହତ୍ପ୍ରାଵୃଷି ମେଘଜାଲଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପିନଦ୍ଧଂ ସଵିହଙ୍ଗଜାଲମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜ ଅନେକ ମହଳ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ସୁନାର ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ, ବର୍ଷାକାଳୀନ ମେଘର ଦଳ ଭଳି, ଯେଉଁଠି ହେଲେକ୍ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହିଥିଲେ।
ନିଵେଶନାନାଂ ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ଶାଲାଃ ପ୍ରଧାନଶଙ୍ଖାଯୁଧଚାପଶାଲାଃ। ମନୋହରାଶ୍ଚାପି ପୁନର୍ଵିଶାଲା ଦଦର୍ଶ ଵେଶ୍ମାଦ୍ରିଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶାଲାଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୃହ ଓ ଶାଳା ଦେଖିଲେ—ମୁଖ୍ୟ ଶଂଖ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ରଖିବା ଶାଳା; ଏବଂ ପୁନି, ମହଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଶାଳ ଚନ୍ଦ୍ରଶାଳା ଦେଖିଲେ।
ଗୃହାଣି ନାନାଵସୁରାଜିତାନି ଦେଵାସୁରୈଶ୍ଚାପି ସୁପୂଜିତାନି। ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଦୋଷୈଃ ପରିଵର୍ଜିତାନି କପିର୍ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵବଲାର୍ଜିତାନି
ସେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅର୍ଜିତ, ବିଭିନ୍ନ ଭୂତପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ।
ତାନି ପ୍ରଯତ୍ନାଭିସମାହିତାନି ମଯେନ ସାକ୍ଷାଦିଵ ନିର୍ମିତାନି। ମହୀତଲେ ସର୍ଵଗୁଣୋତ୍ତରାଣି ଦଦର୍ଶ ଲଂକାଧିପତେର୍ଗୃହାଣି
ସେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାର ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଯତ୍ନରେ ତିଆରି, ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଙ୍କାର ରାଜାଙ୍କ ଗୃହ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶୋଚ୍ଛ୍ରିତମେଘରୂପଂ ମନୋହରଂ କାଞ୍ଚନଚାରୁରୂପମ୍। ରକ୍ଷୋଽଧିପସ୍ଯାତ୍ମବଲାନୁରୂପଂ ଗୃହୋତ୍ତମଂ ହ୍ଯପ୍ରତିରୂପରୂପମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଉଚ୍ଚ ମହଳ, ମେଘ ଭଳି ଆକୃତି, ସୁନାର ଚମକରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଯଥାଯଥି ମିଳିଥିବା, ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହ।
ମହୀତଲେ ସ୍ଵର୍ଗମିଵ ପ୍ରକୀର୍ଣଂ ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବହୁରତ୍ନକୀର୍ଣମ୍। ନାନାତରୂଣାଂ କୁସୁମାଵକୀର୍ଣଂ ଗିରେରିଵାଗ୍ରଂ ରଜସାଵକୀର୍ଣମ୍
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଭଳି ପ୍ରସାରିତ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ଫୁଲରେ ଢାକା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭଳି ଧୂଳିରେ ଢାକା।
ଯଥା ନଗାଗ୍ରଂ ବହୁଧାତୁଚିତ୍ରଂ ଯଥା ନଭଶ୍ଚ ଗ୍ରହଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ରମ୍। ଦଦର୍ଶ ଯୁକ୍ତୀକୃତଚାରୁମେଘ- ଚିତ୍ରଂ ଵିମାନଂ ବହୁରତ୍ନଚିତ୍ରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ମହଳ ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିନ, ଆକାଶରେ ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିବା, ଚତୁର୍ ଭାବେ ମେଘରେ ଶୋଭିତ।
ମହୀ କୃତା ପର୍ଵତରାଜିପୂର୍ଣା ଶୈଲାଃ କୃତା ଵୃକ୍ଷଵିତାନପୂର୍ଣାଃ। ଵୃକ୍ଷାଃ କୃତାଃ ପୁଷ୍ପଵିତାନପୂର୍ଣାଃ ପୁଷ୍ପଂ କୃତଂ କେସରପତ୍ରପୂର୍ଣମ୍
ପୃଥିବୀ ଅନେକ ପାହାଡ଼ର ଶାରିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଗଛର ଛାୟାରେ ଢାକା, ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲର ଛାୟାରେ ଢାକା, ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ରେ କେଶର ଓ ପତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
କୃତାନି ଵେଶ୍ମାନି ଚ ପାଣ୍ଡୁରାଣି ତଥା ସୁପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପି ପୁଷ୍କରାଣି। ପୁନଶ୍ଚ ପଦ୍ମାନି ସକେସରାଣି ଵନାନି ଚିତ୍ରାଣି ସରୋଵରାଣି
ଧଳା ମହଳ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଏହିପରି ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ପଦ୍ମପୋଖରୀ, ପୁନି କେଶର ସହିତ ପଦ୍ମ, ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସରୋବର।
ପୁଷ୍ପାହ୍ଵଯଂ ନାମ ଵିରାଜମାନଂ ରତ୍ନପ୍ରଭାଭିଶ୍ଚ ଵିଘୂର୍ଣମାନମ୍। ଵେଶ୍ମୋତ୍ତମାନାମପି ଚୋଚ୍ଚମାନଂ ମହାକପିସ୍ତତ୍ର ମହାଵିମାନମ୍
ସେଠାରେ ରହିଛି ପୁଷ୍ପାହ୍ୱୟ ନାମକ ଚମତ୍କାର ମହଳ, ରତ୍ନର ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ, ଏକ ବଡ଼ ବନରାଜଙ୍କ ମହାମହଳ।
କୃତାଶ୍ଚ ଵୈଦୂର୍ଯମଯା ଵିହଙ୍ଗା ରୂପ୍ଯପ୍ରଵାଲୈଶ୍ଚ ତଥା ଵିହଙ୍ଗାଃ। ଚିତ୍ରାଶ୍ଚ ନାନାଵସୁଭିର୍ଭୁଜଙ୍ଗା ଜାତ୍ଯାନୁରୂପାସ୍ତୁରଗାଃ ଶୁଭାଙ୍ଗାଃ
ବୈଡୂର୍ୟରେ ତିଆରି ପକ୍ଷୀ, ଏହିପରି ରୌପ୍ୟ ଓ ପ୍ରବାଳରେ ତିଆରି ପକ୍ଷୀ, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସାପ, ଜାତିଅନୁସାରେ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଥିବା ଘୋଡ଼ା।
ପ୍ରଵାଲଜାମ୍ବୂନଦପୁଷ୍ପପକ୍ଷାଃ ସଲୀଲମାଵର୍ଜିତଜିହ୍ମପକ୍ଷାଃ। କାମସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଭାନ୍ତି ପକ୍ଷାଃ କୃତା ଵିହଙ୍ଗାଃ ସୁମୁଖାଃ ସୁପକ୍ଷାଃ
ପ୍ରବାଳ ଓ ସୁନାର ପତ୍ର ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପରି ମୁଡ଼ିଥିବା ପକ୍ଷ, ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ପରି ଚମକୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ଶୋଭାମୟ ପତ୍ର ଥିବା ପକ୍ଷୀ।
ନିଯୁଜ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ଗଜାଃ ସୁହସ୍ତାଃ ସକେସରାଶ୍ଚୋତ୍ପଲପତ୍ରହସ୍ତାଃ। ବଭୂଵ ଦେଵୀ ଚ କୃତାସୁହସ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଥା ପଦ୍ମିନି ପଦ୍ମହସ୍ତା
ସୁନ୍ଦର ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଛି, କେତେକ ହାତୀ ଉତ୍ପଳପତ୍ର ଶୁଣ୍ଡ ଓ କେଶର ଥିବା, ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁର ହାତ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ହାତ ସହିତ।
ଇତୀଵ ତଦ୍ଗୃହମଭିଗମ୍ଯ ଶୋଭନଂ ସଵିସ୍ମଯୋ ନଗମିଵ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍। ପୁନଶ୍ଚ ତତ୍ପରମସୁଗନ୍ଧି ସୁନ୍ଦରଂ ହିମାତ୍ଯଯେ ନଗମିଵ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍
ଏଭଳି ଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ପୁନି, ସେ ସ୍ଥାନ ଖୁସିବା ଓ ସୁନ୍ଦର, ହିମ ଗଳିବା ପରେ ପାହାଡ଼ର ଚମତ୍କାର ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତତଃ ସ ତାଂ କପିରଭିପତ୍ଯ ପୂଜିତାଂ ଚରନ୍ ପୁରୀଂ ଦଶମୁଖବାହୁପାଲିତାମ୍। ଅଦୃଶ୍ଯ ତାଂ ଜନକସୁତାଂ ସୁପୂଜିତାଂ ସୁଦୁଃଖିତାଂ ପତିଗୁଣଵେଗନିର୍ଜିତାମ୍
ତାପରେ ସେ ବନରାଜ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ସେହି ପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଯିଏ ସମ୍ମାନିତ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ପତିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଅନୁଗତ।
ତତସ୍ତଦା ବହୁଵିଧଭାଵିତାତ୍ମନଃ କୃତାତ୍ମନୋ ଜନକସୁତାଂ ସୁଵର୍ତ୍ମନଃ। ଅପଶ୍ଯତୋଽଭଵଦତିଦୁଃଖିତଂ ମନଃ ସଚକ୍ଷୁଷଃ ପ୍ରଵିଚରତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ, ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣ ଆଚରଣ ଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।