ସ୍ତ୍ରୀ ଚେତି ମନ୍ଯମାନେନ ନାତିକ୍ରୋଧଃ ସ୍ଵଯଂ କୃତଃ। ସା ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଵିହ୍ଵଲାଙ୍ଗୀ ନିଶାଚରୀ। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵିକୃତାନନଦର୍ଶନା
ତାଙ୍କୁ ନାରୀ ବୋଲି ଭାବି, ହନୁମାନ୍ ବେଶି ରାଗ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଘାଁରେ, ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ନାରୀ, ଦେହ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମୁହଁ ବିକୃତ ହୋଇ, ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ଵୀରସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିପାତିତାମ୍। କୃପାଂ ଚକାର ତେଜସ୍ଵୀ ମନ୍ଯମାନଃ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚ ତାମ୍
ତାପରେ, ବୀର ହନୁମାନ୍ ସେଠାରେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ତାକୁ ନାରୀ ଭାବି ଦୟା କଲେ।
ତତୋ ଵୈ ଭୃଶମୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ଲଂକା ସା ଗଦ୍ଗଦାକ୍ଷରମ୍। ଉଵାଚାଗର୍ଵିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ହନୁମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍
ତାପରେ ଲଙ୍କା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲା।
ପ୍ରସୀଦ ସୁମହାବାହୋ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ହରିସତ୍ତମ। ସମଯେ ସୌମ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୋତେ କ୍ଷମା କର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଧୈର୍ୟ ଥିବା ଲୋକେ ସଦା ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, ହେ ସୁମୁଦ୍ର ମନ୍ତଳ।
ଅହଂ ତୁ ନଗରୀ ଲଂକା ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମ। ନିର୍ଜିତାହଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ଵିକ୍ରମେଣ ମହାବଲ
ମୁଁ ହେଉଛି ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରୀ ନିଜେ, ହେ ବନର। ତୁମ ଶୌର୍ୟ ଓ ବଳରେ ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛି, ହେ ବୀର।
ଇଦଂ ଚ ତଥ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ମେ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯା ଵୈ ହରୀଶ୍ଵର। ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଦତ୍ତଂ ଵରଦାନଂ ଯଥା ମମ
ଏବେ ମୋର କଥା ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣ, ହେ ବନରମୁଖ୍ୟ। ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥିଲା।
ଯଦା ତ୍ଵାଂ ଵାନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଵିକ୍ରମାଦ୍ ଵଶମାନଯେତ୍। ତଦା ତ୍ଵଯା ହି ଵିଜ୍ଞେଯଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭଯମାଗତମ୍
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବନର ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବଶ କରିବ, ସେତେବେଳେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିଛି।
ସ ହି ମେ ସମଯଃ ସୌମ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଦ୍ଯ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍। ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଵିହିତଃ ସତ୍ଯୋ ନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ହେ ସୁମୁଦ୍ର ମନ୍ତଳ, ସେଇ ନିୟମ ଆଜି ତୁମର ଆଗମନରେ ପୂରଣ ହେଲା। ଏହି ନିୟମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ଅଟୁଟ।
ସୀତାନିମିତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିନାଶଃ ସମୁପାଗତଃ
ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାବଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଏବେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।
ତତ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍। ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ଯାନି ଯାନୀହ ଵାଞ୍ଛସି
ତେଣୁ, ହେ ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାବଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର ଏବଂ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଚାହଁ, ସେସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଶାପୋପହତାଂ ହରୀଶ୍ଵର ପୁରୀଂ ଶୁଭାଂ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ଯପାଲିତାମ୍। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ତ୍ଵଂ ଜନକାତ୍ମଜାଂ ସତୀଂ ଵିମାର୍ଗ ସର୍ଵତ୍ର ଗତୋ ଯଥାସୁଖମ୍
ଶାପ ଲାଗିଥିବା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ହେ ବନରମୁଖ୍ୟ। ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ସମସ୍ତଠାରେ ଯାଇ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜ।
thumb|ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ସ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ତାଂ କାମରୂପିଣୀମ୍। ଵିକ୍ରମେଣ ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ କପିସତ୍ତମଃ
ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ, ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଲଙ୍କା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନଗରୀକୁ ବିଜୟ କଲେ।
ଅଦ୍ଵାରେଣ ମହାଵୀର୍ଯଃ ପ୍ରାକାରମଵପୁପ୍ଲୁଵେ। ନିଶି ଲଂକାଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵିଵେଶ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ବହୁତ ବଳିୟସି ହୋଇ, ହନୁମାନ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ନାହିଁ, ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ ଲାଫି ରାତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ କପିରାଜହିତଂକରଃ। ଚକ୍ରେଽଥ ପାଦଂ ସଵ୍ଯଂ ଚ ଶତ୍ରୂଣାଂ ସ ତୁ ମୂର୍ଧନି
ବନରରାଜଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ସତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତାଙ୍କର ବାମ ପାଦ ରଖିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତାଂ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ରମ୍ଯାମଭିଯଯୌ କପିଃ। ହସିତୋତ୍କୃଷ୍ଟନିନଦୈସ୍ତୂର୍ଯଘୋଷପୁରସ୍କୃତୈଃ
ତାପରେ ବନର ହସ ଓ ଉଚ୍ଚ ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନି ସହିତ ସେଇ ରମ୍ୟ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵଜ୍ରାଙ୍କୁଶନିକାଶୈଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଜାଲଵିଭୂଷିତୈଃ। ଗୃହମେଘୈଃ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ବଭାସେ ଦ୍ଯୌରିଵାମ୍ବୁଦୈଃ
ବଜ୍ର ଆକାର ଜାଲି ଓ ହୀରା ଜାଲରେ ଶୋଭିତ ଘରମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଶୁଭ ନଗରୀ ମେଘ ଭରା ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ତଦା ଲଂକା ରକ୍ଷୋଗଣଗୃହୈଃ ଶୁଭୈଃ। ସିତାଭ୍ରସଦୃଶୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପଦ୍ମସ୍ଵସ୍ତିକସଂସ୍ଥିତୈଃ
ସେ ସମୟରେ ଲଙ୍କା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶୁଭ ଘରମାନେ, ଧଳା ମେଘ ପରି ଚିତ୍ର ଏବଂ ପଦ୍ମ, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଵର୍ଧମାନଗୃହୈଶ୍ଚାପି ସର୍ଵତଃ ସୁଵିଭୂଷିତୈଃ। ତାଂ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଭରଣାଂ କପିରାଜହିତଂକରଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ନିତନୂତନ ଘରମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନଗରୀକୁ ବନରରାଜଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ସେ ଦେଖିଲେ।
ରାଘଵାର୍ଥେ ଚରନ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଦର୍ଶ ଚ ନନନ୍ଦ ଚ। ଭଵନାଦ୍ ଭଵନଂ ଗଚ୍ଛନ୍ ଦଦର୍ଶ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ରାଘବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚାଲି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ ଘରରୁ ଘରକୁ ଯାଇ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ବନରମଧ୍ୟରେ ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଏହା ଦେଖିଲେ।
ଵିଵିଧାକୃତିରୂପାଣି ଭଵନାନି ତତସ୍ତତଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ରୁଚିରଂ ଗୀତଂ ତ୍ରିସ୍ଥାନସ୍ଵରଭୂଷିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏଠି-ଓଠି ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ଆକୃତିର ମହଳ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ସ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଦନଵିଦ୍ଧାନାଂ ଦିଵି ଚାପ୍ସରସାମିଵ। ଶୁଶ୍ରାଵ କାଞ୍ଚୀନିନଦଂ ନୂପୁରାଣାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନମ୍
ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ନାରୀମାନେ, ଯେପରି ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର କଞ୍ଚୀର ଝଙ୍କାର ଓ ପାଦସ୍ୱନ ନୂପୁରର ଶବ୍ଦ ସେ ଶୁଣିଲେ।
ସୋପାନନିନଦାଂଶ୍ଚାପି ଭଵନେଷୁ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଆସ୍ଫୋଟିତନିନାଦାଂଶ୍ଚ କ୍ଷ୍ଵେଡିତାଂଶ୍ଚ ତତସ୍ତତଃ
ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଗୃହମାନେ ଭିତରେ ପାଦଚାପର ଶବ୍ଦ, ହାତ ତାଳି ଓ ଶିସ୍ତିର ଶବ୍ଦ ଏଠି-ଓଠି ଶୁଣିଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ଜପତାଂ ତତ୍ର ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ରକ୍ଷୋଗୃହେଷୁ ଵୈ। ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯାତୁଧାନାନ୍ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ଘରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପାଠରେ ଲିନ ଯାତୁଧାନମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଵଣସ୍ତଵସଂଯୁକ୍ତାନ୍ ଗର୍ଜତୋ ରାକ୍ଷସାନପି। ରାଜମାର୍ଗଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ରକ୍ଷୋଗଣଂ ମହତ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ରାବଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଏବଂ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବଡ଼ ରାକ୍ଷସ ସମୂହ ରାଜପଥକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଦଦର୍ଶ ମଧ୍ଯମେ ଗୁଲ୍ମେ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚରାନ୍ ବହୂନ୍। ଦୀକ୍ଷିତାଞ୍ଜଟିଲାନ୍ ମୁଣ୍ଡାନ୍ ଗୋଜିନାମ୍ବରଵାସସଃ
ମଧ୍ୟ ଦଳରେ ସେ ଦେଖିଲେ ବହୁତ ରାକ୍ଷସ ଚରମାନେ, ଯେମାନେ ଦୀକ୍ଷିତ, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା, ଗୋମୟ ଛାଲର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦର୍ଭମୁଷ୍ଟିପ୍ରହରଣାନଗ୍ନିକୁଣ୍ଡାଯୁଧାଂସ୍ତଥା। କୂଟମୁଦ୍ଗରପାଣୀଂଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡାଯୁଧଧରାନପି
କେହି ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରିଥିଲେ, କେହି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିଲେ, କେହି ମୁସଳ ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, କେହି ଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଏକାକ୍ଷାନେକଵର୍ଣାଂଶ୍ଚ ଲଂବୋଦରପଯୋଧରାନ୍। କରାଲାନ୍ ଭୁଗ୍ନଵକ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵିକଟାନ୍ ଵାମନାଂସ୍ତଥା
ସେ ଦେଖିଲେ କେହି ଏକ ଆଖି, କେହି ବହୁରଙ୍ଗୀ, କେହି ଭଡ଼ ଉଦର ଓ ବଡ଼ ଛାତି, କେହି ଭୟଙ୍କର, କେହି ବାଙ୍କାମୁହଁ, କେହି ବିକଟ ଓ କେହି ବାମନ ଆକୃତିର।
ଧନ୍ଵିନଃ ଖଡ୍ଗିନଶ୍ଚୈଵ ଶତଘ୍ନୀମୁସଲାଯୁଧାନ୍। ପରିଘୋତ୍ତମହସ୍ତାଂଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରକଵଚୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନ୍
ସେ ଧନୁର୍ଧର, ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ମୁସଳ ଧାରୀ, ବଡ଼ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ନାତିସ୍ଥୂଲାନ୍ ନାତିକୃଶାନ୍ ନାତିଦୀର୍ଘାତିହ୍ରସ୍ଵକାନ୍। ନାତିଗୌରାନ୍ ନାତିକୃଷ୍ଣାନ୍ନାତିକୁବ୍ଜାନ୍ନ ଵାମନାନ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ନ କୁବୁଳା, ନ ଅତି ଶୁକ୍ଳ, ନ ଅତି ଦୀଘଳ, ନ ଅତି ଛୋଟ, ନ ଅତି ଗୋରା, ନ ଅତି କଳା, ନ ଅତି କୁବ୍ଜ, ନ ଅତି ବାମନ ରାକ୍ଷସମାନେ।