ସା ତଂ ହରିଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଂକା ରାଵଣପାଲିତା। ସ୍ଵଯମେଵୋତ୍ଥିତା ତତ୍ର ଵିକୃତାନନଦର୍ଶନା
ରାବଣଙ୍କର ଶାସନ ତଳେ ଥିବା ଲଙ୍କା, ସେହି ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଇ ନିଜେ ଉଠିଆସିଲା।
ପୁରସ୍ତାତ୍ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ଵାଯୁସୂନୋରତିଷ୍ଠତ। ମୁଞ୍ଚମାନା ମହାନାଦମବ୍ରଵୀତ୍ ପଵନାତ୍ମଜମ୍
ସେ ବୀର ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଦାନବୀ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲା।
କସ୍ତ୍ଵଂ କେନ ଚ କାର୍ଯେଣ ଇହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନାଲଯ। କଥଯସ୍ଵେହ ଯତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯାଵତ୍ ପ୍ରାଣା ଧରନ୍ତି ତେ
"ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ କାମରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ? ଓ ବନବାସୀ, ତୁମ ଶ୍ୱାସ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟ କଥା କହ।"
ନ ଶକ୍ଯଂ ଖଲ୍ଵିଯଂ ଲଂକା ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଵାନର ତ୍ଵଯା। ରକ୍ଷିତା ରାଵଣବଲୈରଭିଗୁପ୍ତା ସମନ୍ତତଃ
"ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଚାରିଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଏଠିକୁ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ବନର।"
ଅଥ ତାମବ୍ରଵୀଦ୍ ଵୀରୋ ହନୁମାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତାମ୍। କଥଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସେ
ତାପରେ, ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିବା ହନୁମାନ୍ ସେଠାରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେଥିରେ ଯାହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ସେଇ କଥା କହିବି।"
କା ତ୍ଵଂ ଵିରୂପନଯନା ପୁରଦ୍ଵାରେଽଵତିଷ୍ଠସେ। କିମର୍ଥଂ ଚାପି ମାଂ କ୍ରୋଧାନ୍ନିର୍ଭର୍ତ୍ସଯସି ଦାରୁଣେ
"ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସହର ଦ୍ୱାରେ ଦଢ଼ି ରହିଛ? ଏବଂ କାହିଁକି ତୁମେ ରାଗରେ ମୋତେ ଏତେ କଠୋର କଥା କହୁଛ?"
ହନୁମଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଂକା ସା କାମରୂପିଣୀ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ପରୁଷଂ ପଵନାତ୍ମଜମ୍
ହନୁମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯେଉଁ ଲଙ୍କା ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରେ, ସେ ରାଗରେ ପବନପୁତ୍ରଙ୍କୁ କଠିନ କଥା କହିଲା।
ଅହଂ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଜ୍ଞାପ୍ରତୀକ୍ଷା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ରକ୍ଷାମି ନଗରୀମିମାମ୍
"ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ସହରର ରକ୍ଷାକାରୀ।"
ନ ଶକ୍ଯଂ ମାମଵଜ୍ଞାଯ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନଗରୀମିମାମ୍। ଅଦ୍ଯ ପ୍ରାଣୈଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯସେ ନିହତୋ ମଯା
"ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି, ତୁମେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଶୋଇପଡ଼ିବ।"
ଅହଂ ହି ନଗରୀ ଲଂକା ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମ। ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷାମି ଅତସ୍ତେ କଥିତଂ ମଯା
"ହେ ବାନର, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ଲଙ୍କା ସହର; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି—ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।"
ଲଂକାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଯତ୍ନଵାନ୍ ସ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଥିତଃ ଶୈଲ ଇଵାପରଃ
ଲଙ୍କାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସ ତାଂ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଵିକୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ। ଆବଭାଷେଽଥ ମେଧାଵୀ ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ
ସେ ନାରୀ ଆକାରରେ ବିକୃତ ଦେହ ଦେଖି, ମନେ ଧୃଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାନରମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ କହିଲେ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ ସାଟ୍ଟପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍। ଇତ୍ଯର୍ଥମିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
"ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ଲଙ୍କା ସହର, ତାର ଦୁର୍ଗ, ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ଦେଖିବା ପାଇଁ; ମୋର ଏଥିରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ।"
ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନୀହ ଲଂକାଯାଃ କାନନାନି ଚ। ସର୍ଵତୋ ଗୃହମୁଖ୍ଯାନି ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନଂ ହି ମେ
"ଏଠାର ଜଙ୍ଗଲ, ଉପବନ, କାନନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଘର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଆସିଛି।"
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଂକା ସା କାମରୂପିଣୀ। ଭୂଯ ଏଵ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷେ ପରୁଷାକ୍ଷରମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାର ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ଲଙ୍କା ପୁଣିଥରେ କଠିନ କଥା କହିଲା।
ମାମନିର୍ଜିତ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରପାଲିତାମ୍। ନ ଶକ୍ଯଂ ହ୍ଯଦ୍ଯ ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁରୀଯଂ ଵାନରାଧମ
"ମୋତେ ହରାଇନଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ବାନର, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ରକ୍ଷା କରାଯାଉଥିବା ଏହି ସହର ତୁମେ ଆଜି ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ।"
ତତଃ ସ ହରିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାମୁଵାଚ ନିଶାଚରୀମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୀମିମାଂ ଭଦ୍ରେ ପୁନର୍ଯାସ୍ଯେ ଯଥାଗତମ୍
ତାପରେ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ହନୁମାନ୍, ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ନାରୀକୁ କହିଲେ, "ଏହି ସହର ଦେଖି ହେଲେ, ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଛି, ସେପରି ଫେରିଯିବି।"
ତତଃ କୃତ୍ଵା ମହାନାଦଂ ସା ଵୈ ଲଂକା ଭଯଂକରମ୍। ତଲେନ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତାଡଯାମାସ ଵେଗିତା
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଲଙ୍କା ଭୟଜନକ ଗର୍ଜନ କରି, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ମାରିଦେଲା।
ତତଃ ସ ହରିଶାର୍ଦୂଲୋ ଲଂକଯା ତାଡିତୋ ଭୃଶମ୍। ନନାଦ ସୁମହାନାଦଂ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ତାପରେ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରା ଭଳିଭାବେ ମାରିଦିଆଯିବା ପରେ, ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତଃ ସଂଵର୍ତଯାମାସ ଵାମହସ୍ତସ୍ଯ ସୋଽଙ୍ଗୁଲୀଃ। ମୁଷ୍ଟିନାଭିଜଘାନୈନାଂ ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧର୍ମୂଚ୍ଛିତଃ
ତାପରେ, ରାଗରେ ଭରିଯାଇଥିବା ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ବାମ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଭିତରେ ଭେଟାଇ, ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ସେଠାରେ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀ ଚେତି ମନ୍ଯମାନେନ ନାତିକ୍ରୋଧଃ ସ୍ଵଯଂ କୃତଃ। ସା ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଵିହ୍ଵଲାଙ୍ଗୀ ନିଶାଚରୀ। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵିକୃତାନନଦର୍ଶନା
ତାଙ୍କୁ ନାରୀ ବୋଲି ଭାବି, ହନୁମାନ୍ ବେଶି ରାଗ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଘାଁରେ, ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ନାରୀ, ଦେହ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମୁହଁ ବିକୃତ ହୋଇ, ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ଵୀରସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିପାତିତାମ୍। କୃପାଂ ଚକାର ତେଜସ୍ଵୀ ମନ୍ଯମାନଃ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚ ତାମ୍
ତାପରେ, ବୀର ହନୁମାନ୍ ସେଠାରେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ତାକୁ ନାରୀ ଭାବି ଦୟା କଲେ।
ତତୋ ଵୈ ଭୃଶମୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ଲଂକା ସା ଗଦ୍ଗଦାକ୍ଷରମ୍। ଉଵାଚାଗର୍ଵିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ହନୁମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍
ତାପରେ ଲଙ୍କା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲା।
ପ୍ରସୀଦ ସୁମହାବାହୋ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ହରିସତ୍ତମ। ସମଯେ ସୌମ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୋତେ କ୍ଷମା କର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଧୈର୍ୟ ଥିବା ଲୋକେ ସଦା ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, ହେ ସୁମୁଦ୍ର ମନ୍ତଳ।
ଅହଂ ତୁ ନଗରୀ ଲଂକା ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମ। ନିର୍ଜିତାହଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ଵିକ୍ରମେଣ ମହାବଲ
ମୁଁ ହେଉଛି ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରୀ ନିଜେ, ହେ ବନର। ତୁମ ଶୌର୍ୟ ଓ ବଳରେ ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛି, ହେ ବୀର।
ଇଦଂ ଚ ତଥ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ମେ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯା ଵୈ ହରୀଶ୍ଵର। ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଦତ୍ତଂ ଵରଦାନଂ ଯଥା ମମ
ଏବେ ମୋର କଥା ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣ, ହେ ବନରମୁଖ୍ୟ। ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥିଲା।
ଯଦା ତ୍ଵାଂ ଵାନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଵିକ୍ରମାଦ୍ ଵଶମାନଯେତ୍। ତଦା ତ୍ଵଯା ହି ଵିଜ୍ଞେଯଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭଯମାଗତମ୍
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବନର ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବଶ କରିବ, ସେତେବେଳେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିଛି।
ସ ହି ମେ ସମଯଃ ସୌମ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଦ୍ଯ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍। ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଵିହିତଃ ସତ୍ଯୋ ନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ହେ ସୁମୁଦ୍ର ମନ୍ତଳ, ସେଇ ନିୟମ ଆଜି ତୁମର ଆଗମନରେ ପୂରଣ ହେଲା। ଏହି ନିୟମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ଅଟୁଟ।
ସୀତାନିମିତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିନାଶଃ ସମୁପାଗତଃ
ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାବଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଏବେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।
ତତ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍। ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ଯାନି ଯାନୀହ ଵାଞ୍ଛସି
ତେଣୁ, ହେ ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାବଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର ଏବଂ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଚାହଁ, ସେସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।