ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତଂ ଗତେ ରାତ୍ରୌ ଦେହଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ମାରୁତିଃ। ଵୃଷଦଂଶକମାତ୍ରୋଽଥ ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାପରେ ରାତି ଆସିଲା, ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ନିଜ ଦେହକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ବିଲ୍ଲୀ ପରି ଛୋଟ ହେଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ପ୍ରଦୋଷକାଲେ ହନୁମାଂସ୍ତୂର୍ଣମୁତ୍ପତ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଭକ୍ତମହାପଥାମ୍
ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ତୁରନ୍ତ ଉଡି ଯାଇ, ଭଲଭାବରେ ବିଭକ୍ତ ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଥିବା ସୁନ୍ଦର ଲଙ୍କା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରାସାଦମାଲାଵିତତାଂ ସ୍ତମ୍ଭୈଃ କାଞ୍ଚନସଂନିଭୈଃ। ଶାତକୁମ୍ଭନିଭୈର୍ଜାଲୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋପମାମ୍
ସହର ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ଥମ୍ଭ ଓ ଶାତକୁମ୍ଭ ପରି ଜାଲି ଦ୍ୱାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହି ସହର ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସହର ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସପ୍ତଭୌମାଷ୍ଟଭୌମୈଶ୍ଚ ସ ଦଦର୍ଶ ମହାପୁରୀମ୍। ତଲୈଃ ସ୍ଫଟିକସଂକୀର୍ଣୈଃ କାର୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତୈଃ
ସାତ ଓ ଆଠ ତଳ ଥିବା ଭବନ, ତଳ ତଳରେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ହନୁମାନ୍ ଏହି ବଡ଼ ସହରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵୈଦୂର୍ଯମଣିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଜାଲଵିଭୂଷିତୈଃ। ତୈସ୍ତୈଃ ଶୁଶୁଭିରେ ତାନି ଭଵନାନ୍ଯତ୍ର ରକ୍ଷସାମ୍
ବେଡ଼ୁରୀ ମଣିର ଚିତ୍ର ଓ ମୁକ୍ତା ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେର ଭବନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା।
କାଞ୍ଚନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ତୋରଣାନି ଚ ରକ୍ଷସାମ୍। ଲଂକାମୁଦ୍ଯୋତଯାମାସୁଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତାମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେର ବିଚିତ୍ର ସୁନା ତୋରଣ ଲଙ୍କାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା, ସହର ପୂରାପ୍ରକାର ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯାମଦ୍ଭୁତାକାରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଂକାଂ ମହାକପିଃ। ଆସୀଦ୍ ଵିଷଣ୍ଣୋ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆକାର ଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ମହାକପି ହନୁମାନ୍ ଏକାଧିକ ଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଖୁସି ହେଲେ, ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ସ ପାଣ୍ଡୁରାଵିଦ୍ଧଵିମାନମାଲିନୀଂ ମହାର୍ହଜାମ୍ବୂନଦଜାଲତୋରଣାମ୍। ଯଶସ୍ଵିନୀଂ ରାଵଣବାହୁପାଲିତାଂ କ୍ଷପାଚରୈର୍ଭୀମବଲୈଃ ସୁପାଲିତାମ୍
ସେ ଶ୍ୱେତ ମିନାର ଭବନ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନା ତୋରଣ ଥିବା, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷିତ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିବା ରାତିରେ ଚଳିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ସାଚିଵ୍ଯମିଵାସ୍ଯ କୁର୍ଵଂ- ସ୍ତାରାଗଣୈର୍ମଧ୍ଯଗତୋ ଵିରାଜନ୍। ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଵିତାନେନ ଵିତତ୍ଯ ଲୋକା- ନୁତ୍ତିଷ୍ଠତେଽନେକସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା, ଲଙ୍କାର ସହଚର ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଅନେକ ହଜାର ରଶ୍ମି ଦେଇ, ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଚାଦର ଫିଳାଇ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା।
ଶଙ୍ଖପ୍ରଭଂ କ୍ଷୀରମୃଣାଲଵର୍ଣ- ମୁଦ୍ଗଚ୍ଛମାନଂ ଵ୍ଯଵଭାସମାନମ୍। ଦଦର୍ଶ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ସ କପିପ୍ରଵୀରଃ ପୋପ୍ଲୂଯମାନଂ ସରସୀଵ ହଂସମ୍
ମହାକପି ହନୁମାନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଦେଖିଲେ, ଶଂଖ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଦୁଧ ଓ ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁ ପରି ଧଳା, ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା, ଏକ ହଂସ ପରି ଝିଲି ଉଠୁଥିବା।
thumb|ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସ ଲମ୍ବଶିଖରେ ଲମ୍ବେ ଲମ୍ବତୋଯଦସଂନିଭେ। ସତ୍ତ୍ଵମାସ୍ଥାଯ ମେଧାଵୀ ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ, ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଣା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଉଭୟ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ନିଶି ଲଂକାଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵିଵେଶ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ରମ୍ଯକାନନତୋଯାଢ୍ଯାଂ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ କପି ହନୁମାନ୍ ରାତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁ ସହର ରାବଣ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ଏହା ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଳରେ ଭରିଥିଲା।
ସୁପୁଷ୍ଟବଲସମ୍ପୁଷ୍ଟାଂ ଯଥୈଵ ଵିଟପାଵତୀମ୍। ଚାରୁତୋରଣନିର୍ଯୂହାଂ ପାଣ୍ଡୁରଦ୍ଵାରତୋରଣାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭବନ ଦେଖିଲେ, ଗଛ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ତୋରଣ ଓ ଧଳା ଦ୍ୱାର ଥିଲା।
ଭୁଜଗାଚରିତାଂ ଗୁପ୍ତାଂ ଶୁଭାଂ ଭୋଗଵତୀମିଵ। ତାଂ ସଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଘନାକୀର୍ଣାଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣନିଷେଵିତାମ୍
ଭୁଜଙ୍ଗମାନେ ଚଳିଥିବା ରାସ୍ତାରେ ରକ୍ଷିତ ଏହି ଶୁଭ ସହର ଭୋଗବତୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ତାଳ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକୁଥିବା ମେଘ ଓ ତାରାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଚଣ୍ଡମାରୁତନିର୍ହ୍ରାଦାଂ ଯଥା ଚାପ୍ଯମରାଵତୀମ୍। ଶାତକୁମ୍ଭେନ ମହତା ପ୍ରାକାରେଣାଭିସଂଵୃତାମ୍
ଭୟଙ୍କର ପବନର ଗୁଞ୍ଜନ ରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଅମରାବତୀ ପରି ଲାଗୁଥିବା, ଏହି ସହର ବଡ଼ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲଘୋଷାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତାମ୍। ଆସାଦ୍ଯ ସହସା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାକାରମଭିପେଦିଵାନ୍
ପତାକା ଓ ଝିଙ୍କି ଘଣ୍ଟିର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ସହରକୁ ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ପ୍ରାକାର ଉପରେ ଲାଂଘି ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟହୃଦଯଃ ପୁରୀମାଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵତଃ। ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯକୃତଵେଦିକୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସହରକୁ ଦେଖି, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ମଞ୍ଚ ଦେଖି, ହୃଦୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକମୁକ୍ତାଭିର୍ମଣିକୁଟ୍ଟିମଭୂଷିତୈଃ। ତପ୍ତହାଟକନିର୍ଯୂହୈ ରାଜତାମଲପାଣ୍ଡୁରୈଃ
ହୀରା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ତଳମାଟି, ତପ୍ତ ସୁନାର ଦଲାନ ଓ ଚମକୁଥିବା ଶୁଭ୍ର ଚାନ୍ଦିର ରାସ୍ତା ଥିଲା।
ଵୈଦୂର୍ଯକୃତସୋପାନୈଃ ସ୍ଫାଟିକାନ୍ତରପାଂସୁଭିଃ। ଚାରୁସଂଜଵନୋପେତୈଃ ଖମିଵୋତ୍ପତିତୈଃ ଶୁଭୈଃ
ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ସିଢ଼ି, ସ୍ଫଟିକ ଧୂଳି ଭରା ମଧ୍ୟରେ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ଓ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିବା ରାସ୍ତା ଥିଲା।
କ୍ରୌଞ୍ଚବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟୈ ରାଜହଂସନିଷେଵିତୈଃ। ତୂର୍ଯାଭରଣନିର୍ଘୋଷୈଃ ସର୍ଵତଃ ପରିନାଦିତାମ୍
କଉଁଚ, ମୟୂର ର ଡାକ ଓ ରାଜହଂସ ରେ ଭରିଥିବା, ସାଙ୍ଗୀତିକ ଉପକରଣ ଓ ଗହନାର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ସହର ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ଵସ୍ଵୋକସାରପ୍ରତିମାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ନଗରୀଂ ତତଃ। ଖମିଵୋତ୍ପତିତାଂ ଲଂକାଂ ଜହର୍ଷ ହନୁମାନ୍ କପିଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ସମାନ ସେହି ସହରକୁ ଦେଖି, ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଇଥିବା ପରି ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ବନର ମହାବୀର ହନୁମାନ ଖୁସି ହେଲେ।
ତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁରୀଂ ଲଂକାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପତେଃ ଶୁଭାମ୍। ଅନୁତ୍ତମାମୃଦ୍ଧିମତୀଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଏହି ଶୋଭାମୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଧନୀ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଦେଖି, ଶୂରବୀର ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନେଯମନ୍ଯେନ ନଗରୀ ଶକ୍ଯା ଧର୍ଷଯିତୁଂ ବଲାତ୍। ରକ୍ଷିତା ରାଵଣବଲୈରୁଦ୍ଯତାଯୁଧପାଣିଭିଃ
ଏହି ସହରକୁ ରାବଣଙ୍କର ସେନା ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ବଳପୂର୍ବକ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
କୁମୁଦାଙ୍ଗଦଯୋର୍ଵାପି ସୁଷେଣସ୍ଯ ମହାକପେଃ। ପ୍ରସିଦ୍ଧେଯଂ ଭଵେଦ୍ ଭୂମିର୍ମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦଯୋରପି
କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ମହାବୀର ସୁଷେଣ, କିମ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦା ପାଇଁ ମାତ୍ର ଏହି ଭୂମି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାକୁ ପାରେ।
ଵିଵସ୍ଵତସ୍ତନୂଜସ୍ଯ ହରେଶ୍ଚ କୁଶପର୍ଵଣଃ। ଋକ୍ଷସ୍ଯ କପିମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ମମ ଚୈଵ ଗତିର୍ଭଵେତ୍
କିମ୍ବା ବିବସ୍ବାନଙ୍କ ପୁଅ, ହରିଙ୍କ ପୁଅ କୁଶପର୍ବଣ, ବନର ମୁଖ୍ୟ ରିକ୍ଷ, କିମ୍ବା ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଯଶସ୍ବୀ ମାର୍ଗ ହେବାକୁ ପାରେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ମହାବାହୋ ରାଘଵସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତମଭଵତ୍ ପ୍ରୀତିମାନ୍ କପିଃ
ମହାବାହୁ ରାମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ବୀରତା ଦେଖି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତାଂ ରତ୍ନଵସନୋପେତାଂ ଗୋଷ୍ଠାଗାରାଵତଂସିକାମ୍। ଯନ୍ତ୍ରାଗାରସ୍ତନୀମୃଦ୍ଧାଂ ପ୍ରମଦାମିଵ ଭୂଷିତାମ୍
ଅଳଙ୍କୃତ ମହିଳା ପରି, ରତ୍ନର ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଗୋଶାଳା ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଉତ୍ତମ ଉପଟଙ୍କ ଲଗାଇଥିବା ସେହି ସହରକୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
ତାଂ ନଷ୍ଟତିମିରାଂ ଦୀପୈର୍ଭାସ୍ଵରୈଶ୍ଚ ମହାଗ୍ରହୈଃ। ନଗରୀଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ ଦଦର୍ଶ ମହାକପିଃ
ଦୀପ ଓ ମହାଗ୍ରହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅନ୍ଧକାର ହଟିଯାଇଥିବା, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସହରକୁ ସେହି ମହାବନର ଦେଖିଲେ।
ଅଥ ସା ହରିଶାର୍ଦୂଲଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ମହାକପିମ୍। ନଗରୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଦଦର୍ଶ ପଵନାତ୍ମଜମ୍
ତାପରେ, ସେହି ସହର ନିଜ ରୂପରେ ବନର ସିଂହ, ବଳବାନ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲା।