ଭୂତାଶ୍ଚାର୍ଥା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଶକାଲଵିରୋଧିତାଃ। ଵିକ୍ଲଵଂ ଦୂତମାସାଦ୍ଯ ତମଃ ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯଥା
ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ରେ ବିପରୀତ ହେଲେ କାମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଭୟଭୀତ ଦୂତକୁ ଦେଖିଲେ ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ଅନ୍ଧାର ଭଳି।
ଅର୍ଥାନର୍ଥାନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନିଶ୍ଚିତାପି ନ ଶୋଭତେ। ଘାତଯନ୍ତୀହ କାର୍ଯାଣି ଦୂତାଃ ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ
ଲାଭ ଓ ଅଲାଭ ଭିତରେ ବୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ତାହା ମାନ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଆପଣକୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବିଥିବା ଦୂତମାନେ ଏଠାରେ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ନ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ କଥଂ କାର୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ନ କଥଂ ଭଵେତ୍। ଲଙ୍ଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ନୁ ନ ଭଵେଦ୍ ଵୃଥା
କାମ କିପରି ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, ଭୟ କିପରି ଆସିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଲଂଘନ କିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ?
ମଯି ଦୃଷ୍ଟେ ତୁ ରକ୍ଷୋଭୀ ରାମସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ। ଭଵେଦ୍ ଵ୍ଯର୍ଥମିଦଂ କାର୍ଯଂ ରାଵଣାନର୍ଥମିଚ୍ଛତଃ
ମତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କ କାମ ଦୁଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଯିବ।
ନହି ଶକ୍ଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ଥାତୁମଵିଜ୍ଞାତେନ ରାକ୍ଷସୈଃ। ଅପି ରାକ୍ଷସରୂପେଣ କିମୁତାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍
ରାକ୍ଷସ ଆକୃତି ନେଇ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାତ ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ଆକୃତିରେ ତ ଅତିକିମ୍ବା।
ଵାଯୁରପ୍ଯତ୍ର ନାଜ୍ଞାତଶ୍ଚରେଦିତି ମତିର୍ମମ। ନହ୍ଯତ୍ରାଵିଦିତଂ କିଂଚିଦ୍ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ମୋ ମତରେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାତ ଭାବେ ଚଳିପାରିବ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ।
ଇହାହଂ ଯଦି ତିଷ୍ଠାମି ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ସଂଵୃତଃ। ଵିନାଶମୁପଯାସ୍ଯାମି ଭର୍ତୁରର୍ଥଶ୍ଚ ହାସ୍ଯତି
ମୁଁ ଏଠାରେ ନିଜ ଆକୃତିରେ ଲୁଚି ରହିଲେ, ମୋର ବିନାଶ ହେବ ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାମ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଯିବ।
ତଦହଂ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ରଜନ୍ଯାଂ ହ୍ରସ୍ଵତାଂ ଗତଃ। ଲଂକାମଭିପତିଷ୍ଯାମି ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ରାତିରେ ନିଜ ଆକୃତିକୁ ଛୋଟ କରି ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ରାଘବଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ।
ରାଵଣସ୍ଯ ପୁରୀଂ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସୁଦୁରାସଦାମ୍। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭଵନଂ ସର୍ଵଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ରାତିରେ ରାବଣଙ୍କର ସହଜେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ସମସ୍ତ ଭବନକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିବି।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ହନୁମାନ୍ ସୂର୍ଯସ୍ଯାସ୍ତମଯଂ କପିଃ। ଆଚକାଙ୍କ୍ଷେ ତଦା ଵୀରୋ ଵୈଦେହ୍ଯା ଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହନୁମାନ୍ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅସ୍ତମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ।
ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତଂ ଗତେ ରାତ୍ରୌ ଦେହଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ମାରୁତିଃ। ଵୃଷଦଂଶକମାତ୍ରୋଽଥ ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାପରେ ରାତି ଆସିଲା, ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ନିଜ ଦେହକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ବିଲ୍ଲୀ ପରି ଛୋଟ ହେଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ପ୍ରଦୋଷକାଲେ ହନୁମାଂସ୍ତୂର୍ଣମୁତ୍ପତ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଭକ୍ତମହାପଥାମ୍
ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ତୁରନ୍ତ ଉଡି ଯାଇ, ଭଲଭାବରେ ବିଭକ୍ତ ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଥିବା ସୁନ୍ଦର ଲଙ୍କା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରାସାଦମାଲାଵିତତାଂ ସ୍ତମ୍ଭୈଃ କାଞ୍ଚନସଂନିଭୈଃ। ଶାତକୁମ୍ଭନିଭୈର୍ଜାଲୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋପମାମ୍
ସହର ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ଥମ୍ଭ ଓ ଶାତକୁମ୍ଭ ପରି ଜାଲି ଦ୍ୱାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏହି ସହର ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସହର ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସପ୍ତଭୌମାଷ୍ଟଭୌମୈଶ୍ଚ ସ ଦଦର୍ଶ ମହାପୁରୀମ୍। ତଲୈଃ ସ୍ଫଟିକସଂକୀର୍ଣୈଃ କାର୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତୈଃ
ସାତ ଓ ଆଠ ତଳ ଥିବା ଭବନ, ତଳ ତଳରେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ହନୁମାନ୍ ଏହି ବଡ଼ ସହରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵୈଦୂର୍ଯମଣିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଜାଲଵିଭୂଷିତୈଃ। ତୈସ୍ତୈଃ ଶୁଶୁଭିରେ ତାନି ଭଵନାନ୍ଯତ୍ର ରକ୍ଷସାମ୍
ବେଡ଼ୁରୀ ମଣିର ଚିତ୍ର ଓ ମୁକ୍ତା ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେର ଭବନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା।
କାଞ୍ଚନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ତୋରଣାନି ଚ ରକ୍ଷସାମ୍। ଲଂକାମୁଦ୍ଯୋତଯାମାସୁଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତାମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେର ବିଚିତ୍ର ସୁନା ତୋରଣ ଲଙ୍କାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା, ସହର ପୂରାପ୍ରକାର ଭଲଭାବରେ ଶୋଭିତ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯାମଦ୍ଭୁତାକାରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଂକାଂ ମହାକପିଃ। ଆସୀଦ୍ ଵିଷଣ୍ଣୋ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆକାର ଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ମହାକପି ହନୁମାନ୍ ଏକାଧିକ ଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଖୁସି ହେଲେ, ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ସ ପାଣ୍ଡୁରାଵିଦ୍ଧଵିମାନମାଲିନୀଂ ମହାର୍ହଜାମ୍ବୂନଦଜାଲତୋରଣାମ୍। ଯଶସ୍ଵିନୀଂ ରାଵଣବାହୁପାଲିତାଂ କ୍ଷପାଚରୈର୍ଭୀମବଲୈଃ ସୁପାଲିତାମ୍
ସେ ଶ୍ୱେତ ମିନାର ଭବନ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନା ତୋରଣ ଥିବା, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷିତ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିବା ରାତିରେ ଚଳିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ସାଚିଵ୍ଯମିଵାସ୍ଯ କୁର୍ଵଂ- ସ୍ତାରାଗଣୈର୍ମଧ୍ଯଗତୋ ଵିରାଜନ୍। ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଵିତାନେନ ଵିତତ୍ଯ ଲୋକା- ନୁତ୍ତିଷ୍ଠତେଽନେକସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା, ଲଙ୍କାର ସହଚର ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଅନେକ ହଜାର ରଶ୍ମି ଦେଇ, ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଚାଦର ଫିଳାଇ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା।
ଶଙ୍ଖପ୍ରଭଂ କ୍ଷୀରମୃଣାଲଵର୍ଣ- ମୁଦ୍ଗଚ୍ଛମାନଂ ଵ୍ଯଵଭାସମାନମ୍। ଦଦର୍ଶ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ସ କପିପ୍ରଵୀରଃ ପୋପ୍ଲୂଯମାନଂ ସରସୀଵ ହଂସମ୍
ମହାକପି ହନୁମାନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଦେଖିଲେ, ଶଂଖ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଦୁଧ ଓ ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁ ପରି ଧଳା, ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା, ଏକ ହଂସ ପରି ଝିଲି ଉଠୁଥିବା।
thumb|ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସ ଲମ୍ବଶିଖରେ ଲମ୍ବେ ଲମ୍ବତୋଯଦସଂନିଭେ। ସତ୍ତ୍ଵମାସ୍ଥାଯ ମେଧାଵୀ ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ, ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଣା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଉଭୟ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ନିଶି ଲଂକାଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵିଵେଶ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ରମ୍ଯକାନନତୋଯାଢ୍ଯାଂ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ କପି ହନୁମାନ୍ ରାତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁ ସହର ରାବଣ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ଏହା ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଳରେ ଭରିଥିଲା।
ସୁପୁଷ୍ଟବଲସମ୍ପୁଷ୍ଟାଂ ଯଥୈଵ ଵିଟପାଵତୀମ୍। ଚାରୁତୋରଣନିର୍ଯୂହାଂ ପାଣ୍ଡୁରଦ୍ଵାରତୋରଣାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭବନ ଦେଖିଲେ, ଗଛ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ତୋରଣ ଓ ଧଳା ଦ୍ୱାର ଥିଲା।
ଭୁଜଗାଚରିତାଂ ଗୁପ୍ତାଂ ଶୁଭାଂ ଭୋଗଵତୀମିଵ। ତାଂ ସଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଘନାକୀର୍ଣାଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣନିଷେଵିତାମ୍
ଭୁଜଙ୍ଗମାନେ ଚଳିଥିବା ରାସ୍ତାରେ ରକ୍ଷିତ ଏହି ଶୁଭ ସହର ଭୋଗବତୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ତାଳ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକୁଥିବା ମେଘ ଓ ତାରାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ଚଣ୍ଡମାରୁତନିର୍ହ୍ରାଦାଂ ଯଥା ଚାପ୍ଯମରାଵତୀମ୍। ଶାତକୁମ୍ଭେନ ମହତା ପ୍ରାକାରେଣାଭିସଂଵୃତାମ୍
ଭୟଙ୍କର ପବନର ଗୁଞ୍ଜନ ରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଅମରାବତୀ ପରି ଲାଗୁଥିବା, ଏହି ସହର ବଡ଼ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲଘୋଷାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତାମ୍। ଆସାଦ୍ଯ ସହସା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାକାରମଭିପେଦିଵାନ୍
ପତାକା ଓ ଝିଙ୍କି ଘଣ୍ଟିର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ସହରକୁ ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ପ୍ରାକାର ଉପରେ ଲାଂଘି ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟହୃଦଯଃ ପୁରୀମାଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵତଃ। ଜାମ୍ବୂନଦମଯୈର୍ଦ୍ଵାରୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯକୃତଵେଦିକୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସହରକୁ ଦେଖି, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ମଞ୍ଚ ଦେଖି, ହୃଦୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକମୁକ୍ତାଭିର୍ମଣିକୁଟ୍ଟିମଭୂଷିତୈଃ। ତପ୍ତହାଟକନିର୍ଯୂହୈ ରାଜତାମଲପାଣ୍ଡୁରୈଃ
ହୀରା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ତଳମାଟି, ତପ୍ତ ସୁନାର ଦଲାନ ଓ ଚମକୁଥିବା ଶୁଭ୍ର ଚାନ୍ଦିର ରାସ୍ତା ଥିଲା।
ଵୈଦୂର୍ଯକୃତସୋପାନୈଃ ସ୍ଫାଟିକାନ୍ତରପାଂସୁଭିଃ। ଚାରୁସଂଜଵନୋପେତୈଃ ଖମିଵୋତ୍ପତିତୈଃ ଶୁଭୈଃ
ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ସିଢ଼ି, ସ୍ଫଟିକ ଧୂଳି ଭରା ମଧ୍ୟରେ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ଓ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିବା ରାସ୍ତା ଥିଲା।