କପିନା କୃଷ୍ଯମାଣାନି ମହାଭ୍ରାଣି ଚକାଶିରେ। ପ୍ରଵିଶନ୍ନଭ୍ରଜାଲାନି ନିଷ୍ପତଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବାନର ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା କାମ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଵୃଷୀନ୍ଦୁରିଵାଭାତି ନିଷ୍ପତନ୍ ପ୍ରଵିଶଂସ୍ତଦା। ପ୍ରଦୃଶ୍ଯମାନଃ ସର୍ଵତ୍ର ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସେ ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା ସମୟରେ।
ଭେଜେଽମ୍ବରଂ ନିରାଲମ୍ବଂ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍। ପ୍ଲଵମାନଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଂହିକା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
ସେ ନିରାଧାର ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପକ୍ଷ ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି। ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସିଂହିକା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଥିଲେ।
ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧା କାମରୂପିଣୀ। ଅଦ୍ଯ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯହମାଶିତା
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତା ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସିଂହିକା ମନେ ଭାବିଲେ, 'ଆଜି ବହୁତ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ପାଇବି।'
ଇଦଂ ମମ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ଚିରସ୍ଯ ଵଶମାଗତମ୍। ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଚ୍ଛାଯାମସ୍ଯ ସମାକ୍ଷିପତ୍
'ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ଶେଷରେ ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିଛି,' ବିଚାର କରି ସେ ତାଙ୍କର ଛାୟାକୁ ଧରିଲେ।
ଛାଯାଯାଂ ଗୃହ୍ଯମାଣାଯାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ। ସମାକ୍ଷିପ୍ତୋଽସ୍ମି ସହସା ପଙ୍ଗୂକୃତପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ଛାୟା ଧରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ବାନର ମନେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ହଠାତ୍ ଧରାପଡ଼ିଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।'
ପ୍ରତିଲୋମେନ ଵାତେନ ମହାନୌରିଵ ସାଗରେ। ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା କପିଃ
ବିପରୀତ ପବନରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ନୌକା ଯେପରି ଚାଲେ, ସେହିପରି ବାନର ଏପଟ-ଓପଟ, ଉପର, ତଳକୁ ଚାହିଁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ ମହାସତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ଥିତଂ ଲଵଣାମ୍ଭସି। ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ ମାରୁତିର୍ଵିକୃତାନନାମ୍
ସେ ମହାବଳୀ ବାନର ଲବଣ ଜଳରୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଜୀବକୁ ଉଠିଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାକୁ ଦେଖି ମାରୁତନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ।
କପିରାଜ୍ଞା ଯଥାଖ୍ଯାତଂ ସତ୍ତ୍ଵମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ଛାଯାଗ୍ରାହି ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଦିଦଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବାନରରାଜ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛାୟାଧର୍ମୀ ଜୀବ ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଁ।
ସ ତାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵେନ ସିଂହିକାଂ ମତିମାନ୍ କପିଃ। ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାକାଯଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶରତରେ ମେଘ ଫେଲାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ସା କାଯମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵର୍ଧମାନଂ ମହାକପେଃ। ଵକ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରସାରଯାମାସ ପାତାଲାମ୍ବରସଂନିଭମ୍
ମହାବାନରଙ୍କ ଦେହ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ପାତାଳ ଓ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତାର କରିଦେଲେ।
ଘନରାଜୀଵ ଗର୍ଜନ୍ତୀ ଵାନରଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍। ସ ଦଦର୍ଶ ତତସ୍ତସ୍ଯା ଵିକୃତଂ ସୁମହନ୍ମୁଖମ୍
ମେଘମାଳା ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ବାନର ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ।
କାଯମାତ୍ରଂ ଚ ମେଧାଵୀ ମର୍ମାଣି ଚ ମହାକପିଃ। ସ ତସ୍ଯା ଵିକୃତେ ଵକ୍ତ୍ରେ ଵଜ୍ରସଂହନନଃ କପିଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମହାବାନର ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ମୂଳ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର—
ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ମୁହୁରାତ୍ମାନଂ ନିପପାତ ମହାକପିଃ। ଆସ୍ଯେ ତସ୍ଯା ନିମଜ୍ଜନ୍ତଂ ଦଦୃଶୁଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ
ପୁନିପୁନି ନିଜେକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ମହାବାନର ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାହାର ମୁହଁରେ ବିଲୀନ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରସ୍ଯମାନଂ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପୂର୍ଣଂ ପର୍ଵଣି ରାହୁଣା। ତତସ୍ତସ୍ଯା ନଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମର୍ମାଣ୍ଯୁତ୍କୃତ୍ଯ ଵାନରଃ
ଯେପରି ରାହୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଲେ, ସେହିପରି ସିଂହିକା ତାଙ୍କୁ ଗିଲୁଥିଲେ। ତେବେ ବାନର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ଥାନ ଫାଟିଦେଲେ।
ଉତ୍ପପାତାଥ ଵେଗେନ ମନଃସମ୍ପାତଵିକ୍ରମଃ। ତାଂ ତୁ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଧୃତ୍ଯା ଚ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ନିପାତ୍ଯ ସଃ
ତାପରେ ମନର ଗତି ସହ ବେଗରେ ଉପରକୁ ଲାଫିଲେ। ଭାଗ୍ୟ, ଧୈର୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ସେ ତାକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।
କପିପ୍ରଵୀରୋ ଵେଗେନ ଵଵୃଧେ ପୁନରାତ୍ମଵାନ୍। ହୃତହୃତ୍ସା ହନୁମତା ପପାତ ଵିଧୁରାମ୍ଭସି। ସ୍ଵଯଂଭୁଵୈଵ ହନୁମାନ୍ ସୃଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯା ନିପାତନେ
ଶୂର ବାନର ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ପୁନି ବେଗରେ ବଡ଼ ହେଲେ। ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗି, ଅସ୍ଥିର ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ। ସ୍ୱୟଂ ହନୁମାନ୍ ସିଂହିକାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ।
ତାଂ ହତାଂ ଵାନରେଣାଶୁ ପତିତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସିଂହିକାମ୍। ଭୂତାନ୍ଯାକାଶଚାରୀଣି ତମୂଚୁଃ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମମ୍
ବାନର ଦ୍ୱାରା ହତ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ସିଂହିକାକୁ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୂତମାନେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୀମମଦ୍ଯ କୃତଂ କର୍ମ ମହତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ହତମ୍। ସାଧଯାର୍ଥମଭିପ୍ରେତମରିଷ୍ଟଂ ପ୍ଲଵତାଂ ଵର
ଆଜି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଏକ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୀବ ତୁମେ ହତ କରିଛ। ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର, ଲାଫିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯସ୍ଯ ତ୍ଵେତାନି ଚତ୍ଵାରି ଵାନରେନ୍ଦ୍ର ଯଥା ତଵ। ଧୃତିର୍ଦୃଷ୍ଟିର୍ମତିର୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ସ କର୍ମସୁ ନ ସୀଦତି
ବାନରରାଜ, ଯାହା ପାଖରେ ଏହି ଚାରିଟି ଗୁଣ—ଧୃତି, ଦୃଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦକ୍ଷତା ଅଛି, ତାହା କେବେ କାମରେ ଅସଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ଅଛ।
ସ ତୈଃ ସମ୍ପୂଜିତଃ ପୂଜ୍ଯଃ ପ୍ରତିପନ୍ନପ୍ରଯୋଜନୈଃ। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ପନ୍ନଗାଶନଵତ୍ କପିଃ
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଥିବା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପୂଜ୍ୟ ବାନର ଗରୁଡ଼ ପରି ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତଭୂଯିଷ୍ଠପାରସ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ ପରିଲୋକଯନ୍। ଯୋଜନାନାଂ ଶତସ୍ଯାନ୍ତେ ଵନରାଜୀଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ପ୍ରାୟ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନା ଶେଷରେ ଏକ ବନ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ପତନ୍ନେଵ ଵିଵିଧଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍। ଦ୍ଵୀପଂ ଶାଖାମୃଗଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମଲଯୋପଵନାନି ଚ
ଓ ଶାଖାମୃଗମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଝରିପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ।
ସାଗରଂ ସାଗରାନୂପାନ୍ ସାଗରାନୂପଜାନ୍ ଦ୍ରୁମାନ୍। ସାଗରସ୍ଯ ଚ ପତ୍ନୀନାଂ ମୁଖାନ୍ଯପି ଵିଲୋକଯତ୍
ସେ ସାଗର, ସାଗର କୂଳ ଭୂମି, ସାଗର କୂଳରେ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ସାଗରର ଜନନୀମାନଙ୍କର ମୁହଁଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ସ ମହାମେଘସଂକାଶଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମଵାନ୍। ନିରୁନ୍ଧନ୍ତମିଵାକାଶଂ ଚକାର ମତିମାନ୍ ମତିମ୍
ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ବଡ଼ ମେଘର ଦେଖା ଭଳି ଦେଖି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, ମୁଁ ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ଦେଉଛି ବୋଲି।
କାଯଵୃଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଵେଗଂ ଚ ମମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ରାକ୍ଷସାଃ। ମଯି କୌତୂହଲଂ କୁର୍ଯୁରିତି ମେନେ ମହାମତିଃ
ମୋର ଦେହ ବଡ଼ ହେବା ଓ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ବୋଲି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ ଭାବିଲେ।
ତତଃ ଶରୀରଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ତନ୍ମହୀଧରସଂନିଭମ୍। ପୁନଃ ପ୍ରକୃତିମାପେଦେ ଵୀତମୋହ ଇଵାତ୍ମଵାନ୍
ତାପରେ, ମହାପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେହକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ହନୁମାନ ନିଜ ସ୍ବାଭାବିକ ଆକାରକୁ ଫେରିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଭ୍ରମ ହିନ।
ତଦ୍ରୂପମତିସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ହନୂମାନ୍ ପ୍ରକୃତୌ ସ୍ଥିତଃ। ତ୍ରୀନ୍ କ୍ରମାନିଵ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ବଲିଵୀର୍ଯହରୋ ହରିଃ
ହନୁମାନ ନିଜ ଆକାରକୁ ବହୁତ ସଂକୁଚିତ କରି, ନିଜ ସ୍ବାଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତିନି ପଦକ୍ରମ କରି, ବଳିଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ନେଇଥିବା ହରି ଭଳି ଚାଲିଲେ।
ସ ଚାରୁନାନାଵିଧରୂପଧାରୀ ପରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତୀରମ୍। ପରୈରଶକ୍ଯଂ ପ୍ରତିପନ୍ନରୂପଃ ସମୀକ୍ଷିତାତ୍ମା ସମଵେକ୍ଷିତାର୍ଥଃ
ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ମନୋହର ରୂପ ଧରି, ସେ ଦୂର ଦିଗର ସମୁଦ୍ର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ନ କରିପାରିବା ଆକାର ନେଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ନିରିକ୍ଷଣ କଲେ।
ତତଃ ସ ଲମ୍ବସ୍ଯ ଗିରେଃ ସମୃଦ୍ଧେ ଵିଚିତ୍ରକୂଟେ ନିପପାତ କୂଟେ। ସକେତକୋଦ୍ଦାଲକନାରିକେଲେ ମହାଭ୍ରକୂଟପ୍ରତିମୋ ମହାତ୍ମା
ତାପରେ, ଉଚ୍ଚ ଲମ୍ବା ପାହାଡ଼ର ଅଦ୍ଭୁତ ଚୂଡ଼ାରେ, କେତକୀ, ଉଦାଳକ ଓ ନାରିକେଳ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦେହ ନେଇ ଉତରିଲେ।