ତତ୍ ତୃତୀଯଂ ହନୁମତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭୂତାନି ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ତଦା ହରିମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ଶାବାଶ୍! ଶାବାଶ୍!' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସ ସାଗରମନାଧୃଷ୍ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଵେଗେନ ଗରୁଡୋପମଃ
ଅପାର ସାଗର, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ହନୁମାନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତୁଳ୍ୟ ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସେଵିତେ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପତଗୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତେ। ଚରିତେ କୈଶିକାଚାର୍ଯୈରୈରାଵତନିଷେଵିତେ
ସେଠି ଜଳବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ, ପକ୍ଷୀମାନେ, କୈଶିକ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ଏଇରାବତ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଥିଲା।
ସିଂହକୁଞ୍ଜରଶାର୍ଦୂଲପତଗୋରଗଵାହନୈଃ। ଵିମାନୈଃ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିମଲୈଃ ସମଲଂକୃତେ
ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ ଏବଂ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶୁଭ୍ର ବିମାନମାନେ ସେଠି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୈଃ ପାଵକୈରିଵ ଶୋଭିତେ। କୃତପୁଣ୍ଯୈର୍ମହାଭାଗୈଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିଦ୍ଭିରଧିଷ୍ଠିତେ
ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଥିବା ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ସେଠି ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଵହତା ହଵ୍ଯମତ୍ଯନ୍ତଂ ସେଵିତେ ଚିତ୍ରଭାନୁନା। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରାଗଣଵିଭୂଷିତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଥିବା, ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ମହର୍ଷିଗଣଗନ୍ଧର୍ଵନାଗଯକ୍ଷସମାକୁଲେ। ଵିଵିକ୍ତେ ଵିମଲେ ଵିଶ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵାଵସୁନିଷେଵିତେ
ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷମାନେ ସେଠି ଭିଡ଼ି ଥିଲେ, ତଥାପି ସେଠି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଥିଲା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱାବସୁମାନେ ସେବନ କରୁଥିଲେ।
ଦେଵରାଜଗଜାକ୍ରାନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯପଥେ ଶିଵେ। ଵିତାନେ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଵିତତେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତେ
ଦେବରାଜ ହାତୀ ଚାଲିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ପଥରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଛତା ପରି ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା।
ବହୁଶଃ ସେଵିତେ ଵୀରୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈର୍ଵୃତେ। ଜଗାମ ଵାଯୁମାର୍ଗେ ଚ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ମାରୁତିଃ
ବହୁବାର ଶୂରବୀର ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଯାଉଥିବା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାୟୁର ପଥରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଯାଉଥିଲେ।
ହନୁମାନ୍ ମେଘଜାଲାନି ପ୍ରାକର୍ଷନ୍ ମାରୁତୋ ଯଥା। କାଲାଗୁରୁସଵର୍ଣାନି ରକ୍ତପୀତସିତାନି ଚ
ହନୁମାନ ବାୟୁ ପରି ମେଘମାଳାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ, କଳା ଅଗରୁ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଧଳା ମେଘମାନେ ଥିଲେ।
କପିନା କୃଷ୍ଯମାଣାନି ମହାଭ୍ରାଣି ଚକାଶିରେ। ପ୍ରଵିଶନ୍ନଭ୍ରଜାଲାନି ନିଷ୍ପତଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବାନର ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା କାମ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଵୃଷୀନ୍ଦୁରିଵାଭାତି ନିଷ୍ପତନ୍ ପ୍ରଵିଶଂସ୍ତଦା। ପ୍ରଦୃଶ୍ଯମାନଃ ସର୍ଵତ୍ର ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସେ ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା ସମୟରେ।
ଭେଜେଽମ୍ବରଂ ନିରାଲମ୍ବଂ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍। ପ୍ଲଵମାନଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଂହିକା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
ସେ ନିରାଧାର ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପକ୍ଷ ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି। ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସିଂହିକା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଥିଲେ।
ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧା କାମରୂପିଣୀ। ଅଦ୍ଯ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯହମାଶିତା
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତା ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସିଂହିକା ମନେ ଭାବିଲେ, 'ଆଜି ବହୁତ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ପାଇବି।'
ଇଦଂ ମମ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ଚିରସ୍ଯ ଵଶମାଗତମ୍। ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଚ୍ଛାଯାମସ୍ଯ ସମାକ୍ଷିପତ୍
'ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ଶେଷରେ ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିଛି,' ବିଚାର କରି ସେ ତାଙ୍କର ଛାୟାକୁ ଧରିଲେ।
ଛାଯାଯାଂ ଗୃହ୍ଯମାଣାଯାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ। ସମାକ୍ଷିପ୍ତୋଽସ୍ମି ସହସା ପଙ୍ଗୂକୃତପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ଛାୟା ଧରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ବାନର ମନେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ହଠାତ୍ ଧରାପଡ଼ିଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।'
ପ୍ରତିଲୋମେନ ଵାତେନ ମହାନୌରିଵ ସାଗରେ। ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା କପିଃ
ବିପରୀତ ପବନରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ନୌକା ଯେପରି ଚାଲେ, ସେହିପରି ବାନର ଏପଟ-ଓପଟ, ଉପର, ତଳକୁ ଚାହିଁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ ମହାସତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ଥିତଂ ଲଵଣାମ୍ଭସି। ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ ମାରୁତିର୍ଵିକୃତାନନାମ୍
ସେ ମହାବଳୀ ବାନର ଲବଣ ଜଳରୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଜୀବକୁ ଉଠିଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାକୁ ଦେଖି ମାରୁତନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ।
କପିରାଜ୍ଞା ଯଥାଖ୍ଯାତଂ ସତ୍ତ୍ଵମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ଛାଯାଗ୍ରାହି ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଦିଦଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବାନରରାଜ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛାୟାଧର୍ମୀ ଜୀବ ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଁ।
ସ ତାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵେନ ସିଂହିକାଂ ମତିମାନ୍ କପିଃ। ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାକାଯଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶରତରେ ମେଘ ଫେଲାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ସା କାଯମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵର୍ଧମାନଂ ମହାକପେଃ। ଵକ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରସାରଯାମାସ ପାତାଲାମ୍ବରସଂନିଭମ୍
ମହାବାନରଙ୍କ ଦେହ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ପାତାଳ ଓ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତାର କରିଦେଲେ।
ଘନରାଜୀଵ ଗର୍ଜନ୍ତୀ ଵାନରଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍। ସ ଦଦର୍ଶ ତତସ୍ତସ୍ଯା ଵିକୃତଂ ସୁମହନ୍ମୁଖମ୍
ମେଘମାଳା ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ବାନର ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ।
କାଯମାତ୍ରଂ ଚ ମେଧାଵୀ ମର୍ମାଣି ଚ ମହାକପିଃ। ସ ତସ୍ଯା ଵିକୃତେ ଵକ୍ତ୍ରେ ଵଜ୍ରସଂହନନଃ କପିଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମହାବାନର ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ମୂଳ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର—
ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ମୁହୁରାତ୍ମାନଂ ନିପପାତ ମହାକପିଃ। ଆସ୍ଯେ ତସ୍ଯା ନିମଜ୍ଜନ୍ତଂ ଦଦୃଶୁଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ
ପୁନିପୁନି ନିଜେକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ମହାବାନର ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାହାର ମୁହଁରେ ବିଲୀନ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରସ୍ଯମାନଂ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପୂର୍ଣଂ ପର୍ଵଣି ରାହୁଣା। ତତସ୍ତସ୍ଯା ନଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମର୍ମାଣ୍ଯୁତ୍କୃତ୍ଯ ଵାନରଃ
ଯେପରି ରାହୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଲେ, ସେହିପରି ସିଂହିକା ତାଙ୍କୁ ଗିଲୁଥିଲେ। ତେବେ ବାନର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ଥାନ ଫାଟିଦେଲେ।
ଉତ୍ପପାତାଥ ଵେଗେନ ମନଃସମ୍ପାତଵିକ୍ରମଃ। ତାଂ ତୁ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଧୃତ୍ଯା ଚ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ନିପାତ୍ଯ ସଃ
ତାପରେ ମନର ଗତି ସହ ବେଗରେ ଉପରକୁ ଲାଫିଲେ। ଭାଗ୍ୟ, ଧୈର୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ସେ ତାକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।
କପିପ୍ରଵୀରୋ ଵେଗେନ ଵଵୃଧେ ପୁନରାତ୍ମଵାନ୍। ହୃତହୃତ୍ସା ହନୁମତା ପପାତ ଵିଧୁରାମ୍ଭସି। ସ୍ଵଯଂଭୁଵୈଵ ହନୁମାନ୍ ସୃଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯା ନିପାତନେ
ଶୂର ବାନର ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ପୁନି ବେଗରେ ବଡ଼ ହେଲେ। ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗି, ଅସ୍ଥିର ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ। ସ୍ୱୟଂ ହନୁମାନ୍ ସିଂହିକାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ।
ତାଂ ହତାଂ ଵାନରେଣାଶୁ ପତିତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସିଂହିକାମ୍। ଭୂତାନ୍ଯାକାଶଚାରୀଣି ତମୂଚୁଃ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମମ୍
ବାନର ଦ୍ୱାରା ହତ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ସିଂହିକାକୁ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୂତମାନେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୀମମଦ୍ଯ କୃତଂ କର୍ମ ମହତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ହତମ୍। ସାଧଯାର୍ଥମଭିପ୍ରେତମରିଷ୍ଟଂ ପ୍ଲଵତାଂ ଵର
ଆଜି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଏକ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୀବ ତୁମେ ହତ କରିଛ। ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର, ଲାଫିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯସ୍ଯ ତ୍ଵେତାନି ଚତ୍ଵାରି ଵାନରେନ୍ଦ୍ର ଯଥା ତଵ। ଧୃତିର୍ଦୃଷ୍ଟିର୍ମତିର୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ସ କର୍ମସୁ ନ ସୀଦତି
ବାନରରାଜ, ଯାହା ପାଖରେ ଏହି ଚାରିଟି ଗୁଣ—ଧୃତି, ଦୃଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦକ୍ଷତା ଅଛି, ତାହା କେବେ କାମରେ ଅସଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ଅଛ।