ହନୂମାଂସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଯୋଜନମାଯତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହନୁମାନ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ। ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ବଭୂଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଷଷ୍ଟିଂ ଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ବୀର ହନୁମାନ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଷଷ୍ଠି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ତଦୈଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ସପ୍ତତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରମଶୀତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ସାହସୀ ହନୁମାନ ସପ୍ତତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଅଶୀ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ହନୂମାନନଲପ୍ରଖ୍ଯୋ ନଵତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନ ନବତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଏକଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଦିତଂ ତ୍ଵାସ୍ଯଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରଃ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵଂ ସୁରସଯା ସୁଭୀମଂ ନରକୋପମମ୍
ସୁରସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ, ଦୀର୍ଘ ଜିହ୍ବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ନରକ ସମାନ ମୁଁହ ଖୋଲା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାୟୁପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯାତ୍ମନଃ କାଯଂ ଜୀମୂତ ଇଵ ମାରୁତିଃ। ତସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ହନୁମାନ୍ ବଭୂଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରକଃ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମେଘ ଭଳି ଦେହକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଲେ।
ସୋଽଭିପଦ୍ଯାଥ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ନିଷ୍ପତ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହିମାବାନ୍ ହନୁମାନ ସୁରସାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ବାହାରି ଆସି, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ହି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଦାକ୍ଷାଯଣି ନମୋଽସ୍ତୁତେ। ଗମିଷ୍ଯେ ଯତ୍ର ଵୈଦେହୀ ସତ୍ଯଶ୍ଚାସୀଦ୍ ଵରସ୍ତଵ
'ମୁଁ ତୁମର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ବୈଦେହୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବି; ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହେଲା।'
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଦନାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ରାହୁମୁଖାଦିଵ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସୁରସା ଦେଵୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଵାନରମ୍
ତାଙ୍କୁ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସୁରସା ଦେବୀ ନିଜ ଆକୃତିରେ ସେଇ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍। ସମାନଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା
ହେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ସୁମଧୁର, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଯାଅ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ସେପରି କର। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ।
ତତ୍ ତୃତୀଯଂ ହନୁମତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭୂତାନି ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ତଦା ହରିମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ଶାବାଶ୍! ଶାବାଶ୍!' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସ ସାଗରମନାଧୃଷ୍ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଵେଗେନ ଗରୁଡୋପମଃ
ଅପାର ସାଗର, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ହନୁମାନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତୁଳ୍ୟ ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସେଵିତେ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପତଗୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତେ। ଚରିତେ କୈଶିକାଚାର୍ଯୈରୈରାଵତନିଷେଵିତେ
ସେଠି ଜଳବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ, ପକ୍ଷୀମାନେ, କୈଶିକ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ଏଇରାବତ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଥିଲା।
ସିଂହକୁଞ୍ଜରଶାର୍ଦୂଲପତଗୋରଗଵାହନୈଃ। ଵିମାନୈଃ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିମଲୈଃ ସମଲଂକୃତେ
ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ ଏବଂ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶୁଭ୍ର ବିମାନମାନେ ସେଠି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୈଃ ପାଵକୈରିଵ ଶୋଭିତେ। କୃତପୁଣ୍ଯୈର୍ମହାଭାଗୈଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିଦ୍ଭିରଧିଷ୍ଠିତେ
ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଥିବା ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ସେଠି ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଵହତା ହଵ୍ଯମତ୍ଯନ୍ତଂ ସେଵିତେ ଚିତ୍ରଭାନୁନା। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରାଗଣଵିଭୂଷିତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଥିବା, ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ମହର୍ଷିଗଣଗନ୍ଧର୍ଵନାଗଯକ୍ଷସମାକୁଲେ। ଵିଵିକ୍ତେ ଵିମଲେ ଵିଶ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵାଵସୁନିଷେଵିତେ
ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷମାନେ ସେଠି ଭିଡ଼ି ଥିଲେ, ତଥାପି ସେଠି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଥିଲା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱାବସୁମାନେ ସେବନ କରୁଥିଲେ।
ଦେଵରାଜଗଜାକ୍ରାନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯପଥେ ଶିଵେ। ଵିତାନେ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଵିତତେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତେ
ଦେବରାଜ ହାତୀ ଚାଲିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ପଥରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଛତା ପରି ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା।
ବହୁଶଃ ସେଵିତେ ଵୀରୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈର୍ଵୃତେ। ଜଗାମ ଵାଯୁମାର୍ଗେ ଚ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ମାରୁତିଃ
ବହୁବାର ଶୂରବୀର ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଯାଉଥିବା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାୟୁର ପଥରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଯାଉଥିଲେ।
ହନୁମାନ୍ ମେଘଜାଲାନି ପ୍ରାକର୍ଷନ୍ ମାରୁତୋ ଯଥା। କାଲାଗୁରୁସଵର୍ଣାନି ରକ୍ତପୀତସିତାନି ଚ
ହନୁମାନ ବାୟୁ ପରି ମେଘମାଳାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ, କଳା ଅଗରୁ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଧଳା ମେଘମାନେ ଥିଲେ।
କପିନା କୃଷ୍ଯମାଣାନି ମହାଭ୍ରାଣି ଚକାଶିରେ। ପ୍ରଵିଶନ୍ନଭ୍ରଜାଲାନି ନିଷ୍ପତଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ବାନର ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା କାମ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଵୃଷୀନ୍ଦୁରିଵାଭାତି ନିଷ୍ପତନ୍ ପ୍ରଵିଶଂସ୍ତଦା। ପ୍ରଦୃଶ୍ଯମାନଃ ସର୍ଵତ୍ର ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସେ ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ବାହାରିବା ସମୟରେ।
ଭେଜେଽମ୍ବରଂ ନିରାଲମ୍ବଂ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍। ପ୍ଲଵମାନଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଂହିକା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
ସେ ନିରାଧାର ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପକ୍ଷ ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି। ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସିଂହିକା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଥିଲେ।
ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧା କାମରୂପିଣୀ। ଅଦ୍ଯ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯହମାଶିତା
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତା ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସିଂହିକା ମନେ ଭାବିଲେ, 'ଆଜି ବହୁତ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ପାଇବି।'
ଇଦଂ ମମ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ଚିରସ୍ଯ ଵଶମାଗତମ୍। ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଚ୍ଛାଯାମସ୍ଯ ସମାକ୍ଷିପତ୍
'ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ଶେଷରେ ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିଛି,' ବିଚାର କରି ସେ ତାଙ୍କର ଛାୟାକୁ ଧରିଲେ।
ଛାଯାଯାଂ ଗୃହ୍ଯମାଣାଯାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ। ସମାକ୍ଷିପ୍ତୋଽସ୍ମି ସହସା ପଙ୍ଗୂକୃତପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ଛାୟା ଧରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ବାନର ମନେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ହଠାତ୍ ଧରାପଡ଼ିଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।'
ପ୍ରତିଲୋମେନ ଵାତେନ ମହାନୌରିଵ ସାଗରେ। ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଦା କପିଃ
ବିପରୀତ ପବନରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ନୌକା ଯେପରି ଚାଲେ, ସେହିପରି ବାନର ଏପଟ-ଓପଟ, ଉପର, ତଳକୁ ଚାହିଁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ ମହାସତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ଥିତଂ ଲଵଣାମ୍ଭସି। ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମାସ ମାରୁତିର୍ଵିକୃତାନନାମ୍
ସେ ମହାବଳୀ ବାନର ଲବଣ ଜଳରୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଜୀବକୁ ଉଠିଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାକୁ ଦେଖି ମାରୁତନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ।
କପିରାଜ୍ଞା ଯଥାଖ୍ଯାତଂ ସତ୍ତ୍ଵମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ଛାଯାଗ୍ରାହି ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଦିଦଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବାନରରାଜ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛାୟାଧର୍ମୀ ଜୀବ ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଁ।
ସ ତାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵେନ ସିଂହିକାଂ ମତିମାନ୍ କପିଃ। ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାକାଯଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶରତରେ ମେଘ ଫେଲାଯାଏ।