ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ନାମ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵୈଦେହ୍ଯା ଚାପି ଭାର୍ଯଯା
ସୁରସାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ କହିଲେ, 'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।'
ଅନ୍ଯକାର୍ଯଵିଷକ୍ତସ୍ଯ ବଦ୍ଧଵୈରସ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈଃ। ତସ୍ଯ ସୀତା ହୃତା ଭାର୍ଯା ରାଵଣେନ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଅନ୍ୟ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ମହିମାବାନ୍ ବୋହୁ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୁରି କରିନେଇଥିଲା।
ତସ୍ଯାଃ ସକାଶଂ ଦୂତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯେ ରାମଶାସନାତ୍। କର୍ତୁମର୍ହସି ରାମସ୍ଯ ସାହ୍ଯଂ ଵିଷଯଵାସିନି
ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୀତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତିୟା ଭାବେ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଏହି ଜଳରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ, ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ମୈଥିଲୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍। ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ
ନହେଲେ, ମୁଁ ମୈଥିଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ତୁମର ମୁଁହକୁ ଫେରି ଆସିବି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ସୁରସା କାମରୂପିଣୀ। ଅବ୍ରଵୀନ୍ନାତିଵର୍ତେନ୍ମାଂ କଶ୍ଚିଦେଷ ଵରୋ ମମ
ହନୁମାନଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସୁରସା କହିଲେ, 'ମୋତେ କେହି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ।'
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁରସା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ବଲଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନା ସା ନାଗମାତା ହନୂମତଃ
ହନୁମାନ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଦେଖି, ନାଗମାତା ସୁରସା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କହିଲେ—
ନିଵିଶ୍ଯ ଵଦନଂ ମେଽଦ୍ଯ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଵାନରୋତ୍ତମ। ଵର ଏଷ ପୁରା ଦତ୍ତୋ ମମ ଧାତ୍ରେତି ସତ୍ଵରା
'ବାନରମଣି, ଆଜି ମୋର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ନହେଲେ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ପାରିବୁନାହିଁ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ— ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କର।'
ଵ୍ଯାଦାଯ ଵିପୁଲଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଥିତା ସା ମାରୁତେଃପୁରଃ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାନରପୁଂଗଵଃ
ସୁରସା ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବାନରମାନ୍ୟ ହନୁମାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ କୁରୁ ଵୈ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଯେନ ମାଂ ଵିଷହିଷ୍ଯସି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରସାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଯୋଜନମାଯତାମ୍
ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋତେ ଧରିପାରିବା ପରି ତୁମ ମୁଁହକୁ ବଡ଼ କର।' ଏପରି କହି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ।
ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତାରୋ ହନୂମାନଭଵତ୍ ତଦା। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେଘସଂକାଶଂ ଦଶଯୋଜନମାଯତମ୍। ଚକାର ସୁରସାପ୍ଯାସ୍ଯଂ ଵିଂଶଦ୍ ଯୋଜନମାଯତମ୍
ତାପରେ ହନୁମାନ ଦଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାର ହେଲେ। ମେଘ ସଦୃଶ ଏହି ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହନୁମାନକୁ ଦେଖି, ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ କିଶୋରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଯୋଜନମାଯତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହନୁମାନ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ। ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ବଭୂଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଷଷ୍ଟିଂ ଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ବୀର ହନୁମାନ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଷଷ୍ଠି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ତଦୈଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ସପ୍ତତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରମଶୀତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ସାହସୀ ହନୁମାନ ସପ୍ତତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଅଶୀ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ହନୂମାନନଲପ୍ରଖ୍ଯୋ ନଵତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନ ନବତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଏକଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଦିତଂ ତ୍ଵାସ୍ଯଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରଃ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵଂ ସୁରସଯା ସୁଭୀମଂ ନରକୋପମମ୍
ସୁରସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ, ଦୀର୍ଘ ଜିହ୍ବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ନରକ ସମାନ ମୁଁହ ଖୋଲା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାୟୁପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯାତ୍ମନଃ କାଯଂ ଜୀମୂତ ଇଵ ମାରୁତିଃ। ତସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ହନୁମାନ୍ ବଭୂଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରକଃ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମେଘ ଭଳି ଦେହକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଲେ।
ସୋଽଭିପଦ୍ଯାଥ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ନିଷ୍ପତ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହିମାବାନ୍ ହନୁମାନ ସୁରସାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ବାହାରି ଆସି, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ହି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଦାକ୍ଷାଯଣି ନମୋଽସ୍ତୁତେ। ଗମିଷ୍ଯେ ଯତ୍ର ଵୈଦେହୀ ସତ୍ଯଶ୍ଚାସୀଦ୍ ଵରସ୍ତଵ
'ମୁଁ ତୁମର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ବୈଦେହୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବି; ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହେଲା।'
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଦନାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ରାହୁମୁଖାଦିଵ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସୁରସା ଦେଵୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଵାନରମ୍
ତାଙ୍କୁ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସୁରସା ଦେବୀ ନିଜ ଆକୃତିରେ ସେଇ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍। ସମାନଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା
ହେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ସୁମଧୁର, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଯାଅ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ସେପରି କର। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ।
ତତ୍ ତୃତୀଯଂ ହନୁମତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭୂତାନି ପ୍ରଶଶଂସୁସ୍ତଦା ହରିମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ଶାବାଶ୍! ଶାବାଶ୍!' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସ ସାଗରମନାଧୃଷ୍ଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଵେଗେନ ଗରୁଡୋପମଃ
ଅପାର ସାଗର, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ହନୁମାନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତୁଳ୍ୟ ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସେଵିତେ ଵାରିଧାରାଭିଃ ପତଗୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତେ। ଚରିତେ କୈଶିକାଚାର୍ଯୈରୈରାଵତନିଷେଵିତେ
ସେଠି ଜଳବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ, ପକ୍ଷୀମାନେ, କୈଶିକ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏବଂ ଏଇରାବତ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଉଥିଲା।
ସିଂହକୁଞ୍ଜରଶାର୍ଦୂଲପତଗୋରଗଵାହନୈଃ। ଵିମାନୈଃ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିମଲୈଃ ସମଲଂକୃତେ
ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ ଏବଂ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶୁଭ୍ର ବିମାନମାନେ ସେଠି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୈଃ ପାଵକୈରିଵ ଶୋଭିତେ। କୃତପୁଣ୍ଯୈର୍ମହାଭାଗୈଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିଦ୍ଭିରଧିଷ୍ଠିତେ
ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଥିବା ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ସେଠି ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଵହତା ହଵ୍ଯମତ୍ଯନ୍ତଂ ସେଵିତେ ଚିତ୍ରଭାନୁନା। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରାଗଣଵିଭୂଷିତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଥିବା, ଚିତ୍ରଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ମହର୍ଷିଗଣଗନ୍ଧର୍ଵନାଗଯକ୍ଷସମାକୁଲେ। ଵିଵିକ୍ତେ ଵିମଲେ ଵିଶ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵାଵସୁନିଷେଵିତେ
ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷମାନେ ସେଠି ଭିଡ଼ି ଥିଲେ, ତଥାପି ସେଠି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଥିଲା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱାବସୁମାନେ ସେବନ କରୁଥିଲେ।
ଦେଵରାଜଗଜାକ୍ରାନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯପଥେ ଶିଵେ। ଵିତାନେ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଵିତତେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତେ
ଦେବରାଜ ହାତୀ ଚାଲିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ପଥରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଛତା ପରି ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା।
ବହୁଶଃ ସେଵିତେ ଵୀରୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈର୍ଵୃତେ। ଜଗାମ ଵାଯୁମାର୍ଗେ ଚ ଗରୁତ୍ମାନିଵ ମାରୁତିଃ
ବହୁବାର ଶୂରବୀର ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଯାଉଥିବା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାୟୁର ପଥରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଯାଉଥିଲେ।
ହନୁମାନ୍ ମେଘଜାଲାନି ପ୍ରାକର୍ଷନ୍ ମାରୁତୋ ଯଥା। କାଲାଗୁରୁସଵର୍ଣାନି ରକ୍ତପୀତସିତାନି ଚ
ହନୁମାନ ବାୟୁ ପରି ମେଘମାଳାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ, କଳା ଅଗରୁ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଧଳା ମେଘମାନେ ଥିଲେ।