ସ ତତ୍ ପ୍ରହର୍ଷମଲଭଦ୍ ଵିପୁଲଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ। ଦେଵତାନାଂ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିତୁଷ୍ଟଂ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ପାହାଡ଼ରାଜ ସୁନାଭ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେଖି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ।
ସ ଵୈ ଦତ୍ତଵରଃ ଶୈଲୋ ବଭୂଵାଵସ୍ଥିତସ୍ତଦା। ହନୂମାଂଶ୍ଚ ମୁହୂର୍ତେନ ଵ୍ଯତିଚକ୍ରାମ ସାଗରମ୍
ପାହାଡ଼, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଵର ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ; ଏବଂ ହନୁମାନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଅବ୍ରୁଵନ୍ ସୂର୍ଯସଂକାଶାଂ ସୁରସାଂ ନାଗମାତରମ୍
ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ସୁରସା ନାଗମାତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ଅଯଂ ଵାତାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ଲଵତେ ସାଗରୋପରି। ହନୂମାନ୍ ନାମ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଵିଘ୍ନମାଚର
ଏହି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଦୂର ଯାଉଛି; ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦିଅ ।
ରାକ୍ଷସଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସୁଘୋରଂ ପର୍ଵତୋପମମ୍। ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ନଭଃସ୍ପୃଶମ୍
ପାହାଡ଼ ପରି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ରୂପ ନେଇ, ଭୟଜନକ ଦାଂତ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ବଡ଼ ମୁହଁ କର ।
ବଲମିଚ୍ଛାମହେ ଜ୍ଞାତୁଂ ଭୂଯଶ୍ଚାସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ତ୍ଵାଂ ଵିଜେଷ୍ଯତ୍ଯୁପାଯେନ ଵିଷାଦଂ ଵା ଗମିଷ୍ଯତି
ଆମେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ସେ କିଛି ଉପାୟରେ ତୁମକୁ ଜିତିବେ, କିମ୍ବା ନିରାଶ ହେବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ଦେଵୀ ଦୈଵତୈରଭିସତ୍କୃତା। ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ସୁରସା ବିଭ୍ରତୀ ରାକ୍ଷସଂ ଵପୁଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା ସୁରସା, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଵିକୃତଂ ଚ ଵିରୂପଂ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଚ ଭଯାଵହମ୍। ପ୍ଲଵମାନଂ ହନୂମନ୍ତମାଵୃତ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ
ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ରୂପ ନେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ସେ ଉଡୁଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପଥରେ ଅଟକି, ଏଭଳି କଥା କହିଲେ ।
ମମ ଭକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରୈର୍ଵାନରର୍ଷଭ। ଅହଂ ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ପ୍ରଵିଶେଦଂ ମମାନନମ୍
ଦେବତାମାନେ ମୋ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ବନରାଜ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇବି — ମୋ ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କର ।
ଵର ଏଷ ପୁରା ଦତ୍ତୋ ମମ ଧାତ୍ରେତି ସତ୍ଵରା। ଵ୍ଯାଦାଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵିପୁଲଂ ସ୍ଥିତା ସା ମାରୁତେଃ ପୁରଃ
ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ: 'ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ହୁଅ' । ସେ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ନାମ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵୈଦେହ୍ଯା ଚାପି ଭାର୍ଯଯା
ସୁରସାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ କହିଲେ, 'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।'
ଅନ୍ଯକାର୍ଯଵିଷକ୍ତସ୍ଯ ବଦ୍ଧଵୈରସ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈଃ। ତସ୍ଯ ସୀତା ହୃତା ଭାର୍ଯା ରାଵଣେନ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଅନ୍ୟ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ମହିମାବାନ୍ ବୋହୁ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୁରି କରିନେଇଥିଲା।
ତସ୍ଯାଃ ସକାଶଂ ଦୂତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯେ ରାମଶାସନାତ୍। କର୍ତୁମର୍ହସି ରାମସ୍ଯ ସାହ୍ଯଂ ଵିଷଯଵାସିନି
ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୀତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତିୟା ଭାବେ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଏହି ଜଳରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ, ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ମୈଥିଲୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍। ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ
ନହେଲେ, ମୁଁ ମୈଥିଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ତୁମର ମୁଁହକୁ ଫେରି ଆସିବି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ସୁରସା କାମରୂପିଣୀ। ଅବ୍ରଵୀନ୍ନାତିଵର୍ତେନ୍ମାଂ କଶ୍ଚିଦେଷ ଵରୋ ମମ
ହନୁମାନଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସୁରସା କହିଲେ, 'ମୋତେ କେହି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ।'
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁରସା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ବଲଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନା ସା ନାଗମାତା ହନୂମତଃ
ହନୁମାନ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଦେଖି, ନାଗମାତା ସୁରସା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କହିଲେ—
ନିଵିଶ୍ଯ ଵଦନଂ ମେଽଦ୍ଯ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଵାନରୋତ୍ତମ। ଵର ଏଷ ପୁରା ଦତ୍ତୋ ମମ ଧାତ୍ରେତି ସତ୍ଵରା
'ବାନରମଣି, ଆଜି ମୋର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ନହେଲେ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ପାରିବୁନାହିଁ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ— ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କର।'
ଵ୍ଯାଦାଯ ଵିପୁଲଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଥିତା ସା ମାରୁତେଃପୁରଃ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାନରପୁଂଗଵଃ
ସୁରସା ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବାନରମାନ୍ୟ ହନୁମାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ କୁରୁ ଵୈ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଯେନ ମାଂ ଵିଷହିଷ୍ଯସି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରସାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଯୋଜନମାଯତାମ୍
ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋତେ ଧରିପାରିବା ପରି ତୁମ ମୁଁହକୁ ବଡ଼ କର।' ଏପରି କହି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ।
ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତାରୋ ହନୂମାନଭଵତ୍ ତଦା। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେଘସଂକାଶଂ ଦଶଯୋଜନମାଯତମ୍। ଚକାର ସୁରସାପ୍ଯାସ୍ଯଂ ଵିଂଶଦ୍ ଯୋଜନମାଯତମ୍
ତାପରେ ହନୁମାନ ଦଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାର ହେଲେ। ମେଘ ସଦୃଶ ଏହି ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହନୁମାନକୁ ଦେଖି, ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ କିଶୋରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ ଯୋଜନମାଯତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହନୁମାନ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ। ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ବଭୂଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ପଞ୍ଚାଶଦ୍ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଷଷ୍ଟିଂ ଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ବୀର ହନୁମାନ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଷଷ୍ଠି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ତଦୈଵ ହନୁମାନ୍ ଵୀରଃ ସପ୍ତତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରମଶୀତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ସାହସୀ ହନୁମାନ ସପ୍ତତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଅଶୀ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ କଲେ।
ହନୂମାନନଲପ୍ରଖ୍ଯୋ ନଵତିଂ ଯୋଜନୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଚକାର ସୁରସା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନ ନବତି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଏକଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କଲେ।
ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଦିତଂ ତ୍ଵାସ୍ଯଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରଃ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵଂ ସୁରସଯା ସୁଭୀମଂ ନରକୋପମମ୍
ସୁରସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ, ଦୀର୍ଘ ଜିହ୍ବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ନରକ ସମାନ ମୁଁହ ଖୋଲା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାୟୁପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯାତ୍ମନଃ କାଯଂ ଜୀମୂତ ଇଵ ମାରୁତିଃ। ତସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ହନୁମାନ୍ ବଭୂଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରକଃ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମେଘ ଭଳି ଦେହକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଲେ।
ସୋଽଭିପଦ୍ଯାଥ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ନିଷ୍ପତ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହିମାବାନ୍ ହନୁମାନ ସୁରସାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ବାହାରି ଆସି, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ହି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଦାକ୍ଷାଯଣି ନମୋଽସ୍ତୁତେ। ଗମିଷ୍ଯେ ଯତ୍ର ଵୈଦେହୀ ସତ୍ଯଶ୍ଚାସୀଦ୍ ଵରସ୍ତଵ
'ମୁଁ ତୁମର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ବୈଦେହୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବି; ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହେଲା।'
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଦନାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ରାହୁମୁଖାଦିଵ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସୁରସା ଦେଵୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଵାନରମ୍
ତାଙ୍କୁ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସୁରସା ଦେବୀ ନିଜ ଆକୃତିରେ ସେଇ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍। ସମାନଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା
ହେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ସୁମଧୁର, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଯାଅ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ସେପରି କର। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ।